lokarit5.gif (4198 bytes) internet3.gif (3729 bytes)
agrip4.gif (545 bytes)
formali3.gif (568 bytes)efnisyfir.gif (641 bytes)
kafli1.gif (774 bytes)
kafli2.gif (1086 bytes)
kafli3.gif (1202 bytes)
kafli4.gif (1323 bytes)
kalfi5.gif (938 bytes)kafli6.gif (758 bytes)heimild.gif (581 bytes)vidauki.gif (588 bytes)
rokstudn.gif (3054 bytes)

Þrátt fyrir hina neikvæðu hlið Internetsins er sterkur vilji fyrir hendi að nota Internetið í grunnskóla og samþætta það við ýmsar námsgreinar.

Fyrir því má nefna tvær meginástæður:

  • Þjóðfélagslegar ástæður
  • Bætt nám og kennsla

 

Þjóðfélagslegar ástæður

Í skýrslu forvinnuhóps endurskoðunar aðalnámskrár á námssviði upplýsinga- og tæknimennta, sem birt var í ágúst 1997, er talið líklegt að þau ríki sem ekki nýta sér að fullu þá upplýsingatækni sem í boði er, verði með tímanum skilgreind sem vanþróuð jaðarsvæði, óháð landfræðilegri legu sinni. Því er talið í skýrslunni að það sé forgangsverkefni allra í skólakerfinu að hagnýta tölvur, upplýsingatækni og tölvunet til hins ítrasta í öllu skólastarfi. Einnig að það sé mikilvægt er að þessi tækni sé notuð til að stuðla að árangursríku og framsæknu skólastarfi.

Í skýrslunni (Menntamálaráðuneytið 1997) er mælt með því að skólar taki alla kennslu til endurskoðunar með tilliti til þessa. Nauðsynlegt sé að tryggja að allir nemendur fái fræðslu sem gerir þeim kleift að afla upplýsinga á sjálfstæðan hátt, geti metið þær, unnið úr þeim og sett fram niðurstöður á skipulegan hátt. Til þess að ná þessum markmiðum þarf að stefna að eftirfarandi þáttum:

  • Kennsla í upplýsingaöflun. Auk hefðbundinnar safnfræðslu fái nemendur kennslu í upplýsingaöflun af margmiðlunardiskum, gagnabönkum og Interneti.
  • Sérstök verkefni sem verða lögð fyrir nemendur sem þjálfa þessa leit og reynt verði að tengja hana þeim verkefnum sem eru í gangi hverju sinni. Þannig verður lagður grunnur að öflun þekkingar sem nýtast mun nemandanum í leik og starfi í lýðræðisþjóðfélagi.
  • Tölvusamskiptum, beini spurningum til annarra í tengslum við verkefni og vinni úr þeim svörum sem koma.
  • Miðlun niðurstaðna á árangursríkan hátt til annarra.

(Menntamálaráðuneytið 1997:19)

Talið er að upplýsingatæknin sé komin til að vera og að skólinn verði að bregðast við því og nýta hana til að bæta kennslu og nám. Í skýrslunni (Menntamálaráðuneytið 1997) má lesa að upplýsingatæknin komi til með að nýtast samfélaginu, kennurum og nemendum og á þann hátt að allir fá eitthvað út úr því. Samfélagið fær þegna sem eru samkeppnishæfir, hafa frjóan og skipulegan hugsunarhátt, hafa tækniþekkingu til að nýta sér tæknina og geta skapað tekjur fyrir samfélagið. Internetið er auðveld leið til að kynna upplýsingatækni fyrir nemendum. Internetið er nýtt, spennandi, margir hlutar þess eru ókannaðir og svo ekki sé minnst á í sífelldri stækkun. Það að skólar veiti nemendum sínum aðgang að Internetinu ætti að jafna aðstöðumun á milli nemenda. Það eru ekki allir sem hafa efni á því að kaupa sér þann búnað sem nauðsynlegur er til að geta notað Internetið.

 

Stuðlar að bættu námi og kennslu

Hvers vegna viljum við nota Internetið í kennslu? Hvernig eigum við að nota það í kennslu? Hvað er það sem einkennir þennan miðil og gerir það að verkum að við viljum endilega nota hann? Þessi miðill kemur með nýjar víddir í nám hjá nemendum og fyrst og fremst opnar Internetið heim fyrir nemendum sem spennandi er að rannsaka.

