Tekið af heimasíðu: Gentle Teaching International
Þýðing / Translation: Ragnar Þór Pétursson
Gentle Teaching er margt. Gæska gagnvart öðrum, hvað svo sem viðkomandi hefur gert eða hefur ekki gert, er megin stefið. Hún er þversögn. Hnefum er mætt með faðmlagi. Bölvi er mætt með orðum er tjá blíðu og umhyggju. Illu augnaráði er mætt með hlýju. Blíða gerir ráð fyrir því að allar breytingar eru af beggja hálfu og þéttofnar. Hún hefst hjá umsjónarmönnum og snertir, vonandi, þá sem mest eru á skjön við samfélagið. Þungamiðja hennar er að tjá skilyrðislausan kærleika. Það er ramminn utan um sálfræði gagnkvæms áreiðanleika. Meginhugmynd gæsku er ekki að losna við atferli einhvers, heldur dýpka okkar eigin tilfinningar um gæsku frammi fyrir ógn eða hunsun.
Gentle Teaching er líka kennsluaðferð. Sem slík hefur hún fern grundvallar kennslumarkmið – að kenna öðrum að finna til öryggis, elsku, gera þeim kleift að elska og að þeir finni til tengsla. Þetta gerist ekki af sjálfu sér. Þetta lærist eftir endurtekið ástúðarferli. Nærgætnir umsjónarmenn læra að nota návist sína, hendur, orð og augu sem grundvallarkennslutæki til upplyftingar og heiðurs öðrum.
Gentle Teaching er…
· Að einbeita sér að því að vera blíður, uppbyggjandi og ástríkur gagnvart börnum og fullorðnum sem tilheyra jaðarhópum, þeim sem hefur verið ýtt út á jaðar fjölskyldu- og samfélagslífs.
· Að hjálpa þeim sem átt hafa raunamikið lífshlaup að finna til öryggis og ástúðar frá okkur og öðrum.
· Að hjálpa þeim sem búa við erfða erfiðleika, svo sem mikla fátækt, heimilisleysi, andlega fötlun eða – sjúkdóma, að finna til öryggis og ástúðar frá okkur og öðrum.
· Líta á það sem hlutverk okkar að kenna samhyggð og samstæði.
· Að lækna brostin hjörtu, hjörtu sem hafa brostið vegna erfiðs lífshlaups eða andlegra eða tilfinningalegra erfiðleika.
Gentle Teaching byggir á sálfræði mannlegs gagntrausts. Hún fær umsjónarmenn til að líta sér nær og á kærleiksþel sitt til að finna leiðir til að tjá hlýju og ótakmarkaða ástúð gagnvart þeim sem einangraðir eru frá eðlilegu fjölskyldu- og samfélagslífi. Hlutverk okkar er geysimikilvægt og krefst djúprar skuldbindingar okkar til persónulegrar og samfélagslegrar breytingar. Hún hefst hjá okkur, hlýja okkar gagnvart öðrum, hve reiðubúin við erum að veita af okkur án þess að ætlast til nokkurs í staðinn, og okkar einlægi ásetningur til að stofna til bræðralagskenndar og skyldleika við þá sem mest hafa hrakist út að jaðri samfélagsins.
Gentle Teaching einblínir á fernar megintilfinningar sem þeim sem þjónað er er nauðsynlegt að læra, öryggi, að finna að maður er elskaður og að aðrir eru elskaðir af manni sjálfum og tengsl við aðra. Umsjónarmenn þurfa ekki einungis að tryggja að þeir sem sjá á um séu öruggir heldur líka að þeir finni til öryggis.
Öryggi táknar ákveðna sjálfsvirðingu því “umsjónarmenn mínir taka mér eins og ég er og telja mig góða/n.” það þýðir líka að umsjónarmenn verða að kenna sérhverjum að “þú ert örugg/ur hjá mér! Ég mun aldrei skaða þig! Ég mun aldrei lítillækka þig! Ég mun aldrei líta á þig með yfirlæti” Að finna til öryggis veitir friðartilfinningu í návist umsjónarmanna og að lokum hjá öðrum einnig.
