UT námskrá


Heim
Upp
Stjórnarfundir
Fréttir
UT námskrá
Rachel Ager

Umsögn um UT námskrá

 

Endurskoðun námskrár í upplýsinga- og tæknimennt 2005

Álitsgerð

 

3F - Félag um upplýsingatækni og menntun

 

3. maí 2005

Eftirfarandi er álitsgerð 3F - Félags um upplýsingatækni og menntun - um endurskoðun námskrár í upplýsinga- og tæknimennt. Við skoðum hver reynslan hefur verið af námskránni, veltum fyrir okkur tengslum upplýsingatækninnar og verkmenntagreina, og birtum viðbrögð kerfisstjóra í framhaldsskóla um reynslu af kennslu TÖL áfanga.  Auk þess að bregðumst við við ýmsum spurningum sem lagðar voru fram af vinnuhópnum á UT2005 ráðstefnunni í mars sl.

Endurskoðun námskráa í ljósi reynslunnar, markmið og áherslur 

Þegar þetta er ritað eru liðin sex ár síðan námskrárnar 1999 komu út. Þó líta megi á þau ár sem drjúgan tíma þá er það í raun ekki svo þegar verið er að innleiða nýtingu nýrra verkfæra, kennsluaðferða, námsefnis og jafnvel námsgreina. Ljóst er hins vegar að tækni- og tölvunotkun grunn- og framhaldsskólanemenda og kennara hefur þróast og breyst mjög hratt á síðastliðnum sex árum frá því að nýja námskráin kom út, svo og í samfélaginu öllu. Rannsóknir hérlendis sýna að þegar á heildina er litið hefur tölvutengd færni og sjálfstraust nemenda, ekki síst stúlkna (5.bekk-framhaldsskóla) aukist frá 1998 (Sólveig Jakobsdóttir, 2005). Tölvunotkun í framhaldsskólum hefur víða aukist mjög mikið og mörg dæmi á því skólastigi um dreif- og fjarkennslu þar sem mikið hefur verið stuðst við upplýsinga- og samskiptatækni (UST).  Má í því sambandi nefna sem dæmi fartölvuverkefni Menntaskólans á Akureyri (Lára Stefánsdóttir, 2003) og fjarkennslusamstarf framhaldsskóla á Austurlandi (Svanfríður Jónasdóttir, 2002). Þó ber nokkuð á kvörtunum framhaldsskólakennara um að stórir hópar nýnema hafi ekki til að bera góða undirstöðufærni t.d. í ritvinnslu og gagnaúrvinnslu (með töflureikni) og telji að tryggja þurfi jafnari þekkingu og færni þeirra í grunnskólum og/eða með skylduáföngum í upphafi framhaldsskóla. Rannsóknir hafa sýnt að væntingar stefnumótandi aðila og veruleiki nemenda í grunnskólum hefur ekki farið saman (Þuríður Jóhannsdóttir og Kristín Guðmundsdóttir, 2005; Allyson Macdonald og Þorsteinn Hjartarson, 2003), jafnvel hefur verið talað um gjá í því samhengi (Allyson og Þorsteinn).

Þó tölvuaðgengi grunnskóla hafi breyst mikið, ekki síst á höfuðborgarsvæðinu (Sólveig Jakobsdóttir, 2004), virðist heildartölvunotkun í grunnskólum hafa aukist lítið og fremur sjaldgæft virðist að nemendur nýti tölvur í meira en 2 tíma á viku í grunnskólum landsins (Sólveig Jakobsdóttir, 2005). Fremur virðist hafa verið um að ræða aukningu á persónulegri tölvu- og/eða netnotkun meðal kennara og nemenda heldur en mikla aukningu á nýtingu í námi og kennslu innan veggja grunnskólans. Hjá börnum og unglingum er ekki síst um að ræða netleiki (meðal pilta), spjall og blogg. Nýting tölva í grunnskólum virðist einkum bundin við eina grein, sem hefur borið mismunandi heiti þó virðist hægfara þróun í þá átt að um tölvunotkun sé að ræða í öðrum greinum; árið 2004 að meðaltali í einni til víðbótar í 7.-9.bekk (Sólveig Jakobsdóttir, 2005). Íslenska var þá einna helst nefnd til sögunnar en einnig samfélagsfræði, danska, enska og stærðfræði. Einnig er aukning í fjölda forritaflokka sem nemendur fá reynslu af að nota í skólum úr 3 forritum/flokkum að meðaltali 1998 í efri bekkjum grunnskóla (7+) í um 5 árið 2004. Samkvæmt skólastjórnendum og tölvuumsjónarmönnum voru tölvur og Netið orðin sjálfsögð verkfæri nýtt til stuðnings við námið (Allyson Macdonald o.fl., 2005) og samkvæmt nemendum voru helstu forrit sem nýtt voru í 9.(-10.) bekk 2004 ritvinnsluforrit, vefskoðarar, skyggnugerðarforrit, töflureiknar og kennsluforrit (Sólveig Jakobsdóttir, 2005). Árið 1998 var það ritvinnslan sem var langmest áberandi en mun minna bar á nýtingu annarra forritaflokka (Sólveig Jakobsdóttir, 2005).