Í skýrslu Menntamálaráðuneytis (Menntamálaráðuneytið 1997) er einnig lögð áhersla á að skoða hvernig hægt er að nýta Internetið til að bæta nám og kennslu og hvaða þekkingu og færni nemendur þurfa að hafa á þessu sviði að loknu námi. Það er einnig talið æskilegt samkvæmt skýrslunni að námsgreinar þróist í takt við þær breytingar sem verða í samfélaginu og að skólinn beiti vinnubrögðum eins og þau gerast best á hverjum tíma, endurskoði þannig viðfangsefni sín og samspil einstakra námsgreina. Ljóst er að viðfangsefni nemenda verða sífellt samfelldari og ekki bundin einni sérstakri námsgrein, heldur fléttast margar námsgreinar saman og mynda eina heild. Skólinn verður því að hafa áhrif á sjálfstæði nemenda í upplýsingaleit, skipulegri vinnu og úrvinnslu þeirra upplýsinga sem flæða yfir nemendur.

Í skýrslunni eru einnig tilgreind markmið sem vert er að gefa gaum og lúta þau að nemendum, stefnt skal að því að þeir:

  • fái kennslu sem stuðli að trú þeirra á eigin getu til að móta umhverfið í sátt við alla þætti þess: náttúru, samfélag og menningu;
  • sýni sjálfstæð og skipulögð vinnubrögð og rækti með sér skipulags- og samvinnuhæfileika hvort heldur þeir starfa einir sér eða í hópi;
  • geti beitt skipulegri upplýsingaöflun, sjálfsnámi og þarfastýrðu samtímanámi við úrlausnir verkefna;
  • geti kynnt hugmyndir og framleiðslu sína á einfaldan og árangursríkan hátt.

(Menntamálaráðuneytið 1997:8)

Forvinnuhópurinn telur að þessi markmið séu sameiginleg markmið námsþáttarins og að hver námsgrein verði að finna sín eigin í samræmi við séreðli greinarinnar. Eitt af þeim markmiðum vísar til upplýsingalæsis sem felur í sér að nemendur viti hvaða upplýsinga er þörf, geti staðsett þær og að lokum metið. Markmiðið með upplýsingalæsi er að nemendur geti:

  • sótt og metið upplýsingar;
  • skipulagt upplýsingasafn og uppfært;
  • túlkað og miðlað upplýsingum;
  • notað tölvur til að vinna upplýsingar.

(Menntamálaráðuneytið 1997:10)

Í rannsókn sem gerð var í Bandaríkjunum af CAST (Center for Applied Special Technology) og var birt árið 1996 undir heitinu "The role of online communications in schools: a national study", kemur í ljós að nemendur sem höfðu aðgang að gagnagrunnum með hjálp Internetsins náðu betri árangri þegar verið er að vinna að verkefnagerð í skóla en nemendur sem höfðu ekki aðgang að Internetinu. Þeir stóðu meðal annars betur að kynningu verkefna, gátu gefið skýrari heildarmynd af verkefninu og gátu betur tengt aðskilda hluta verkefnisins. Þess skal þó getið að nemendur höfðu aðgang að sérstökum gagnagrunnum með fjölda verkefna í gegnum Internetið. Það hefur ef til vill haft áhrif í þá átt að auka mun milli hópanna.

Mikill skortur er á haldbærum upplýsingum um það hvort Internetið hefur áhrif á nám og kennslu. Eftir því sem höfundur kemst næst þá hafa engar íslenskar rannsóknir verið gerðar á því hvort Internetið hafi áhrif á nám og kennslu. Hins vegar má geta þess að í B.A.-ritgerð Heiðrúnar Sigurðardóttur koma fram þau viðhorf kennara sem nýtt hafa Internetið með nemendum sínum að Internetið ýti undir áhuga nemenda, efli jákvæð viðhorf gagnvart skólanum og náminu. Einnig telja þeir að nemendur verði víðsýnni, það dragi úr fordómum þeirra gagnvart öðrum og þeir sýni betri námsárangur (Heiðrún Sigurðardóttir 1996:25-26). Í óbirtri könnun Íslenska menntanetsins meðal notenda sem flestir eru kennarar sem nýta Internetið töluvert mikið, komu svipuð viðhorf fram (Sólveig Jakobsdóttir o.fl. vor 1997). Benda má að niðurstöðurnar beggja þessara kannana eru byggð á ályktunum kennara sem nota Internetið talsvert bæði sjálfir og með nemendum sínum.

 

vinstri.gif (560 bytes) toppur.GIF (1144 bytes)
© Ingvar Ágúst Ingvarsson 1998