Hjartað og æðarnar mynda saman blóðrásina.

Í blóðrás manna eru þrenns konar æðar. Þar eru slagæðar, sem flytja blóðið frá hjartanu, bláæðar sem flytja blóðið til baka til hjartans og háræðar sem eru minnstu æðarnar, ekki nema 1/100 mm í þvermál.

Hjartað er vöðvi sem dregst saman og þenst út. Það skiptist í vinstri og hrægri helming. Í hvorum helmingi eru tvö hólf, gátt og hvolf.

Þegar hjartað þenst út rennur blóð niður í hægri gáttina. Þaðan fer það í hægra hvolfið. Frá hægra hvolfi berst súrefnissnautt blóð til lungnanna. Síðan streymir það inn í vinstri gátt og niður í vinstra hvolf og þaðan út í líkamann.

Hjartað er eins stórt og hnefinn á manni.
Í hvíld slær hjartað u.þ.b. 150 slög á mín. í ungabarni, 90 slög í 10 ára barni og 70 í fullorðnum manni.

Í hvert sinn sem hjartað slær víkka slagæðarnar.

Blóðið í fullorðnum er u.þ.b. 5 lítrar.

• þekkja helstu hlutverk blóðsins
• vita að slagæðar flytja blóð frá hjartanu
• vita að bláæðar flytja blóð síðan aftur til hjartans
• vita að blóðið skiptist í blóðvökva, rauðkorn, hvítkorn og blóðflögur
• vita að í gegnum þunna veggi háræða er flutningur
• gera sér grein fyrir áhrifum hreyfingar á blóðrásina og heilsuna

1. Skoðið kennsluvefinn og lesið
2. Vinnið saman í hóp
3. Teiknið mynd af hjarta. Notið bláan og rauðan lit til að sýna súrefnissnautt og súrefnisríkt blóð
4. Sýnið á myndrænan hátt hlutverk mismunandi blóðkorna
5. Mælið púlsinn þegar þið eruð í hvíld, skráið niðurstöður
6. Slær hjartað jafn hratt í öllum innan hópsins, berið saman
7. Hlaupið upp og niður stiga í eina mínútu og mælið púlsinn aftur, skráið niðurstöður
8. Reynið nú verulega á ykkur í korter. Mælið púlsinn áður en áreynslan hefst og strax eftir að henni er lokið. Eftir tvær mínútur skuluð þið taka púlsinn aftur og athuga hvort hann er sá sami og áður en áreynslan hófst.