Ljóst er því að töluverð þróun hefur átt sér stað í grunnskólunum hvað varðar nýtingu UST og niðurtöður NámUST hópsins (Allyson Macdonald o.fl. 2005) sýna að viðhorf innan skólanna eru almennt jákvæð til að innleiða tölvunotkun og UST. Ýmsir skólar og kennarar innan þeirra hafa verið að fikra sig áfram á mismunandi vegu. Sumir hafa t.d. lagt sérstaka áherslu á kennslu í fingrasetningu (Sólveig Jakobsdóttir o.fl., 2004) eða kennslu á forrit en aðrir á notkun tölva í ritgerð eða í verkefnavinnu í ýmsum námsgreinum (Sólveig Jakobsdóttir og Þuríður Jóhannsdóttir,2003). Dæmi eru um skóla sem hafa útfært skólanámskrár í upplýsingamennt mjög í anda aðalnámskrár þar sem skólasafnið hefur gengt lykilhlutverki og skólasafnskennarar unnið með öðrum kennurum til að útfæra þemabundin verkefni sem miða m.a. að því að efla upplýsingalæsi nemenda en víða er sérstakur tölvukennari sem kennir í tölvuveri og lítil sem engin tengsl við skólasafnið (Allyson o.fl., 2005). Einnig eru dæmi um skóla sem hafa gert athyglisverða hluti á sviði nýsköpunar og unnið mikið með þann námsþátt (Svanborg R. Jónsdóttir, 2004). Þá má nefna þróunarskólana sex (3 á grunn- og 3 á framhaldskólastigi) sem fengu sérstaka styrki til að þróa nýtingu UST í skólastarfinu. En álit matshóps (Jón Torfi Jónasson o.fl., 2002) var að vel hefði tekist til þegar á heildina var litið. Í öllum skólunum hefði t.d. verið byggð upp góð aðstaða, kunnátta kennara aukist, UST hefði verið nýtt á fjölmarga vegu og stórir hópar nemenda virkjaðir.

Auk tölvukosts skóla virðast skipulag og stuðningur ráða miklu um nýtingu UST og sveigjanlegir kennsluhættir og samvinna kennara eykur nýtingu tækninnar (Allyson o.fl., 2005). En það sem á hinn bóginn hefur hamlað nýtingu er t.d. að skort hefur námsefni og að skólar hafa þurft að móta sínar eigin námskrár til að taka mið af aðalnámskrám en á upplýsingatæknisviðinu hefur hins vegar oftar en ekki vantað sérmenntað fólk til að taka þátt í slíkri vinnu. Kennaramenntun á sviðinu þegar nýja námskráin kom út var t.d. lítil sem engin en bæði grunn- og framhaldsnám við KHÍ á upplýsingatæknisviðinu hefur þó verið að þróast mikið frá 1998 og er farin að skila sér í auknu rannsóknar- og nýbreytnistarfi þar sem upplýsingatækni og tölvunotkun kemur við sögu á öllum skólastigum (sjá t.d. kynningu og yfirlit yfir nám, einstaklinga og verkefni þeirra á vef námsbrautar í tölvu- og upplýsingatækni við KHÍ http://tolvupp.khi.is). Einnig lagði menntamálaráðuneytið töluvert fé í símenntun á þessu sviði á vegum KHÍ og í greiningu á færni kennara og voru í framhaldi af því haldin fjölmörg námskeið í skólum um allt land sem eftir því sem á leið var reynt að sníða í meira mæli en áður að þörfum hvers hóps/skóla (Manfred Lemke,2005). Rannsóknir benda til að þróun í kennsluháttum hafi einnig átt sér stað í grunnskólum í þá átt að kennsluhættir séu ekki eins hefðbundnir (kennaramiðaðir) og áður (Sólveig Jakobsdóttir, 2004). Gerjun virðist vera að eiga sér stað í meira mæli en áður í íslensku skólastarfi og hafa þá nýju námskrárnar frá 1999 örugglega haft sitt að segja þó markmið þeirra hafi víða ekki ennþá alveg náð fram að ganga á sviði upplýsinga- og tæknimenntar. En eitt að því sem að gerir erfiðara um vik að meta hvernig til hefur tekist er að vantað hefur aðferðir til að meta hvaða árangur hefur náðst t.d. hvað varðar færni nemenda. Námsmat á sviðinu þarf að þróa - t.d. með (stafrænni) ferilmöppu (portfolio)/frammistöðumati þar sem komið væri á framfæri verkefnum og niðurstöðum úr námsmati (hugsanlega úr verklegum prófum eða æfingum).

