Félagsfræðiáfangar

| Fél 103 | Fél 203 | Fél 323 |

Aðalsíða

Félagsfræði 103 - Almenn félagsfræði

 

Áfangalýsing og markmið

Í þessum byrjunaráfanga er fjallað um grunneiningar samfélagsins og þær skoðaðar frá sjónarhorni félagsvísinda. Fjallað er um samfélagið í ljósi þeirra áhrifa sem það hefur á einstaklinginn og líf hans. Lögð er áhersla á að nemendur öðlist þekkingu á umhverfi sínu nær og fjær svo að þeir verði færir um að taka virkan þátt í samfélagslegum umræðum og mynda sér skoðanir á meðvitaðan og gagnrýninn hátt. Nemendur kynna sér félagslega þætti sem stýra hegðun og athöfnum einstaklingsins og keppt er að því að nemendur öðlist skilning á uppbyggingu og skipulagi eigin samfélags og annarra. Meginmarkmið áfangans er að nemendur öðlist undirstöðuþekkingu á grunnþáttum íslenska samfélagsins og geti borið það saman við nokkur önnur samfélög nær og fjær. Sömuleiðis að nemandinn átti sig á því hvernig samfélagið hefur áhrif á hann og hvernig hann getur haft áhrif á samfélagið.

Efnið er kennt með fyrirlestrum, umræðum, verkefnavinnu, leit að upplýsingum á Netinu og geisladiskum, sem og samskiptum nemenda við aðra á Netinu. Lögð er áhersla á að nemendur sýni frumkvæði og sjálfstæði í umræðum. Verkefnavinnan skiptist í einstaklingsverkefni og hópverkefni sem krefst agaðra vinnubragða og samvinnu. Fyrir utan hefðbundin kennslugögn er ætlast til að nemendur geti nýtt sér Netið við upplýsingaöflun: þeir eiga að geta fundið gögn, unnið með þau og haft samskipti við aðra um efni áfangans (Aðalnámskrá framhaldsskóla - Samfélagsgreinar (1999), bls. 11).

_________________

Námsefni fél 103

  • Félagsfræði - Einstaklingur og samfélag e. Garðar Gíslason

  • Ljósrit og myndbönd frá kennara

Lesefni til prófs fél 103

_________________

Námsáætlun Fél 103

Hugmyndir fyrir einstaklings- og hópverkefni

Heildarglærur í Félagsfræði (allir kaflarnir!) í Word-skjali

1. lota (2 vikur)
Félagsfræði - kynning, rannsóknir og skyldar greinar

Lesefni:

Félagsfræði - Einstaklingur og samfélag

  • 1. kafli - Um félagsfræði og skyldar greinar bls. 11-29
  • 2. kafli - Félagsfræðilegar rannsóknaraðferðir bls. 30-45

Verkefni lotunnar:

  • Kaflapróf I

_________________

2. lota ( 4 vikur)
Einstaklingur, fjölskylda og umhverfi

Lesefni:

Félagsfræði - Einstaklingur og samfélag

  • 3. kafli - Einstaklingurinn í samfélaginu bls. 46-75
  • 7. kafli - Fjölskyldan bls. 141-155
  • 8. kafli - Mismunandi sambúðarform bls. 156-176
  • 9. kafli - Vandamál í umhverfi fjölskyldunnar bls. 177-195

Verkefni lotunnar:

  • Kaflapróf II

_________________

3. lota (4 vikur)
Menning, samfélag og trú

Lesefni:

Félagsfræði - Einstaklingur og samfélag

  • 4. kafli - Menning bls. 76-98
  • 5. kafli - Samfélag bls. 99-122
  • 6. kafli - Menning og trú bls. 123

Verkefni lotunnar:

  • Kaflapróf III

Svör við prófi í k. 4-6:
1b, 2b/c, 3c, 4c, 5b, 6b, 7d, 8a, 9a, 10c, 11a, 12c, 13b/c/d, 14c, 15c/d, 16b, 17c, 18b, 19a, 20a
21c, 22b, 23d, 24b, 23c, 26a, 27c, 28b, 29b, 30d, 31c, 32c, 33 (vitlaus - allir fengu rétt, rétt svar er Hindúatrú), 34c, 35c, 36d, 37b, 38b, 39d, 40c.

_________________

4. lota (1 vika)
Atvinnulíf og vinnumarkaður

Lesefni:

Félagsfræði - Einstaklingur og samfélag

  • 10. kafli - Vinna og atvinnulíf bls. 196-215
  • 11. kafli - Íslenski vinnumarkaðurinn bls. 216-222
  • 12. kafli - Atvinnuleysi bls. 223-231
  • 13. kafli - Atvinnurekstur bls. 232-238
  • 14. kafli - Hagsmunasamtök á vinnumarkaði bls. 239-248

Verkefni lotunnar:

  • Umræður - farið verður hratt yfir þennan málaflokk og einhverju sleppt

_________________

5. lota (1 vika)
Stjórnmál, kosningar og stjórnsýsla

Lesefni:

