Hversvegna markmið?

,,Markmið eru eldsneytið í ofni afrekanna” en manneskja án markmiða er eins og skip á stýris, sem siglir stefnulaust í sífelldri hættu um skipbrot. Manneskja með markmið er eins og skip sem stjórnað er af skipstjóra. Það er búið stýri, áttvita, korti og siglt er af einbeitingu í örugga höfn. Þeir sem læra að setja sér markmið og vinna eftir þeim geta afkastað meiru á einu til tveimur árum en margir gera á heilli ævi. Ég leyfi mér að fullyrða að þeir sem setja sér markmið og vinna eftir þeim verða aldrei samir aftur! Þetta er eitt af því sem mér finnst mest spennandi gagnvart námi og kennslu. Í Aðalnámskrá, skólanámskrá og bekkjarnámskrám eru óteljandi markmið. Mikilvægast er að nemendur læri sjálfir að setja sér markmið, því megin einkenni þeirra sem ná langt, hvort sem er í námi eða einhverju öðru, er áköf markmiðssetning.

Að ná árangri í lífinu er ekki tilviljunum háð, eins og margir halda, heldur afurð ýmissa aðferða og lögmála. Maður uppsker eins og maður sáir og möguleikarnir eru ótarkmarkaðir. Maður getur gert, átt og verið það sem maður vill. Jafnvel þó að einstaklingar séu ólíkir að upplagi og getu, er markmiðssetning tæki sem flestir geta lært og nýtt sér. Markmiðssetning getur haft jákvæð áhrif á nemendur og verið þeim hvatning til að taka ábyrgð og ná árangri í námi.

Hvernig?

Fyrsta skrefið: Jákvæð breyting byrjar með ákvörðun. Einstaklingar geta orðið frábærir námsmenn ef þeir ákveða að verða það. Fyrsta skrefið er að setja sér skýr markmið og gera sér grein fyrir því hvað maður þarf að leggja á sig. Eftirfarandi sjö þrepa formúla sýnir á einfaldan hátt hvernig hægt er að vinna að markmiðum.

1) Ákveða nákvæmlega hvað maður vill fá út úr náminu og setja markmið

2) Skrifa markmiðið í smáatriðum niður á blað, óskráð markmið eru ekki annað en dagdraumar

3) Setja dagsetningu á hvenær markmiðið á að hafa náðst

4) Gera lista yfir allt sem þarf að gera til að ná markmiðinu og skrifa það niður

5) Forgangsraða og skipuleggja listann- gera verkáætlun

6) Byrja að vinna eftir áætluninni

7) Gera eitthvað á hverjum degi til að markmiðið náist

Annað skrefið er að skipuleggja hvern dag fyrir fram, til að ná hámarksárangri. Mikilvægt er að skrifa á blað því sem á að koma í verk og gera síðan áætlun fyrir einn mánuð, hverja viku og svo hvern dag. Best er að gera dagsáætlunina kvöldið áður. Alltaf á að vinna eftir listanum og ef eitthvað nýtt kemur upp er því bætt við listann og svo strikað út þegar það er búið og gert. Með því að strika yfir atriði á listanum sér maður að árangur næst og það veitir vellíðan.

Aðferð til að forgangsraða því sem þarf að gera kallast ABCD og er afar einföld. Maður athugar það sem maður hefur skrifað á listann og merkir við atriðin með A B C eða D. A er það sem er mjög mikilvægt og verður að gera því það hefur áhrif á markmiðin. B er það sem þarf að gera en er ekki eins mikilvægt og hefur minni áhrif. C er ágætt að gera en hefur engin aukaáhrif á markmiðin og D er eitthvað sem maður þarf ekki að gera og getur tafið mann við að ná markmiðunum. Maður byrjar daginn á A atriðum og svo koll af kolli. Þarna gildir að skilja hvað er áríðandi og mikilvægt og hafa sjálfsaga til að leggja eitthvað á sig. Best er að ljúka við erfiðu og leiðinlegu hlutina fyrst.

Þriðja skrefið er að vinna ekki undir tímapressu. Margir segjast vinna best undir tímapressu en í rauninni er það bara sem afsökun á lélegri tímastjórnun. Undir pressu eru fleiri mistök gerð. Því miður er aldrei tími til að gera allt en alltaf er tími til að gera það sem er mikilvægast hverju sinni. Þess vegna er gott að spyrja sig reglulega hvernig maður geti best ráðstafað tímanum núna miðað við markmiðin. Það að gera aðeins einn hlut í einu tvöfaldar afköstin, en þessi einfalda regla getur minnkað tímann sem það tekur að vinna verkefni um 80% en með því að vera stökkva í og úr verkefni getur vinnan við það aukist um 500%.

Fjórða skrefið er að slá ekki hlutunum á frest og temja sér að gera hlutina strax, vinna hratt og taka ákvarðanir fljótt. Það borgar sig ekki að slá á frest því þá er hætta á gleymsku eða að lenda í tímapressu. Maður vinnur oft best strax eftir að manni berst verkefni því þá er maður ferskur. Það tekur lengri tíma að vinna verkefni þegar maður þarf að rifja upp og setja sig inn í eitthvað á nýjan leik. Fyrir utan nú hvað tilfinningin er góð að hafa lokið verkefni og geta strikað út af listanum. Ennfremur fær maður orðspor fyrir að vinna hratt og vel og það eru meðmæli út í lífið.

Fimmta skrefið er að finna jafnvægi en til þess að manni finnist maður ekki vera ofhlaðinn þarf maður að hætta að gera einhverja hluti sem maður hefur vanið sig á. Maður velur og skipuleggur sjálfur. T.d. er að sjónvarpsgláp mikill tímaþjófur.

Sjötta skrefið er að skipuleggja vinnuaðstæður sínar. Að vinna við snyrtilegar aðstæður á hreinu skrifborði getur aukið afköstin mikið. Oft fer 30% af tímanum í að leita að hlutum sem hafa verið látnir á rangan stað. Nemendur þurfa að taka til á skrifborðinu sínu og fara yfir skólatöskuna og raða verkefnum skipulega í möppur og flokka. Þeir þurfa að vera duglegir að henda uppköstum, gömlum úreltum verkefnum o.sv.frv.

Sjöunda skrefið er að framkvæma því þannig gerist eitthvað sem máli skiptir. Það er endalaust hægt að tala um hlutina og velta þeim fyrir sér en á endanum er það framkvæmdin sem ræður úrslitum. Þetta á við á flestum sviðum lífisins. Viðhorfin skipta miklu máli fyrir árangur og því er betra að líta á verkefni sem leiðir að lausnum fremur en vandamál.

Áttunda skrefið er að fara vel með líkamann. Til að líða vel og ná árangri þarft að hugsa um mataræði, hreyfingu og hvíld. Borða hollan mat reglulega, stunda einhverja líkamsrækt og passa upp á að sofa nóg a.m.k. 8-10 tíma á sólarhring og lang best er að venja sig á að sofa á nóttunni og vaka á daginn.

Samsuða úr efni eftir Brian Tracy.