Vandinn hefur þó verið helstur að grunnskólar hafa ekki náð að fara fyllilega eftir námskránni í UT frá 1999 og ekki ljóst hverju sætir. Þar með fá framhaldsskólar nemendur ekki undirbúna á viðunandi hátt til að beita upplýsingatækni í réttu samhengi við viðfangsefnið. Því er nauðsynlegt að leggja áherslu á að hafa samræmi milli þess sem gert er í grunnskóla og þess sem lagt er fyrir í námskrá. Eins og staðan er má segja að það sé óviðunandi að ekki sé einn skylduáfangi í framhaldsskóla í upplýsingatækni sem gerir nemendum kleift að fást við viðfangsefni framhaldsskólans. Einhverjir koma e.t.v. undirbúnir og má leggja til e.k. stöðupróf til að meta þarfir nemenda og byggja slíkt próf á lokamarkmiðum 10. bekkjar.

Tengsl upplýsingatækninnar og verkmenntagreina almennt - staða smíða innan námskár grunnskólans

 

Við teljum að smíði ættu ekki endilega að heyra beint undir sviðið fremur en aðrar námsgreinar en ákvörðun um það tengist e.t.v. því hvort það yrði áfram kallað upplýsinga- og tæknimennt (áhersla á tæknimennt) eða eitthvað annað (s.s. upplýsinga- og samskiptatækni). Í sumum enskumælandi löndum er sambærileg námsgrein við hönnun og smíði sem kallast CDT (craft, design and technology) (Allyson Macdonald og Þorsteinn Hjartarson, 2003). En eðlilegra er e.t.v. að setja smíði við sama borð og aðrar greinar (innan tölvunotkunar í grunnskóla ef sá þáttur yrði áfram sem sérþáttur). Við teljum hins vegar mikilvægt að leggja áherslu á skapandi starf á námssviðinu (t.d. tengsl við list- og verkgreinar ekki síður en smíði). En það væri áfram hægt að gera í þættinum nýsköpun og hagnýting þekkingar sem mætti þá t.d. kallast hönnun, nýsköpun og hagnýting þekkingar en smíði mætti þá e.t.v. setja í sérnámskrá og/eða undir list- og verkgreinar.

 

Reynsla af upplýsingatæknibraut til stúdentsprófs og áfangalýsingar í val- og kjörsviðsgreinum í upplýsingatækni í framhaldsskólum.

Send var fyrirspurn frá stjórn félagsins til allra kerfisstjóra framhaldsskóla í landinu um reynslu af kennslu TÖL áfanga. Í framhaldi af henni barst eftirfarandi athugasemd og ábendingar frá kerfisstjóra sem við birtum hér orðrétta:

TÖL 103 Inngangur að forritun
Undanfari: Boðið upp á stöðumat í upphafi náms

Áfangalýsing Farið er í helstu þætti í sögu og þróun nútímaforritunar. Í áfanganum munu nemendur fá undirstöðuþjálfun í forritun í hlutbundnu forritunarmáli. Lögð verður áhersla á að nemendur temji sér öguð og viðurkennd vinnubrögð við greiningu, hönnun og prófun tölvuforrita. Sérstök rækt verði lögð við að nemendur átti sig á hlutverki stýrikerfa við hönnun hugbúnaðar, m.a. við hönnun staðlaðs notendaviðmóts.

