|
Íslenski hesturinn hefur þann
sérstakan eiginleika að hafa fimm mismunandi gangtegundir;
fet, brokk,
stökk,
tölt og skeið.
Ekki eru þó þessar gagntegundir
eðlislægar öllum hestum og er talað um tvö
flokka hesta: alhlið hesta og klárhesta
með tölti. Alhliða hestar hafa allar fimm gangtegundirnar,
fet, brokk, tölt, stökk og skeið. Klárhestar
með tölti eru hestar sem hafa allar gangtegundirnar nema
skeið. Í raun má einnig nefna tvo aðra flokka
og það eru hreinir klárhestar sem hafa grunngangtegundirnar,
fet, brokk og stökk og svo lullarar sem hafa fet, stökk
og skeið. Þessir tveir flokkar hafa ekki verið
eins vinsælir reiðhestar, klárhestar þykja
reyndar oft góðir ferðahestar þar sem þægilegt
er að ferðast á þeim yfir óslétt
land. Lullarar hafa oft verið notaðir sem barnahestar
en þeir fara jafnan á skeiði á hægri
ferð. Skeiðið er ekki hreint heldur einhver blanda
af skeiði og tölti sem þykir hesti til lýta.
Sú hætta fylgir því ef óvaningar
eru látnir ríða alhliða hestum að lullið
verði allsráðandi.
Hjá flestum hestum er einhver ein
gangtegund ríkjandi en þó eru til hestar sem
eru nokkuð jafnir á allar gangtegundir. Gangtegundir
þarf að þjálfa vel, þær eru ólíkar
og gera mismunandi kröfur til knapans hvað varðar ásetu,
taumhald og hvatningu. 
Fet
Fetið
er jafn fjórtakta gangtegund og er sviflaus, tveir og jafnvel
þrír fætur eru samtímis á jörðu.
Á fetgangi á hesturinn að ganga slakur og frjáls,
með réttum takti og lifandi fasi. Gott er að byrja
og enda reiðtúra á feti svo að hesturinn nái
að sveigja sig og losa sig við stirðleika sem getur
þá bæði virkað sem upphitun og slökun
fyrir hestinn.
Brokk
Brokkið er tvítakta skástæð gangtegund,
tveir fætur koma niður samtímis. Brokk er svifgangtegund,
hesturinn spyrnir t.d. með vinstri afturfæti og
hægri framfæti og lendir á hægri
afturfæti og vinstri framfæti o.s.frv. Brokkið er
léttasta gangtegundin, fyrir utan fet,
og við sjáum að flestir hestar kjósa sér
það á ósléttu landi.
Stökk
Stökk
er þrítakta gangtegund með svifi. Gott er að
slá þremur puttum í borð til að heyra
taktinn. Hesturinn getur ýmist stokkið upp á
hægri eða vinstri fót og er mikilvægt að
þjálfa það jafnt, sérstaklega hjá
alhliða hestum því það er lykillinn að
skeiðinu. Stuttir hraðir sprettir geta haft örvandi
áhrif á lata hesta og allir hestar verða að
kunna að hreyfa sig kröftuglega.
Tölt
Tölt er fjórtakta hliðarhreyfing, fjórir
hófaskellir eins og fetið og því stundum
líkt við hlaupandi fetgang. Tölt er sviflaus gangtegund,
ýmist einn eða tveir fætur á jörðu
í einu. Þegar hestur töltir hækkar hann
sig að framan, gefur eftir bakið, dregur sig saman og þunginn
færist meir á afturfæturna. Tölt er sérkenni
íslenska hestsins og greinir hann frá flestum
öðrum hrossakynjum.
Skeið
Skeið er (nær því) tvítakta hliðarhreyfing
með svifi. Skeið er einkum riðið á stuttum
sprettum með miklum hraða. Skeiðið er tilkomumesta
og vandasamasta gangtegundin sem aðeins alhliða hestar búa
yfir.
|