Félagsfræði - Einstaklingur og samfélag

  • 15. kafli - Hvað eru stjórnmál bls. 249-255
  • 16. kafli - Kosningar og stjórnmálaflokkar bls. 256-264
  • 17. kafli - Aðrar áhrifaleiðir í stjórnmálum bls. 265-272
  • 18. kafli - Alþingi, ríkisstjórn og stjórnsýsla bls. 273-286
  • 19. kafli - Lýðræðið nú - og í framtíðinni bls. 287-291

Verkefni lotunnar:

  • Umræður - farið verður hratt yfir þennan málaflokk og einhverju sleppt

_________________

6. lota (1 vika)
Alþjóðasamfélagið og upprifjun

Lesefni:

Félagsfræði - Einstaklingur og samfélag
 

  • 20. kafli - Samfélag þjóða
  • 21. kafli - Alþjóðleg viðskipti
     

Verkefni lotunnar:

  • Umræður - farið verður hratt yfir þennan málaflokk og einhverju sleppt

 

_________________

Námsmat Í Fél 103

Til þess að ljúka áfanganum og að verkefnaeinkunn öðlist gildi verður nemandi að standast lokapróf með lágmarkseinkunn 4,0. Verkefnaeinkunn er einnig í gildi í endurtektarprófi!

  • Einstaklingsverkefni 15%

  • Hópverkefni 20 %

  • Kaflapróf 15%

  • Lokapróf í desember 50% - Prófað er úr öllu námsefni haustannar

_________________

skilareglur

Ef nemandi skilar ekki verkefni á réttum degi, hefur sá hinn sami eina viku frá skiladegi til þess að skila verkefni, án þess að lækka í einkunn.

Eftir þann tíma tekur kennari ekki við verkefninu (nemandi fær einkunnina 0,0 fyrir verkefnið) nema ef um alvarleg veikindi er að ræða, slys eða fráfall í fjölskyldu og skal framvísa sjúkravottorði eða umsögn frá foreldri/forsjáraðila eftir því sem við á.

Ef nemandi mætir ekki í próf á settum prófdegi og hefur ekki lögmæta fjarvist (þ.e. veikindi og annað) fær einkunnina 0,0 fyrir prófið. Ef um veikindi er að ræða, skal nemandi í stað prófs gera útdrátt úr námsefni til prófs.

Nemendur með frávik og/eða sértæka námsörðugleika (og með greiningu) skulu setja sig í samband við kennara varðandi form verkefnaskila. Að öðru leyti gilda um þá sömu reglur.
 

| Fél 103 | Fél 203 | Fél 323 |

Aðalsíða

Félagsfræði 203 - Fræðimenn og kenningar

 

Áfangalýsing

Í þessum áfanga er fjallað um frumkvöðla félagsfræðinnar og kynntar helstu kenningar greinarinnar. Samfélagið er skoðað í ljósi mismunandi kenninga og nokkrar þekktar rannsóknir innan félagsvísinda skoðaðar. Farið er yfir vítt svið félagsfræðinnar og nemendur þjálfaðir í að beita félagsfræðilegu innsæi við túlkun á samfélagslegum málefnum. Áhersla er lögð á að nemendur öðlist dýpri skilning á hugtökum sem kynnt eru í FÉL 103 og setji þau í fræðilegra samhengi.

 Fjallað er um frumkvöðla félagsfræðinnar, Comte, Durkheim, Marx og Weber, og framlag þeirra til greinarinnar. Farið er í helstu kenningar, svo sem samvirkni-, samskipta- og átakakenningar. Fjallað um sjálfsmyndina og táknræn samskipti, m.a. út frá kenningum Goffmans. Nemendur læra um félagslega lagskiptingu, frávik, fjölmiðla og áhrif þeirra (þar á meðal Netsins), enn fremur kynhlutverk, og skoða þessi viðfangefni í ljósi ólíkra félagsfræðikenninga.

 Meginmarkmið áfangans er að nemandinn öðlist dýpri skilning á félagsfræðilegum hugtökum og kenningum og geti beitt þeim við túlkun og greiningu á samfélaginu, bæði almennt og á tiltekin viðfangsefni.

 Efnið er kynnt með fyrirlestrum, umræðum og verkefnavinnu. Lögð er áhersla á að nemendur sýni frumkvæði og sjálfstæði í umræðum. Verkefnavinnan skiptist í einstaklingsverkefni og hópverkefni sem krefst agaðra vinnubragða og samvinnu. Fyrir utan hefðbundin kennslugögn er ætlast til að nemendur geti nýtt sér Netið við upplýsingaöflun: þeir eiga að geta fundið gögn, unnið með þau og haft samskipti við aðra um efni áfangans.

