Ölfushreppur
byggði á sínum tíma heimavistarskóla
fyrir börn í Hveragerði. Þar áttu börnin
héðan að stunda sitt skyldunám, eins og önnur
börn sveitarinnar. Fyrstu ár þorpsins voru engin skólaskyld
börn á staðnum. Það var ekki fyrr en á
árunum 1954-1955 sem þurfti að fara að hugsa um
barnafræðslu í Þorlákshöfn. Þá
varð hver að bjarga sér eins og best hann gat. Einu barni
var komið fyrir á Selfossi og með öðru var lesið
heima. Sumarið 1956 voru hér níu skólaskyld
börn. Þá um haustið var sett á stofn útibú
frá skólanum í Hveragerði.
Eina
verbúðin sem uppi stóð í Þorlákshöfn
var um tíma nýtt undir skólahald undir stjórn
Kristjáns frá Djúpalæk. Komu þar ýmsir
við sögu. Árni Benediktsson og Gunnar Magnússon,
sem vann við hafnarvogina, tóku þátt í
kennslunni og Guðbjörg Thorarensen sem kenndi um alllangan
tíma. Kennslan var þessi árin undir yfirstjórn
Valgarðs Runólfssonar í kennsluumdæminu í
Hveragerði.
Í bréfi lýsir Kristján frá Djúpalæk
skólahaldi meðal annars svo:
„Þetta haust vaknaði almennur áhugi í
Þorlákshöfn fyrir því að fá
kennara í þorpið, svo ekki þyrfti að aka
börnum upp í Hveragerði, en þetta var þá
allt eitt skólahérað. Varð það að
samþykki hinna bestu manna, að fengin skyldi kennari á
staðinn. Húsnæði hefur mér vitanlega aldrei
verið talið til nauðsynja fyrir kennara, en oft talið
þörf á því fyrir skóla. Þarna
var þá enn lítt um tómt húsnæði,
eftir að vertíð hófst, sjóbúðir
stóðu auðar þess á milli og var svo þetta
haust. En ekki þótti þó annað fært
en ætla skólanum varanlegri samastað. Nú vildi
svo vel til að maður að nafni Sigurþór hafði
haft svín þarna á staðnum, er hann hafði
þá fargað. Húsnæði það,
sem peningur þessi hafði verið fóstraður í,
var því laust. Hafði Sigurþór jafnvel
ætlað að innrétta sér þar bráðabirgðaríbúð.
Þótti nú skólanefnd ráðlegt að
slá í púkk með Sigurþóri og annast
innréttinguna á sinn kostnað, gegn því
að skóli fengi þar inni um veturinn, er verki lyki.
Þarna skyldi og hinn nýi kennari hafa skjól. En
stórvirki öll taka tíma.
Skólinn
fékk fyrst um sinn inni í sjóbúð er
snéri enda að aðalgötu og var vestast í því
rauðhúsahverfi. Við tjölduðum með hersíanstriga
fyrir kojurnar upp undir þak og fluttum þangað stóla
og borð er afgangs voru í Hveragerði. Þetta var
langt pláss og mjótt. Mig minnir að nemendur væru
sjö og af því tveir á fullnaðarprófsaldri.
Þetta eru nú þegar orðnir hinir merkustu menn.
Hitt var mest á fyrsta og öðru skólaári.
Búð þessi var ágæt, hægt að
hita upp og strigalyktin vandist. Kennarahjónin bjuggu í
áfastri sjóbúð með sömu innréttingu
fyrir kojurnar, eldað var á sama stað.
Nú leið til vertíðar. Var þá lokið
smíð skólans. Við fluttum þangað eftir
jólafríið. Þetta var lítið hús
með skúrþaki og lítt gengt undir lægri
brún þaksins. Húsinu var skipt í þrennt:
Skólastofan tók bróðurpartinn, hinu var skipt
í svefnskála og eldhús. Vildi svo heppilega til
að svefnhúsið var mátulegt utan um tvíbreiðan
dívan kennarahjónanna og gengt upp á enda hans
um dyr sem lágu úr skólastofunni. Eldhús
þénaði einnig sem forstofa fyrir húsið og
fatageymsla nemenda. Nú hófst kennsla og þótt
rúmleysi væri mikið í skólastofunni mátti
una því. Hitt var lakara að einangrun hússins
var í einhverju ábótavant og vildi veggi slaga
mjög er mættist ylurinn að innan og lemjandinn að
utan. Dívaninn vandist lítt vætunni og svo ábúendur
hans. Bót mátti þó kalla gegn rakanum að
upphitunin var rafurmagn og þannig frágengið að
sjálfvirkur rofi tók það af aðra hvora tvo
tíma um daga. Rakinn varð því að föstu
efni innanhúss „engangímellu“ ef frost var.
Gekk svo um hríð.
Nú eru kennarar eins og allir vita hinir verstu kröfuseggir
og hafa aldrei kunnað að meta og þakka gildi vinnunnar
sem slíkrar, því var það, að oss þótti
hús þetta vart samboðið svo ungri stofnan og gerist
kurr nokkur. Skilningur heimafólks var jákvæður,
en skólanefndar síður. Lauk svo frama þessa
húss að vér fluttum þaðan alfarið í
fárviðrisbyl kvöld eitt og fengum inni fyrir allt saman
í kaupfélagshúsinu, sem var þá nær
fullgert. Bjuggum við í núverandi eldhúsi,
en kennt var í dagstofunni. Þótti þá
hækka hagur strympu. Þetta var að þakka einstökum
góðvilja kaupfélagsstjórans Þormóðs
Jónssonar.
Tæki voru fá til kennslu lengst af og misjafnt húsnæði,
stundum í sjóbúð eða hálfbyggðum
húsum. En fólk reyndist vinveitt.“