Þessu mætti breyta þannig að eftirfarandi setning falli niður:

Sérstök rækt verði lögð við að nemendur átti sig á hlutverki stýrikerfa við hönnun hugbúnaðar, m.a. við hönnun staðlaðs notendaviðmóts.

Þessi setning á þessum stað er ekki í neinu samræmi við samhengið og ég hef aldrei skilið hana. Þessa dellu sér maður endurtekna á heimasíðum skóla út um allt land. Ég skil ekki hvernig við ofan á allt annað eigum að leggja SÉRSTAKA RÆKT við það hvaða hlutverki stýrikerfið gegnir við hönnun hugbúnaðar. Þetta er afar undarlegt í ljósi þess að hönnun hugbúnaðar er hvorki viðfangsefni TÖL103, né TÖL203.

Áfangalýsing TÖL203 er svona:

TÖL 203 Hlutbundin forritun og netkerfi Undanfari: TÖL 103

Áfangalýsing Nemendur greina, hanna og forrita forrit með hlutbundnum aðferðum, klasahönnun. Kenndar verða helstu aðferðir við gagnaskipan. Farið verður í mismunandi uppbyggingu stýrikerfa og vélbúnaðar. Einnig verður farið í uppbyggingu og gerð myndefnis.

Hérna veldur setningin „Farið verður í mismunandi uppbyggingu stýrikerfa og vélbúnaðar” mér nokkrum erfiðleikum. Ekki það að mér þyki það óþarfi að fara í þessi atriði heldur hitt að þegar horft er á áfangamarkmiðin þá er undarlegt að þessi setning skuli standa í áfangalýsingunni. Þessi ofuráhersla á stýrikerfi í áfangalýsingunum með tilliti til lítillar áherslu í áfangamarkmiðum er bæði undarleg og gefur skakka mynd af áföngunum.

Þá er næst TÖL303. Áfangalýsing hans er svona:

TÖL 303 Verkefnaáfangi
Undanfari: TÖL 203

Áfangalýsing Áfanginn á að gefa nemandanum tækifæri til að fá innsýn í ýmsa þætti tölvufræða. Nemendur velja sér ákveðið verkefni á sviði tölvufræði í upphafi áfangans. Æskilegt er að verkefnin bjóði upp á töluverða breidd bæði hvað varðar þekkingu og færni sem nemandinn verður að tileinka sér til að ljúka áfanganum með einhverri sýnilegri afurð, t.d. rannsóknarskýrslu, hermilíkani eða forritanlegu kerfi sem getur numið og brugðist við boðum úr umhverfinu.

Verkefni nemenda geta m.a. fjallað um innviði og uppbyggingu tölvu; gerð rökrása; hvernig tölvan vinnur með og umbreytir merkjum í upplýsingar og þekkingu; hvernig tölvur geta numið og brugðist við merkjum úr umhverfinu, hvort heldur það er til mælinga og rannsókna eða við gerð forritanlegra sjálfa og þjarka; uppbyggingu netkerfa og hvaða stærðfræðileg og eðlisfræðileg atriði liggja þar að baki.

Lögð er áhersla á að nemandinn sýni sjálfstæði og frumkvæði í náminu og þá ekki síst í að hagnýta sér þekkingu af ýmsum sviðum, t.d. þekkingu í eðlisfræði og stærðfræði, við úrlausn verkefna. Kennslan verður þannig jöfnum höndum fræðileg og verkleg, auk þess að byggjast bæði á sjálfsnámi nemandans og innlögn kennarans.

Þessi áfangalýsing er einfaldlega allt allt of löng. Þetta líkist miklu frekar áfangalýsingu úr háskóla og gæti líklega staðist sem lýsing á lokaverkefni til BS gráðu og er nokkuð mikið vélbúnaðartengt. Ég myndi fella niður TVÆR SÍÐUSTU MÁLSGREINARNAR og þá lítur áfangalýsingin út svona:

TÖL303, Undanfari: TÖL 203

Áfangalýsing Áfanginn á að gefa nemandanum tækifæri til að fá innsýn í ýmsa þætti tölvufræða. Nemendur velja sér ákveðið verkefni á sviði tölvufræði í upphafi áfangans. Æskilegt er að verkefnin bjóði upp á töluverða breidd bæði hvað varðar þekkingu og færni sem nemandinn verður að tileinka sér til að ljúka áfanganum með einhverri sýnilegri afurð, t.d. rannsóknarskýrslu, hermilíkani eða forritanlegu kerfi sem getur numið og brugðist við boðum úr umhverfinu.

