SKILASÍÐA

Nýting í skólastarfi           

Ég sendi inn umræðuframlög á vefráðstefnu Webboard og á Evrópska skólanetið á ráðstefnuna Safe og um eWizards. Ég tók þátt í eigindlegri rannsókn á netnotkun og fylgdist með fjórum nemendum í grunnskóla (sjá yfirlit yfir innsendar athuganir).

Hugleiðing á ráðstefnunni Netnotkun í skólastarfi
- Staða og möguleikar

Árangursríkt fjarnám

Meðal þess lesefnis sem bent er á er grein um hvernig á að skipuleggja árangursríkt fjarnám, Social and Organizational Factors in Creating and Maintaining Effective Online Learning Environments. Höfundar eru Sandra R. Levin, James A. Levin og Merrill Chandler. Apríl 2001.

Hvað þarf til að skapa og viðhalda árangursríku námsumhverfi í fjarnámi? Nú er í gangi fjarnám fyrir starfandi kennara og stjórnendur þar sem verið er að leita svara við þessum spurningum. Um er að ræða tveggja ára fjarnám til meistaragráðu og hafa þrír nemendahópar hafið námið, einn hópurinn lauk námi vorið 2000. Í greininni kynna höfundar skipulag fjarnáms sem byggir á þeirri reynslu sem fengist hefur s.l. þrjú ár.

Námið tekur tvö ár og á þeim tíma taka nemendur þátt í átta námskeiðum sem eru að mestu leyti skipulögð sem fjarnám. Í byrjun er tveggja daga staðbundin lota og síðan tekur fjarnámið við og í hverju námskeiði hittist allur nemendahópurinn að meðaltali einu sinni. Í fjarnáminu er lögð áhersla á fjölbreytta nýtingu tækninnar, nefndar eru vefráðstefnur, tölvupóstur, myndbönd og spjallrásir.

Árangur námsins hefur verið metinn jafnóðum og hefur athyglinni verið beint að brottfalli nemenda, ánægju nemenda og nýtingu námsins í starfi. Brottfall nemenda hefur ekki mælst, þ.e. enginn sem hefur hafið nám hefur hætt og er það mjög óvenjulegt. Varðandi ánægju nemenda er niðurstaðan einnig mjög jákvæð. Mikill meirihluti lýsti sig ánægðan með námið og taldi það hafa staðist þær væntingar sem þeir höfðu gert sér í upphafi. Þátttaka í náminu hefur haft mikil áhrif á starf þátttakenda og eru þess mörg dæmi að það hafi nýst þeim vel í starfi.

Nokkur atriði eru tíunduð sem grundvöllur þessa góða árangurs, raunhæf og krefjandi verkefni (sem skipta máli), mikil og stöðug samskipti kennara og nemenda tryggð, sveigjanleiki í námi og kennslu (nám hvar sem er og hvenær sem er), uppbyggilegt námsumhverfi og skapaðar góðar aðstæður fyrir samskipti nemenda innbyrðis.

Sérstök áhersla hefur verið lögð á samskipti nemenda innbyrðis og að skipuleggja ríkulegt námsumhverfi. Áhersla er lögð á að nýta þá tækni sem hentar hverju sinni og byggja námskeiðin upp á fjölbreyttan hátt. Kennarar hafa samráð við tæknimenn sem sjá um tæknilegu hliðina.

Lýsingin á náminu minnir um margt á það nám sem við nú stundum og fannst mér fróðlegt að lesa greinina með það í huga. Heldur fleiri tæknileg atriði voru nýtt en gert er í náminu í KHÍ enn sem komið er, en einna besta umsögn fékk notkun vefráðstefnukerfis, vefsíðna og tölvupósts.

Mikil áhersla var lögð á að mynda nemendahópa, ýmist völdu nemendur sér félaga eða stjórnendur skipuðu í hópa og einnig var skipt í hópa út frá viðfangsefni. Almennt var mikil ánægja með hópvinnuna, þátttakendum fannst hún skemmtileg og að þeir lærðu mikið af samnemendum. Mikið var um óformleg samskipti nemenda innbyrðis, þeir hittust, töluðu saman í síma og sendu tölvupóst.

