Namibía telst ekki í hópi fátækustu ríkja heims. Í samanburði við önnur Afríkuríki eru meðaltekjur þar háar, eða sem samsvarar tæpum 130 þúsund íslenskum krónum á ári. Þetta segir þó ekki alla söguna. Gríðarleg misskipting auðs einkennir hagkerfi Namibíu og er það enn ein arfleifð aðskilnaðarstefnu Suður-Afríku. Um 5% þjóðarinnar hafa yfirráð yfir meira en 70% af landsframleiðslunni. Meðaltekjur um 70% þjóðarinnar eru því sambærilegar við það sem gerist í fátækustu löndum álfunnar. Hluti af sáttastefnu stjórnvalda er að hreyfa ekki við eignum hins hvíta minnihluta nema eigendur fái bætur fyrir. Telja þau að eignatilfærsla án bóta gæti ekki aðeins leitt til átaka heldur gætu slíkar aðgerðir einnig orðið til að kippa grundvellinum undan efnahagskerfi landsins. Sú leið sem valin hefur verið í staðinn er að skapa erlendum fjárfestum hagstætt umhverfi. Ríkisstjórnin segir tilganginn þann að nýta erlenda fjárfestingu til að jafna hinn mikla efnahagsmun og færa þannig hina fátæku nær hinum ríku, frekar en að taka frá hinum ríku. Þó vel hafi gengið að laða að erlenda fjárfesta er enn óljóst hvort takist að nýta þetta nýja fjármagn til tekjujöfnunar.

Auk fyrrnefndra aðgerða hefur jákvæð mismunum einnig verið innleidd þegar ráðið er í stöður á vegum ríkisins. Jafnframt hefur auknu fjármagni verið beint til skóla- og heilbrigðismála í þágu fátækari íbúa landsins.

Erlendar skuldir Namibíu minnkuðu til muna, eða um tvo þriðju, þegar skuldir við Suður-Afríku voru felldar niður 1997. Reiknuðust þá skuldir landsins vera sem svarar tæpum 30 milljörðum íslenskra króna sem þá voru um 15% af landsframleiðslu. Erlend ríki hafa dregið úr þróunaraðstoð við Namibíu á undanförnum árum, í samræmi við aukna landsframleiðslu, en mestur hluti þróunaraðstoðar kemur frá Þýskalandi, Norðurlöndunum og Bandaríkjunum.

Helstu atvinnuvegir

Namibía á mikið af auðlindum og eru námuiðnaður, landbúnaður og sjávarútvegur undirstöður hagkerfis landsins. Stjórnvöld hafa á undanförnum árum lagt áherslu á uppbyggingu framleiðslugreina en einnig hefur verið leitað á önnur mið. Einkum hefur verið litið til ferðamannaþjónustu og hefur straumur ferðamanna til landsins farið ört vaxandi.

Námuiðnaður sér fyrir um helmingi útflutningstekna en í Namibíu er m.a. að finna nokkrar af stærstu demanta- og úraníumnámum heims. Námurnar eru flestar í eigu og undir stjórn útlendinga, einkum Suður-Afríkumanna. Vegna þess hve stór hluti útflutnings eru hráefni úr námum skiptir heimsmarkaðsverðið á þessum afurðum miklu máli fyrir stöðugleika efnahagskerfisins.

Annar mikilvægasti atvinnuvegur í Namibíu er landbúnaður. Þótt landbúnaður leggi til innan við 10% af mældri landsframleiðslu starfar um þriðjungur þjóðarinnar í þessum geira og 70% íbúa hefur a.m.k. hluta lífsviðurværis síns frá landbúnaði. Auk ræktunar á maís, hirsi, hveiti og fleiri tegundum stunda margir búfjárrækt. Kúabú eru flest staðsett norðan og austan við höfuðborgina Windhoek en sauðfé er algengara í suðurhluta landsins.

Fiskiðnaður er enn einn mikilvægur atvinnuvegur en Namibía hefur yfir að ráða einum af gjöfulustu fiskimiðum heims. Fyrir sjálfstæði voru miðin undan strönd Namibíu talin alþjóðlegt hafsvæði og erlend skip stunduðu þar stjórnlausa veiði sem leiddi til mikillar ofveiði. Strax og sjálfstæði var í höfn færðu namibísk stjórnvöld landhelgina út í 200 sjómílur og hafa unnið að því að koma stjórn á veiðarnar, m.a. með því að setja kvóta á þær tegundir sem mest eru veiddar. Vaxtarmöguleikar eru taldir miklir í sjávarútvegi en árangur mun byggjast að miklu leyti á því hvernig til tekst með fiskveiðistjórn.

Mikilvægur vaxtarbroddur í namibísku atvinnulífi er fjölgun ferðamanna til landsins. Sérkennilegt landslag og óvenjulegt dýralíf er vel til þess fallið að laða að erlenda ferðamenn. Pólitískur stöðugleiki í landinu eftir sjálfstæði hefur aukið aðdráttarafl Namibíu. Tekjur af ferðamönnum voru um 4% landsframleiðslu árið 1996, og hagvöxtur í atvinnugreininni er um 10% á ári. Ferðamennskan skapar auk þess um 10 þúsund manns vinnu sem eru fleiri störf en í námuiðnaði. Stærstur hluti ferðamanna kemur frá nágrannaríkjunum, sérstaklega frá Suður-Afríku, en ferðamönnum frá Vesturlöndum fer fjölgandi.
(© ÞSSÍ)