 

Spurningar á UT ráðstefnu – viðbrögð stjórnar félagsins

 

Spurningar vinnuhóps varðandi grunnskólann

 

  • Hvers konar námsgrein er upplýsinga- og tæknimennt?  Er hún sambærileg við þá grein sem kallast víða upplýsinga- og samskiptatækni, UST (ICT: Information and communication technology)?
  • Veldur heiti sviðsins misskilningi?
  • Þarf að breyta skilgreiningu á námssviðinu?
  • Á hönnun og smíði heima á því?
  • Veldur hugtakaruglingur vandkvæðum?
  • Hvernig á samspilið að vera milli UST samþættingar og UST sem greinar?
  • Á að kenna UST í 9. og 10. bekk?

 

Sviðið upplýsinga- og tækimennt skiptist nú niður í 3 námsgreinar skv. aðalnámskrá grunnskóla (upplýsinga - og tæknimennt, 1999:5): hönnun og smíði; upplýsingamennt; og nýsköpun og hagnýting þekkingar; en einnig þáttinn tölvunotkun í grunnskóla. Síðasttaldi þátturinn fellur út fyrir tímaúthlutun námssviðsins og eru þar sett fram markmið um upplýsingatækni í hverri námsgrein. Ekki er heldur gert ráð fyrir sérstökum tímum á stundaskrá fyrir námsgreinina nýsköpun og hagnýtingu þekkingar. Hins vegar er gert ráð f. að greinunum hönnun og smíði og upplýsingamennt sé samanlagt ætlað að lágmarki 2 kennslustundir á viku.

Þó að greinin upplýsingamennt eigi að verða þverfagleg þá er ætlaður ákveðinn tímafjöldi á viku í hana og stungið upp á að hægt yrði að nýta upplýsingamenntartíma sem endurmenntunartíma fyrir kennara þar sem þeir mættu með nemendum sínum (Aðalnámskrá, 1999:19) og fylgdust væntanlega með því sem kennarinn á því sviði væri að gera með þeim. Í námskránni er litið á upplýsingamennt sem nokkurs konar hýsil fyrir aðrar greinar, þ.e. verið sé að vinna með verkefni í samvinnu t.d. við aðra kennara. Sagt er t.d. á bls.18 að kennarar í upplýsingamennt vinni með einstökum kennurum að gerð kennsluáætlana sem lúta að samþættingu markmiða upplýsingamenntar og annarra námsgreina í upplýsingaverkefnum. E.t.v. var gert ráð fyrir að kennari á þessu sviði yrði áfram (endurmenntaður?) tölvufræðikennari og/eða skólasafnskennari. En greinin á í raun rætur úr síðarnefndri áttinni, samkvæmt upplýsingum sem fengust frá Jóhanni Ásmundssyni haustið eftir útkomu námskránna (Sólveig Jakobsdóttir, 1999). Eins og áður hefur komið fram virðist þó reynslan sú að oft séu lítil tengsl við skólasafnið og kennslan fari oft fram í tölvuverum án mikils samstarfs við aðra kennara en „tölvukennara” (Allyson o.fl., 2005).

