Áhrifavaldar

Margir fræðimenn hafa skrifað um formfræði myndlistar.  Í námi okkar í myndmenntavali Kennaraháskóla Íslands var það Ásta Ólafsdóttir, listamaður og kennari sem sá um kennslu  tvívíðrar formfræði.  Námsefnið sem hún lagði til grundvallar námskeiðinu sem fjallaði meðal annars um punkt, línu og flöt vann hún að mestu út frá bókum W. Wong.  Námskeiðið var stutt en innihaldsríkt og hefur það reynst okkur hinn besti gagnabrunnur.  Að mati Ástu verður kennari grunnskólabarna að hafa víðtæka þekkingu á hinum ýmsu þáttum myndmenntar þar á meðal grunnatriðum formfræði. Hún telur að í myndmenntakennslu á grunnskólastigi sé mjög mikilvægt að innlögnin sé markviss og virki sem kveikja.  Hún segir það æskilegt að grunnskólanemendur kynnist tengslum milli punkts, línu og flatar í gegnum fjölbreytta miðla s.s. verk listamanna, myndsköpun, náttúru og umhverfisskoðun.  Einnig er nauðsynlegt að þetta efni sé kynnt fyrir nemendunum yfir lengri tíma í tengslum við önnur verkefni.  Ásta segir að ef markvissum kennsluaðferðum í myndlist er beitt sé hægt að miðla flóknum hugmyndum til barna og unglinga.  Þau eru oftast tilbúin til að skoða heiminn og byggja upp myndverk með nýja mögulega sýn í huga. Við réttar aðstæður getur formleg formfræðikennsla opnað fyrir nemendunum nýjar víddir sem veitir þeim aukna víðsýni.  Það að kenna þeim tengslin milli punkts, línu og flatar getur leitt til þess að þeir fara að taka eftir ýmiskonar flötum, línum og punktum í umhverfinu og verða meðvitaðri um myndbyggingu og þar af leiðandi samræmi eða heild.  Ásta telur að markmið myndmenntarkennslu ættu að miðast við að kennslan auðgi víðsýni nemenda sem leiðir til aukins skilnings á listum og umhverfi.   Hún telur að það sé mikilvægt að nemendurnir tengist þeim verkefnum sem lögð eru fyrir, innra með sér þ.e. að verkefnin séu lögð fyrir á þann hátt að nemendurnir fái tilfinningu fyrir þeim.  Nemendur verða að fá verkefni sem eru krefjandi og höfða til þess þroska sem þeir eru á.  Það hentar unglingum að skoða og hugleiða umheiminn á óhlutbundnari hátt en tíðkast í yngri bekkjum grunnskóla.  Myndlistin fylgir þroska fólks og leiðir það inn í nýja hugmyndaheima. Óhlutbundin myndrænt viðfangsefni kallar oft á heimspekilegar hugleiðingar. Að mati Ástu á kennsluefni sem þetta erindi í grunnskóla því hér er um að ræða fjölda verkefna sem hentugt er að leggja fyrir og eða útfæra. (Ásta Ólafsdóttir, apríl 1996)
 Samkvæmt aðalnámskrá grunnskóla hentar formfræði vel til kennslu í grunnskólum því að þar segir: “Nemendur eiga að fá þekkingu og reynslu af þeirri tækni sem er undirstaða sköpunar og myndrænnar miðlunar.  Leitast skal við að þroska með nemendum hæfileika til að vinna sjálfstætt, temja þeim staðfestu í starfi og efla getu þeirra og hæfni til samstarfs við aðra að sameiginlegu verki.” (Aðalnámskrá grunnskóla bls. 94)  
     Af þeim fjölda fræðimanna sem gefið hafa út kennsluefni um formfræði höfum við kosið okkur að taka fyrir tvo fræðimenn þá Kandinsky og Wong.  Kandinsky völdum við vegna heimspekilegra vangaveltna hans um punkt, línu og flöt og verkefna í bókinni punktur og lína að fleti (Punkt und Linie zu Flache).  Hvernig hann ber saman eiginleika lista og náttúru teljum við góðan grunn til kennslu í óhlutbundinni skoðun.
     Wong völdum við til umfjöllunar vegna þess að  nám okkar í formfræði byggðist að verulegu leiti á kennslubókum hans.  Kennslubækur Wong eru mikið seldar um allan heim og víða lagðar til grundvallar í kennslu í formfræði.  Wong setur bókina ekki fram á heimspekilegan hátt heldur leggur hann áherslu á að kennsluefnið sé heilsteypt.
    Margir fræðimenn hafa skrifað um formfræði myndlistar. Í námi okkar í myndmenntavali Kennaraháskóla Íslands var það Ásta Ólafsdóttir listamaður og kennari sem sá um kennslu tvívíðrar formfræði. Námsefnið sem hún lagði til grundvallar námskeiðinu og fjallaði meðal annars um punkt, línu og flöt vann hún að mestu út frá kennslubókum Wucius Wong. Námskeiðið var stutt en innihaldsríkt og hefur það reynst okkur hinn besti gagnabrunnur. Að mati Ástu verður kennari grunnskólabarna að hafa víðtæka þekkingu á hinum ýmsu þáttum myndmennta og þar á meðal grunnatriðum formfræði. Hún telur að í myndmenntakennslu á grunnskólastigi sé mjög mikilvægt að innlögnin sé markviss og virki sem kveikja. Hún segir það æskilegt að grunnskólanemendur kynnist tengslum milli punkts, línu og flatar með sem fjölbreyttustu móti svo sem af verkum listamanna, myndsköpun, náttúru og umhverfi. Einnig er nauðsynlegt að þetta efni sé kynnt fyrir nemendum um lengri tíma í tengslum við önnur verkefni. Ásta segir að ef markvissum kennsluaðferðum í myndlist sé beitt megi miðla flóknum hugmyndum til barna og unglinga. Þau eru oftast tilbúin til að skoða heiminn og byggja upp myndverk með nýja mögulega sýn í huga. Við réttar aðstæður getur formleg formfræðikennsla opnað fyrir nemendum nýjar víddir og veitt þeim aukið víðsýni. Að kenna þeim tengslin milli punkts, línu og flatar getur leitt til þess að þeir fari að taka eftir ýmisskonar flötum, línum og punktum í umhverfinu og verði meðvitaðri um myndbyggingu og þá um leið samræmi eða heild. Ásta telur að markmið myndmenntakennslu ættu að miðast við að kennslan auðgi víðsýni nemenda og leiði til auðugri skilnings á listum og umhverfi. Hún telur mikilvægt að nemendurnir tengist þeim verkefnum, sem lögð eru fyrir, innra með sér, þ.e. að verkefnin séu lögð fyrir á þann hátt að nemendurnir fái tilfinningu fyrir viðfangsefninu. Nemendur verða að fá verkefni sem eru krefjandi og falla að þroska þeirra. Það hentar unglingum að skoða og hugleiða umheiminn á óhlutbundnari hátt en tíðkast í yngri bekkjum grunnskóla. Myndlistin fylgir þroska fólks og leiðir það inn í nýja hugmyndaheima. Óhlutbundin myndræn viðfangsefni kalla oft á heimspekilegar hugleiðingar. Að mati Ástu á kennsluefni eins og okkar erindi í grunnskóla því um er að ræða fjölda verkefna sem hentugt er að leggja fyrir eða útfæra í þessu skyni.