Viðbrögð nemenda hafa stutt þá ákvörðun að byggja námið á verkefnavinnu í hópum, en mikill meirihluti nemenda taldi sig læra meira á því að vera í samvinnu við aðra en að vinna einstaklingslega. Meirihlutinn tók verkefnamiðað nám framyfir fyrirlestra. Mikil áhersla var lögð á lestur efnis sem undirbúning undir umræður og var meirihluti nemenda ánægður með það fyrirkomulag. Ótal útgáfur voru af því hvernig nemendur skipulögðu tíma sinn, meirihlutinn tók frá ákveðinn tíma til að sinna náminu, en það virtist mjög einstaklingsbundið hvaða tími sólarhringsins var helst nýttur.

Ýmislegt var gert til að hrista hópinn saman, gefa þátttakendum færi á að kynnast og mynda félagsleg tengsl. Teknar voru myndir af þátttakendum og þeir gerðu vefsíður. Markmiðið er að skapa námssamfélag sem verði þátttakendum stuðningur í náminu. Lögð var áhersla á að í fjarnámi þurfi að leggja ríka áherslu á að skapa jákvætt námssamfélag til að góður árangur náist. Í öllum námskeiðum er hópvinna og samvinnunám stutt af stjórnendum. Ef of langur tími hefur liðið án þess að allur hópurinn hittist hafa nemendur kvartað og óskað eftir að hittast.

Að loknu námi var nemendum boðið að vera áfram á póstlista og fá fréttir og ábendingar um áhugavert og svöruðu þeir undantekningarlaust játandi. Lögð er áhersla á að nemendur geti nýtt viðfangsefnin í starfi. Nemendur gera grein fyrir lesefni, fjalla um það með samnemendum og fá viðbrögð frá kennurum, bera saman, bæta við þekkingu sína og byggja ofan á þá þekkingu sem þeir búa yfir.

Þegar nemendur voru beðnir um að greina frá því hvað þeim líkaði best í náminu nefndu 47% sveigjanleikann, 20% nefndu samstarf við aðra nemendur og 10% nefndu að þeir væru ánægðastir með að hafa bætt við þekkingu sína og tæknikunnáttu. Ýmis fleiri atriði voru nefnd t.d. að kynnast nýjum aðferðum í kennslu og námi og nýjum tæknimöguleikum, að hafa aðgang að tækni og Neti í kennslunni og að geta sinnt eigin áhugamálum.

Það var fróðlegt að lesa þessa grein og greinilegt að mikil vinna hefur verið lögð í að byggja upp námið og stöðugt mat og endurskoðun hefur átt sér stað. Ekki sakar að vera þátttakandi í sambærilegum aðstæðum og sjá þetta ljóslifandi fyrir sér.

Hugleiðing á ráðstefnunni Netnotkun í skólastarfi
- Vandamál

Með tilkomu Netsins opnast vissulega margir áður óþekktir möguleikar í skólastarfi. Kannanir hafa þó sýnt að foreldrar eru áhyggjufullir vegna þeirra óæskilegu áhrifa sem börn þeirra geta orðið fyrir við notkun Netsins.

Fjallað er um netnotkun barna í greininni The Internet and the family: The view from parents - the view from the press. Turow, Joseph.1999. The Annenberg Public Policy Center http://appcpenn.org/internet/ . Þar er greint frá könnun sem stjórnað var af Roper Starch og fór fram í lok árs 1998. Niðurstöðurnar byggja á 1.102 viðtölum við foreldra 8-17 ára einstaklinga þar sem tölvur voru á heimilum.

Í könnuninni kom fram að 78% foreldra höfðu áhyggjur af óæskilegum áhrifum af netnotkun á börn. Áhyggjurnar tengjast mest því að börnin komi til með að gefa persónulegar upplýsingar og kynnast óæskilegu efni á Netinu. Foreldrar hafa áhyggjur af því (64%) að of mikil netnotkun geti valdið því að börnin einangrist og einungis 35% töldu að netnotkun hafi jákvæð félagsleg áhrif. 49% höfðu áhyggjur af þeim áhrifum sem notkun Netsins hefði á möguleika foreldra til að hafa áhrif á lífsreglur og skoðanir barna sinna og einnig komu fram áhyggjur af að of mikil netnotkun geti valdið andfélagslegri hegðun (42%).

Margir foreldra líta á Netið sem nauðsynlegt verkfæri og 59% foreldra töldu að þeir sem ekki hafa aðgang að Netinu standi verr að vígi en þeir sem hafa aðgang að Netinu. Mjög margir foreldrar (75%) eru þeirrar skoðunar að á Netinu uppgötvi börnin frábæra og gagnlega hluti og 72% foreldra eru þeirrar skoðunar að notkun Netsins hjálpi börnunum við námið.