Ljóst er að skiptar skoðanir eru innan skólasamfélagsins hvort fara eigi fremur þá leið að samþætta eingöngu eða kenna áfram UST innan sérstakrar greinar (og samþætta að auki). En þó útfærslan hafi enn sem komið er víða ekki tekist sem skyldi þá teljum við mikilvægt að leggja áfram áherslu á að hafa greinina upplýsingamennt sem sérstaka námsgrein auk þess að leggja áherslu á samþættingu við aðrar greinar með þættinum tölvunotkun í skólastarfi. Tæknivæðingin eins og hún var gerði kennurum mjög erfitt fyrir að nýta tölvur með nemendum sínum þar sem þurft hefur að smala nemendum saman í tölvuver til að tryggja góðan tölvuaðgang fyrir einstaklinga eða litla hópa. Til að tryggja nemendum lágmarkskennslu hafa svo tölvuverin oft verið of ásetin fyrir aðra kennara en „tölvukennarann”. Þróunin er hins vegar í þá átt að fartölvuvagnar eru komnir til sögunnar, en fartölvur eru líka farnar að verða persónuleg verkfæri meðal æ yngri nema og tækjabúnaður verður sífellt léttari og meðfærilegri en áður auk þess að þráðlaus net og háhraðatengingar gera netnotkun óháðari staðsetningu. Mikil þróun er t.d. í Bandaríkjunum í notkun lófatölva (s.s. í útikennslu í gagnasöfnun) en þá er um miklu léttari og ódýrari tæki að ræða sem hver nemandi getur auðveldalega gengið með í töskunni og hefur efni á að kaupa svipað og um reiknivél eða farsíma væri að ræða. Samþætting ætti því að verða mun auðveldari með tímanum, ekki síst ef lykilpersónur sviðsins innan hvers skóla er gert í meira mæli en áður að vinna með samkennurum.

Eins og áður segir teljum við einnig mikilvægt að leggja áherslu á nýsköpun með námsgreininni nýsköpun og hagnýting þekkingar sem mætti kallast hönnun, nýsköpun og hagnýting þekkingar ef námsgreinin smíði væri tekin út (sjá umræðu hér fyrir ofan). Það yrði þó ekki gert nema í mjög góðu samráði við smíðakennara - þá sem hafa kennt greinina hönnun og smíði.

Í stefnumótun menntamálaráðuneytisins - Í krafti upplýsinga (1996) var sett fram skilgreining á hugtakinu upplýsingatækni, þ.e. „Það að beita viðeigandi tækni við upplýsingavinnslu. Með tækni er átt við tölvutækni, fjarskiptatækni og rafeindatækni”. Þarna er vísað í aðferðir fremur en tæki þ.e. vinnslu með upplýsingar (væntanlega, öflun, úrvinnslu, framsetningu/sköpun og samskipti) - en aðferðir þar sem beitt er tölvum, fjarskipta/rafeindatækjum). Ljóst er hins vegar að fólk hefur mjög mismunandi skilning á hvað felst í hugtökum s.s. upplýsingatækni, UST, upplýsingamennt, og upplýsinga- og tæknimennt og margir sem líta meira á að upplýsingatækni sé tækja- eða hugbúnaður fremur en aðferðir við upplýsingavinnslu þar sem slíkum búnaði er beitt. Varðandi hugtakarugling þá þarf hann með tímanum samt ekki að valda miklum vandræðum ef settar eru fram góðar skilgreiningar á hugtökum og þau kynnt vel og rædd.

Að lokum bendum við á að þörf er á að endurskoða vel þau markmið sem sett eru fram í aðalnámskránni og hvernig þau eru flokkuð. Ef skoðuð eru t.d. loka/áfanga markmið annars vegar tengd þættinum tölvunotkun í grunnskóla og hins vegar upplýsingamennt þá eru þau fyrrnefndu tengd flokkunum viðhorfum, tölvulæsi, beitingu tölva og tækniskilningi. Þessi skipting er ekki alltaf rökrétt og studum óljóst hvað fellur undir hvaða flokk. Þar er t.d. sett undir tölvulæsi að nemendur „geti beitt tölvutækni við upplýsingaleit” en undir beitingu tölva „fái undirstöðuþjálfun í upplýsingavinnslu”.  Loka/áfanga markmiðum í upplýsingamennt eru hins vegar látin tengjast flokkunum tæknilæsi, upplýsingalæsi og menningarlæsi. Í framsetningu á þeim markmiðum kemur t.d. misræmi í túlkun á hugtakinu upplýsingatækni miðað við áðurnefnda skilgreiningu ráðuneytis (1996). Dæmi: Í einu lokamarkmiði tengdu tæknilæsi er gert ráð fyrir að nemandi „..geti bent á upplýsingatækni í umhverfi sínu og gert grein fyrir því hvernig hún er notuð”.

 

Spurningar varðandi framhaldsskólann

• Hvaða greinar tengdar stafrænni tækni/tölvum á að kenna?