Fálmkennd skelfing þegar einhver nálgast hverfur og í staðinn kemur rólyndi og léttir. Kennari getur nú gengið upp að nemanda sem nú finnur til slökunar og einbeitingar. Foreldri getur mætt barni sínu í setustofunni og barnið finnur hlýju. Maðurinn sem áður bölvaði og sló til umsjónarmanna vill nú hlýlegt faðmlag. Konan sem áður var á sífelldum flótta vill nú vera hjá umsjónarmanni sínum.
Andi gæsku felur í sér að þeir sem eru á skjön við aðra finna til ástúðar. Þetta hefst líka á tilfinningunni: “ég er einhvers verð/-ur!” Í þetta tvinnast það að finna til öryggis en er þó viðameira. það dýpkar öryggistilfinninguna og veitir manneskjunni von. Að finna til ástúðar kennir manneskjunni að hún er meira en örugg. Að lífið felist ekki einungis í því að vera laus við skaða. “Ef ég er elskaður og öruggur, get ég kannski gert öðrum eins.”
Þegar barn eða fullorðinn finnur til ástúðar, dýpkar skilningur hans á hlýju gagnvart öðrum, bros til umsjónarmanns, glaðleg eða hvetjandi orð eða hljóð, blik í auga. Sá útskúfaði í kerfinu fer að hugsa: ég er einhvers verður því “umsjónarmenn” mínir sjá mig sem einhvers verðan! Þegar manneskjan fer að finna til öryggis og ástúðar fara þessar tilfinningar að berast til annarra. þeir sem voru á skjön við aðra fara að veita öðrum af ástúð sinni. Hendur verða verkfæri blíðuhóta og faðmlaga. Orð verða öðrum upplífgandi. Augun verða gluggar að hjartanu.
Gentle teaching er ekki…
Sumir misskilja hvað GT er. það er ekki hin útbreiddi samskiptamáti margra iðnvæddra þjóða. Hún bíður ekki eftir því að viðkomandi geri eitthvað “gott” og umbuni honum. Hún tekur mið af mannlegri þjáningu, einmannaleika, varnarleysi og kúgun. Hún fer fram á að umsjónarmenn veiti utangarðsfólki ótakmarkaðan kærleik.
Hún er ekki:
· Atferlismótun hegðunar sem notar umbun og refsingu til að ná fram ákveðinni hegðun, heldur byggir hún á skilyrðislausri ást.
· Aðferð sem telji að tilgangurinn helgi meðalið, heldur leitast við að víkka og dýpka samkennd manna alla ævina.
· Hraðvirk og auðveld leið til hjálpar öðrum, hún krefst djúprar skuldbindingar og atorku af stuðningsaðilans hálfu.
· Bara leið til að breyta raunveruleika annarra, heldur þurfum við fyrst að gera okkar veruleika hlýlegri og kærleiksríkari.
· Bara tækni, heldur sálarfræði mannlegrar” samtryggingar.”
Hver þarfnast anda gæskunnar?
GT og sálfræði mannlegrar samtryggingar er notað til að hjálpa jaðarhópa barna og fullorðinna um allan heim. Megin áhersla er á þeim sem eru á ystu nöf fjölskyldulífs og samfélagsins.
· Þeir sem er heimilislausir, á götunni og vita ekki hvaðan næsta máltíð kemur.
· Götubörn í þriðja heiminum, börn sem lifa í ræsum við nauman kost og afla fæðu af ruslahaugum.
· Einstaklingar í langtímavistum á geðdeildum, fólk með geðklofa, geðhvarfasýki, þunglyndi og svo mætti lengi telja.
· Einstaklingar með andlega fötlun sem búa á stofnunum. Afskipt oft til langs eða skemmri tíma.
· Eldra fólk sem lítið er hlúð að. Oft á elliheimilum, gleymt öllum.
· Börn og unglingar í skólum, börn með “hegðunarvandamál”, einangruð, rekin úr skóla, börn sem þekkja ekkert nema ofbeldi, klíkubörn.
Margir fagmenn reyna að skipta fólki í flokka og veita hverjum sína sérhæfðu meðferð. Ætla mönnum ákveðið atferli og reyna að ná því fram með hömlum og refsingum. Okkar nálgun er að vera nærgætinn og kenna nálægð og samkennd.
Hverjir eru að taka þátt í GT?
Andi velvildar ætti að hefjast heima og dreifast þaðan um samfélagið inn í skólana, vinnustaði, félagsmálayfirvöld, kirkjur og áfram. GT er ekki ætlað ákveðnum hópum. Allir sem hlynna að einstaklingum sem eru á skjön við aðra eru beðnir um að dýpka og víkka anda gæskunnar.
