Minnigar um sand og gróðulítið þorp

Guðrún Sigríks Sigurðardóttir

Guðrún flutti hingað til Þorlákshafnar 1964 frá Selfossi, þá fjórtán ára að aldri. Hún minnist svarta litarins sem umvafði þorpið þegar hún kom hingað í fyrsta skipti og sandhólanna með melgresinu, klappanna og hraunsins.

Vegurinn út úr þorpinu var alltaf kallaður „Sandurinn“ og varð oft ófær þegar vind hreyfði því sandbylurinn skemmdi lakkið á bílunum. Í miklu roki mynduðust sandskaflar á veginum og bílar komust hvorki lönd né leið.

Sandurinn var alls staðar. Það þurfti stöðugt að vera að þurrka úr gluggakistunum því þar var alltaf sandsalli. Sandurinn barst inn með fólkinu og inn um allt og jafnvel inn í hjónarúm. Guðrún sagði að Hvergerðingar hafa sagt í gríni við krakkanna í Þorlákshöfn: „Sandurinn smýgur inn um allt hjá ykkur, líka inn í heilann á ykkur“.

Guðrún rifjar upp þegar hún byrjaði nám í Kennaraskólanum og hitti þar fyrrum skólastjóra sinn úr Gagnfræðaskólanum á Selfossi, Árna G. Stefánsson, sem byrjaður var að kenna landafræði í skólanum. Hann spurði hana hvernig henni liði nú í Þorlákshöfn og hvort það væri satt sem hann hefði heyrt að þar þyrfti ekki að láta sandblása gler heldur sæi sandurinn um það. Á þessum árum var sandblásið gler t.d. í hurðum, með alls konar myndum og mynstri, mjög í tísku.

Guðrún rifjar upp hve mikil samheldni var í fólki á þessum árum í Þorlákshöfn. Fólk safnaðist iðulega saman til þess að bera fræ og áburð á sandinn. Hún minnist líka með mikilli ánægju þegar Guðbjörg Thorarensen kallaði saman öll börnin þorpinu og konurnar, fyrir sautjánda júní hátíðina, til að tína upp sígarettustubba og annað rusl. Krakkarnir voru duglegir og gerðu allt sem Guðbjörg bað þá um að gera. Síðan var farið með ruslið út í Nes og því brennt.

Nesið og vitinn

Sjá heimildaskrá.
Myndir: Sigríður Guðnadóttir og Sigurður Jónsson.