Við teljum að æskilegt væri að kenna UTN103 sem skylduáfanga á almennri braut og ákaflega mikilvægt að kenna hann í öldungadeild líka. Við teljum UTN203 upplýsingatækni áfanga mikilvægan fyrir skrifstofufólk þar sem kennd væri t.d. uppsetning á verslunarbréfum. Við teljum æskilegt að kenna notkun myndvinnslu með öflugum forritum (s.s. PhotoShop) svo og vefsíðugerð. Þörf er einnig á almennum áföngum á tölvufræðibraut (s.s. Forritun, kerfisgreining, hönnun FKH, Tölvutækni TÆK, Netfræði NET, Forritun FOR). Að þessu undanskildu er auðvitað æskilegt að kennarar að noti tölvur og tölvutengd tæki í sinni fagkennslu.

• Hvað eiga a) tæknilegir og b) félagsfræðilegir þættir að vega þungt?

Annar þátturinn má aldrei kaffæra hinn. Hins vegar fer þetta eftir hópum og verkefnum sem verið er að vinna hverju sinni. Hlutverk framhaldsskóla er m.a. að undirbúa nemendur undir frekara nám og/eða störf og þá verða félagslegir þættir að vera í lagi.

• Hvernig á að standa að samþættingu UST við aðrar námsgreinar?

Gera kennurum kleift að nota og læra á tölvur og tölvuvinnslu svo þeir hafi möguleika á því að nýta það í sinni fagkennslu og þá í framhaldi af því gera þeir sömu kröfur til nemenda.

• Hvert á vægi a) starfstengds b) almenns UST-náms að vera?

Það hlýtur að vera meginmarkmið að gera nemendur færa um að nýta sér sitt nám til áframhaldandi náms eða notkunar í daglegum störfum. Þar af leiðandi hljóta verkefni og kennsla að taka mið af því, hvort sem er í starfstengdu - eða almennu námi.

• Á áfanginn upplýsinga- og tölvunotkun UTN 103 að vera skylduáfangi?

Já tvímælalaust á þessi áfangi að vera skylda í grunnskóla, en á meðan svo er ekki þá þarf framhaldsskólinn að sinna þessu. Í framhaldi af þessu væri áhugavert að skoða niðurstöður kannana sem þær Ólöf Björnsdóttir og Sólveig Friðriksdóttir hafa gert - bæði saman og sitt í hvoru lagi - og skoða hvaða hug nemendur hafa til eigin tölvunáms. Þar með talið kennsla í fingrasetningu og blindskrift í grunnskóla, sem er ein af forsendunum fyrir góðum árangri í allri tölvuvinnu. Hægt að líkja þessu við nemendur sem eiga erfitt með lestur og lesskilning (hæglesin) og þá sem eru með þetta í lagi.

Að lokum

Ný stefna menntamálaráðuneytisins um upplýsingatækni í menntun,menningu og vísindum 2005-2008 er nefnd Áræði með ábyrgð. Í henni eru sett fram skýr markmið sem við teljum mjög góð. Helstu stefnumiðin eru m.a.: að íslenskar menntastofnanir verði í fararbroddi í nýtingu fjarskipta- og tölvutækni; að allir fái tækifæri til að tileinka sér nauðsynleg færni svo þeir geti tekið þátt í upplýsinga- og þekkingarsamfélaginu; og að íslensk ungmenni nýti tölvutækni og Netið á ábyrgan og öruggan hátt. Ekki síst í ljósi þessarar stefnu teljum við brýnt að staðið verði vel að endurskoðun námskránna frá 1999 á þeim miklu breytingartímum sem við lifum á og óskum vinnuhópnum alls velfarnaðar í því starfi.


 

Heimildir

Aðalnámskrá grunnskóla. (1999). Aðalnámskrá grunnskóla. Upplýsinga- og tæknimennt. Reykjavík: Menntamálaráðuneytið.

Allyson Macdonald, Torfi Hjartarson og Þuríður Jóhannsdóttir. (2005). Upplýsinga- og samskiptatækni í starfi grunnskóla: Af sjónarhóli skólastjórnenda og tölvuumsjónarmanna. Reykjavík: Rannsóknarstofnun Kennaraháskóla Íslands.