· Foreldrar og fjölskyldur sem aðstoðað geta börn sín.
· Kennarar sem fást við erfiða einstaklinga sem lent hafa í raunum.
· Stuðningsaðilar á stofnunum, sem annars eru ópersónulegar og þrúgandi.
· Stuðningsaðilar á sambýlum sem vilja skapa samkennd og heimilislíf.
· Stuðningsaðilar í athvörfum, fangelsum sem vilja hleypa góðvild í annars erfiðar aðstæður.
· Þeir sem leggja línurnar í meðferðum, stjórnunum og lögum.
Hvernig get ég kennt anda gæsku?
Það er afar einfalt. Við kennum samkennd og nálægð gegn um endurtekin tákn ástúðar. Meginverkfæri okkar til þess eru einfaldlega: hendur okkar, mál og augu. Meginverkefni hvers verkfæris er að kenna manneskju að finna til öryggis og ástúðar. Oft veitir nærvera okkar og snerting auðveldustu og áhrifamestu leið til að skapa öryggi hjá skelfdri manneskju. Mál okkar þarf að færa yfir viðkomandi ró og vernd og svipbrigði okkar, einlægni og hlýja segir mera en þúsund orð, gefa djúpa vonartilfinningu, öryggi, og ást. Megin kennsluaðferðin felst í því að nota þessi verkfæri að varfærni og skapa minningu um að hjá okkur sé manneskjan örugg og elskuð. Nokkur ráð eru:
· Snertu varfærnislega án þess að vekja ofbeldishvöt. Þetta getur tekið langan tíma með stigvaxandi blíðu, fyrst létt snerting sem að lokum verður að faðmlagi.
· Sumir þarfnast minni snertingar, fátækir og þeir sem orðið hafa fyrir kynferðislegu áreiti.
· Talaðu rólega, hægt og blítt. Notaðu mál þitt til að upplyfta, hvetja og styðja í stað skamma og leiðréttinga.
· Horfðu blítt í augu viðkomandi eins og þau séu gluggi sálarinnar.
· Gerðu hluti með eða fyrir manneskjuna áður en þú býst við að manneskjan geri eitthvað fyrir þig.
· Hvettu manneskjuna til að ná til þín með snertingu, máli og augnaráði.
· Reyndu, umfram allt, að forðast að hvetja til ofbeldis og einbeittu þér að því að viðhalda friðsamlegu umhverfi.
Hvað get ég gert sem blíð manneskja?
Gæska hefur engin takmörk. Hún nær yfir alla menningu. Hún er tjáð mismunandi á milli landa en er þó eitt og hið sama. Hún krefst ekki fjármuna eða sérstaks aðbúnaðs. Hún krefst aðeins okkar. Okkar verkefni er að finna okkar leið í okkar samfélagi til að tjá hana.
Þegar þú ert í vafa um hvað þú ættir að gera, spurðu þig einfaldrar spurningar. “Hvað fær þessa manneskju til að finna til öryggis og ástar af minni hálfu?” Það er ekkert svart-hvítt svar. Svarið liggur í hjörtum okkar.
· Það gæti verið prestur í Japan sem brosir til barns sem bölvar og ragnar.
· Það gæti verið kennarinn í Bandaríkjunum sem býður hvern nemanda sinn velkominn með brosi og klappi á öxlina.
· Það gæti verið móðirin í Mexíkó sem stofnar skóla fyrir fötluð börn, þar sem þau finna öryggi og ástúð.
· Það gæti verið læknirinn í Portúgal sem gerir einstæðum mæðrum ljóst mikilvægi sitt og barna sinna.
· Það gæti verið stuðningsfulltrúi á stofnun í Danmörku sem faðmar vistmann.
Einfaldasta leiðin til að byrja er að byrja á heimilum okkar og vinnustöðum. Það er enginn leyndardómur. Ef okkur þykja börn okkar verðmæt og viljum veita þeim öryggi og ást, getum við veitt það öðrum. Byrjaðu með höndunum, verkfæri sem fær börn okkar til að finna öryggi og ást. Byrjaðu með orðunum, verkfæri til að upplyfta og virða aðra. Byrjaðu með augunum, verkfæri sem tjáir hlýju og mannleg tengsl.