Ýmsum ráðum er beitt til varnar og víða hafa verið settar síur á óæskilegt efni. Í könnuninni kom fram að 32% bandarískra foreldra notuðu síur til að vernda börn sín fyrir óæskilegu efni á Netinu. Einnig kom fram það sjónarmið að síurnar geti orðið þess valdandi að ekki sé hægt að nálgast ýmsar gagnlegar upplýsingar á Netinu. Í íslenskum skólum hafa verið settar upp síur til að verja nemendur fyrir óæskilegu efni. Hver er ykkar reynsla af því? Hver skyldi staðan vera á íslenskum heimilum?

Full ástæða er til að hafa áhyggjur af óæskilegu efni á Netinu. Mikilvægt er að upplýsa unga notendur um hættur sem tengjast Netinu og einnig er mikilvægt að þeir sem ætla að nýta sér þann fróðleik sem þar er að finna læri hvernig þeir geta nálgast hann á árangursríkan hátt.

Netnotkun í skólastarfi
- Rannsókn

Sæl Sólveig

Ég er nú loksins búin að senda inn niðurstöður úr athugununum. Ég gerði athuganirnar í grunnskóla, fékk leyfi hjá skólastjóra og einnig tölvukennara því ég valdi að gera athuganirnar í tölvutíma nemendanna. Nemendur voru valdir af handahófi úr þremur bekkjardeildum, öðrum, fjórða og sjötta bekk, tvær stúlkur og tveir drengir.

Eftir að hafa fengið samþykki nemenda (ég spurði bara þá sem urðu fyrir valinu og þeir sögðu strax já) og foreldra, sem gekk mjög greiðlega, mætti ég í tölvutíma og var búin að semja við tölvukennarann um að allir nemendur fengju frjálsan tíma a.m.k. hluta úr kennslustundinni. Frjálsu stundirnar notaði ég til að gera rannsóknina, en þá fóru sumir í leiki eða önnur forrit sem eru í tölvum skólans og aðrir á Netið. Þeir sem ég fylgdist með voru beðnir um að fara á Netið en stjórnuðu því sjálfir að öðru leyti hvað þeir völdu að gera. Nemendur fengu þær upplýsingar að ég væri að kynna mér hvað þeir væru að vinna í tölvunum. Þeir sem ég athugaði sérstaklega virtust ekki láta nærveru mína trufla sig og eftir að hafa fylgst með þeim í tímanum fékk ég þá til viðtals einn og einn í einu.

Lýsingarnar sem ég sendi inn eru nr. X, X, X og X.

Bestu kveðjur,
Guðfinna G.

Sæl öll

Ég hef verið að lesa lýsingarnar og finnst athyglisvert hve margvíslegar þær eru og tel að erfiðara geti reynst að finna í þeim eitthvert munstur vegna þess hve aðstæður eru mismunandi. Mér sýnist flestir notendur hafa samskipti við þá sem í kringum þá eru ef þeir eiga þess kost, skiptast á upplýsingum, hjálpast að og bera saman. Fleiri virðast nota Internet Explorer en Netscape og margir fara á síður sem þeir þekkja þ.e slá inn slóðina. Áberandi er að krakkarnir fara úr einu í annað og stoppa oft stutt á hverjum stað, einkum yngstu notendurnir. Yngstu notendurnir lenda gjarnan í því að geta ekki lesið sér til enda eru þeir oft á síðum sem eru á ensku. Eldri notendur eru margir að nota tölvupóst, ýmist að lesa póst eða senda. Einnig eru áberandi margir að lesa fréttatengt efni eða nálgast og lesa efni tengt áhugamálum. Meirihlutinn er mjög jákvæður og áhugasamur, aðeins örfáir virðast áhugalitlir eða neikvæðir.

Þessar athuganir okkar leiða hugann að því hvaða tilsögn nemendur fá um notkun Netsins og langar mig að benda á ágæta grein sem ég var að lesa um hvernig kennarar geta leiðbeint nemendum um netnotkun. Í greininni er kennari að miðla reynslu sinni og kemur með ábendingar og góð ráð um hvað hægt er að gera til að auðvelda nemendum leit á Netinu. Greinin nefnist Helping students weave their way through the World Wide Web. English Journal, Urbana, Nov 2000 og er eftir Catherine B. Elliot. Hægt er að ná í greinina í ProQuest, en þið getið líka nálgast hana á slóðinni http://www.ismennt.is/not/ggg/helping_students.htm

Bestu kveðjur, Guðfinna G.

EFST Á SÍÐU

© Guðfinna G. Guðmundsdóttir                                                             Síðast uppfært 31.05.2001