Ef lína lokast að loknu ferli hefur myndast
flötur. Fyrst var punktur. Úr punkti myndast lína
og með línu myndast flötur. Flötur hefur lengd
og breidd en enga þykkt. Líkt og lína hefur flötur
stöðu og stefnu í myndfleti. Flötur sem hefur stærð,
lit og áferð nefnist einnig form. Form geta verið
margvísleg, stór og smá, tvívíð
og þrívíð o.s.frv. Í þessum
kafla er einungis fjallað um tvívíð form.
Staða og stefna forms í myndfleti ákvarðast
af sambandi þess við önnur form innan flatarins og samspili
þess við neikvæða rýmið. Staða
og stefna forma eru sjáanleg en rými og þyngd eru þættir
sem við fremur skynjum en sjáum. Form taka pláss
í rými hvort sem þau eru agnarsmá (punktar)
eða stór (fletir). Rými umhverfis form (neikvætt
form) getur verið flatt eða virst hafa dýpt. Við
skynjum mismunandi þyngd forma eftir innbyrðis samhengi þeirra
við aðra þætti í myndfletinum. Ef við
sjáum annarsvegar mjóa svarta línu á myndfleti
og hinsvegar svartan flöt, t.d. ferhyrndan kassa, skynjum við
flötin þyngri heldur en línuna. Litur og áferð
hjálpar okkur líka við að ákvarða hvort
okkur finnst form vera þung eða létt. Dökkur
flötur virðist vera þyngri heldur en ljós flötur
þó svo að stærð flatanna sé sú
sama.
Hrynjandi er hægt að skapa með formum
líkt og með punkti og línu. Þá þarf
formið sem er endurtekið ekki að vera nákvæmlega
eins, heldur líkt. Í því samhengi er einnig
hægt að nýta sér svipaða liti og líkar
áferðir á formunum.
Til eru ólík form og áhrif
þeirra mismunandi. Geometerísk form eru regluleg form,
eins og t.d grunnformin (ferhyrningur, þríhyrningur og hringur).
Lífræn form eru óregluleg og hafa mjúkar útlínur.
Beinstrikuð form hafa eingöngu beinar útlínur og
óregluleg form geta haft bæði mjúkar og beinar
útlínur.
Þegar formum er raðað saman myndast
strúktúr. Til þess að myndbygging gangi upp
þarf að huga að mörgum þáttum og samspili
þeirra.
Markmið flataverkefnanna er að fá nemendur
til að:
1) þekkja mun á mismunandi gerð
forma
2) dýpka skilning sinn á jákvæðu
og neikvæðu rými
3) mynda strúktúr m.t.t. stöðu,
stefnu, lögun, rými og þyngd forma
4) einangra bút úr mynd m.t.t. myndbyggingar
Nokkur listaverk sem eru hentug kveikja við kynningu
á flatarverkefnum.
-Tumi Magnússon, Hunang og síróp,
1993.
-Svavar Guðnason, Fugl og fiskur, 1974.
-Eiríkur Smith, Dögun, 1964.
-Nína Tryggvadóttir, Málverk, 1957.
-Guðmunda Andrésdóttir, Myrkur dagur,
1958.
-Leonidas Maroulis, 68-388, 1988.
-Rothko, Number 10, 1950.
-Kandinsky, A Conglomerate, 1943.
-Mondrian, Composition in Red, Yellow and Blue, 1926