Allyson Macdonald og Þorsteinn Hjartarson. (2003). Constructing the information and technology education curriculum in Iceland: Is there a rift in the North Atlantic? Grein lögð fram með erindi sem var flutt á LEARN ráðstefnunni Helsinki. Sótt 25.apríl 2005 af http://namust.khi.is/allyson_thorsteinn_rift9.doc

Jón Torfi Jónasson, Andrea G. Dofradóttir og Kristjana Stella Blöndal. (2002). Hvaða lærdóm má draga af þróunarskólaverkefninu í upplýsingatækni? Mat á framkvæmd og ávinningi verkefnisins. Reykjavík: Félagsvísindastofnun HÍ unnið fyrir menntamálaráðuneytið. Sótt 3.nóvember 2004 af http://bella.stjr.is/utgafur/TUTlok.pdf

Lára Stefánsdóttir. (2003). Fartölvur í námi og kennslu í Menntaskólanum á Akureyri 1999 - 2002. Óbirt M.Ed. ritgerð, Kennaraháskóli Íslands, Reykjavík.

Manfred Lemke. (2005). Færni íslenskra grunnskólakennara á sviði UST. Niðurstöður greiningar á árunum 2001 til 2002. Óbirt M.Ed. ritgerð, Kennaraháskóli Íslands, Reykjavík.

Menntamálaráðuneytið. (1996). Í krafti upplýsinga. Tillögur menntamálaráðuneytisins um menntun,menningu og upplýsingatækni 1996-1999. Sótt 12.4.2002 af http://menntamalaraduneyti.is/utgefid-efni/utgefin-rit-og-skyrslur/HTMLrit/nr/2024

Menntamálaráðuneytið. (2005). Áræði með ábyrgð - stefna menntamálráðuneytis um upplýsingatækni í menntun, menningu og vísindum 2005-2008. Sótt 25.apríl 2005 af http://bella.mrn.stjr.is/utgafur/aredi.pdf

Sólveig Jakobsdóttir. (1999). Námskrár - samantekt á umræðum framhaldsnema við Jóhann Ásmundsson. Sótt 25.apríl 2005 af http://soljak.khi.is/umts99/fjar2um.htm

Sólveig Jakobsdóttir. (2004). Spurningar til skólastjórnenda/tölvuumsjónarfólks: Könnun gerð af kennara og nemendum í framhaldsdeild KHÍ nóvember 1998 og 2002. Óútgefið handrit.

Sólveig Jakobsdóttir. (2005). Tölvumenning íslenskra skóla 1998, 2002 og 2004. Erindi var flutt 19.1.2005 á Erindi á vegum Rannsóknarstofnunar KHÍ, Reykjavík. Sótt 13.3.2005 af http://soljak.khi.is/erindi/tolvumenning98_02_04ust.ppt

Sólveig Jakobsdóttir, Bára Mjöll Jónsdóttir og Torfi Hjartarson. (2004). Gender, ICT-related student skills, and the role of a school library in an Icelandic school. School Libraries Worldwide, 10(1&2), 52-72

Sólveig Jakobsdóttir og Þuríður Jóhannsdóttir. (2003). Skyggnst inn í skólana: UST í grunnskólum landsins. Erindi var flutt 11.10.2003 á málþingi Rannsóknarstofnunar KHÍ Skóli fyrir alla, Reykjavík. Sótt 30.10.2003 af http://soljak.khi.is/erindi/sjtj_mal3.ppt

Svanborg R. Jónsdóttir. (2004). Nýsköpun í grunnskóla: skapandi skóli í tengslum við raunveruleikann. Netla - veftímarit um uppeldi og menntun, 3(1). Sótt 25.apríl 2005 af http://netla.khi.is/greinar/2004/002/index.htm

Svanfríður Jónasdóttir. (2002). Fjarkennsla framhaldsskóla á Austurlandi Getur leið þeirra verið fyrirmynd annarra lítilla framhaldsskóla? Netla - veftímarit um uppeldi og menntun, 1(2). Sótt 25. apríl 2005 af http://netla.khi.is/greinar/2002/015/index.htm

Þuríður Jóhannsdóttir og Kristín Guðmundsdóttir. (2005). Væntingar og veruleiki: notkun upplýsinga- og samskiptatækni í námi og kennslu í nokkrum grunnskólum á Íslandi haustið 2003. Netla - veftímarit um uppeldi og menntun, 4(1). Sótt 25.apríl 2005 af http://netla.khi.is/greinar/2004/012/index.htm


Heim | Stjórn | Starfið | Vefdagbók

 3F - Félag um upplýsingatækni og menntun © 2005
Síðast uppfært: 07. maí 2007 Þorbjörg Garðarsdóttir