|
Hesturinn man best það sem er
endurtekið oft og á sama hátt, á þessu
byggir tamning. Hesturinn er eins og menn hann man best slæmu
hlutina, s.s. óhöpp og slys í tamningu. Því
er nauðsynlegt að komast hjá slíku. Hegning
er varasöm nema hún komi í beinu framhaldi af
því sem hesturinn gerði rangt. Nauðsynlegt
er að fara rétt að því annars getur
hesturinn orðið hræddur og ófús til
samvinnu.
Frumtamning
Frumtamning er mjög vandasamt verk og ekki á færi
byrjenda í hestamennsku. Mistök sem verða
í tamningu er ekki hægt að þurrka burt, kannski
dempa og fela, en hesturinn man best slæmu hlutina.
Enginn ætti
að taka að sér frumtamningu, nema hann hafi þolinmæði
og mikla reynslu af hestum. Tamningamaðurinn Pétur
Behrens hefur bent á að 60% tamninga séu undir
meðallagi og að 20% hrossa séu stórskemmd
eftir frumtamningu (4. tölublaði Eiðfaxa 2001).
Frumtamningin
skiptist í tvö þrep, þ.e. undirbúningur
og þjálfun í reið. Til eru ýmsar
æfingar til að undirbúa hestinn s.s. teyming á
hesti, vinna í hendi og taumhringur.
Æskilegt er að gera trippi vön umgengni við manninn
strax, en varast ber að gera þau frek með kjassi og/eða
brauðáti.
Venjulega
er byrjað að temja trippið 4 vetra gamalt. Tamningin
er þolinmæðisverk og krefst sérþekkingar.
Hesturinn er í eðli sínu flóttadýr
og reynir að hlaupa í burtu ef hann verður hræddur
eða finnur til sársauka. Ef hestinum líður
vel er hann bæði hlýðinn og námfús.
Það sem einkum skiptir máli við tamningu er:
- Taka verður tillit til sálarlífs
hestsins,
- ábendingar eiga að
vera ótvíræðar og skýrar, stuttar
og líkjast frekar merkingum,
- sýna umburðarlyndi
og þolinmæði, sérstaklega ef hesturinn
er lengi að koma til. Knapinn verður samt alltaf að
vera ákveðinn,
- aðeins skal krefjast þess
af hestinum sem maður er viss um að hann geti valdið,
- finna milliveg á milli
endurtekninga og tilbreytingar. Of mikil nýbreytni ruglar
hestinn í ríminu og tefur fyrir tamningu, en of
mikil endurtekning gerir hann leiðan,
- mikilvægast er að trippi
læri að treysta manninum og hlýði honum.
Eftir frumtamningu eru gerðar
eftirfarandi kröfur til hestsins:
- að hann sé rólegur
í umgengni,
- beri virðingu fyrir manninum
og treysti honum,
- bregðist fljótt við
ábendingum og sé öruggur einnig utan vegar,
- fari í
góðu jafnvægi á öllum gangi, einn
sér og í samreið.
Fjöldinn allur af reiðkennurum
um allt land býður fólki reiðkennslu ýmiss
konar.
Íslenski
reiðskólinn býður upp á frumtamningar-
og endurhæfingarnámskeið. Á
vefsíðu hans er að finna lýsingu á
námskeiðunum.
Sjá nánar um tamningar í
bókinni Að temja Manni og hesti bent, eftir Pétur
Behrens (Eiðfaxi, 1981). Einnig er að finna yfirlit
yfir bækur á vef Bókasafns
Hafnarfjarðar.
|