Áfangamarkmið

Nemandi

  • þekki til helstu frumkvöðla félagsfræðinnar og geti lýst framlagi þeirra til greinarinnar
  • geri grein fyrir helstu kenningum innan félagsfræðinnar
  • beiti félagsfræðikenningum til að skoða samfélagsleg málefni
  • geri sér grein fyrir félagsfræðilegu innsæi og verði fær um að beita því
  • skilgreini og beiti helstu hugtökum sem tengjast félagslegri lagskiptingu, svo sem stétt, stöðu og félagslegum hreyfanleika
  • geri sér grein fyrir helstu kenningum um lagskiptingu og beiti þeim á ólík samfélög
  • geri sér grein fyrir og beiti kenningum um frávik og beri saman mismunandi gerðir frávika
  • geri sér grein fyrir helstu tegundum afbrota og þekki viðbrögð samfélagsins gagnvart afbrotamönnum
  • geri sér grein fyrir orsökum fíkniefnaneyslu og skaðsemi hennar gagnvart einstaklingi, fjölskyldu og samfélagi
  • fjalli um ólíka boðskiptahætti, allt frá munnlegum boðskiptum til Netsins
  • geri sér grein fyrir kenningum um fjölmiðla og áhrif þeirra og geti útskýrt hlutverk fjölmiðla í samfélaginu
  • þekki kenningar um sjálfsmyndina
  • útskýri táknræn samskipti
  • geri sér grein fyrir kenningum um kynhlutverk og geti útskýrt hvernig kynhlutverk lærast gegnum félagsmótun
  • geti tekið þátt í umræðum um samfélagsleg málefni og myndað sér skoðanir sem byggjast á gagnrýninni hugsun
  • geti beitt öguðum vinnubrögðum, tekið ábyrgð á eigin námi og unnið í samvinnu við aðra
  • geti hagnýtt Netið til að afla sér þekkingar um félagsfræðileg viðfangsefni

 

_________________

Námsefni fél 203

  • Félagsfræði - Kenningar og samfélag e. Garðar Gíslason

  • Ljósrit og myndbönd frá kennara

_________________

Námsáætlun Fél 203

1. lota (1 vika)
Kynning - Félagsfræði, sjónarhorn og aðferðir

Lesefni:

Félagsfræði - Kenningar og samfélag

  • 1. kafli - Félagsfræði, sjónarhorn og aðferðir

Verkefni / kennslufyrirkomulag lotunnar:

  • Fyrirlestrar
  • Umræður í tímum

_________________

2. lota ( 2 vikur)
Félagsfræðilegar kenningar: Samskipta-, átaka- og samvirknikenningar

Lesefni:

Félagsfræði - Kenningar og samfélag

  • 2. kafli - Félagsfræðilegar kenningar

Verkefni / kennslufyrirkomulag lotunnar:

  • Fyrirlestrar og umræður í tímum
  • Kaflapróf I

_________________

3. lota (2 vikur)
Samskipti

Lesefni:

Félagsfræði - Kenningar og samfélag

  • 3. kafli - Samskipti

Verkefni / kennslufyrirkomulag lotunnar:

  • Fyrirlestrar og umræður í tímum

 

_________________

4. lota (4 vikur)
Frávik, afbrot og félagsleg lagskipting

Lesefni:

Félagsfræði - Kenningar og samfélag

  • 4. kafli - Frávik og afbrot
  • 5. kafli - Félagsleg lagskipting

Verkefni lotunnar:

  • Fyrirlestrar og umræður í tímum
  • Einstaklingsverkefni
  • Kaflapróf II

_________________

5. lota (5 vikur)
Fjölmiðlar og kynhlutverk

Lesefni:

Félagsfræði - Kenningar og samfélag

  • 6. kafli - Fjölmiðlar
  • 7. kafli - Kynhlutverk

Verkefni lotunnar:

  • Fyrirlestrar og umræður í tímum
  • Hópverkefni
  • Kaflapróf III

_________________

6. lota (1 vika)
Upprifjun

Lesefni:

Félagsfræði - Kenningar og samfélag

  • Glærur
     

Verkefni lotunnar:

  • Farið hratt yfir glærur
  • Námsefni og lesefni fyrir próf
  • Námseinkunnir

 

_________________

Námsmat Í Fél 203

Til þess að ljúka áfanganum og að verkefnaeinkunn öðlist gildi verður nemandi að standast lokapróf með lágmarkseinkunn 4,0. Verkefnaeinkunn er einnig í gildi í endurtektarprófi!

Efnisþáttur

Vægi

Kaflapróf (3 stk – ca. 10% hvert)

30%

Einstaklingsverkefni

5%

Hópverkefni

15%

Lokapróf

50%

_________________

skilareglur

Ef nemandi skilar ekki verkefni á réttum degi, hefur sá hinn sami eina viku frá skiladegi til þess að skila verkefni, án þess að lækka í einkunn.

Eftir þann tíma tekur kennari ekki við verkefninu (nemandi fær einkunnina 0,0 fyrir verkefnið) nema ef um alvarleg veikindi er að ræða, slys eða fráfall í fjölskyldu og skal framvísa sjúkravottorði eða umsögn frá foreldri/forsjáraðila eftir því sem við á.

Ef nemandi mætir ekki í próf á settum prófdegi og hefur ekki lögmæta fjarvist (þ.e. veikindi og annað) fær einkunnina 0,0 fyrir prófið. Ef um veikindi er að ræða, skal nemandi í stað prófs gera útdrátt úr námsefni til prófs.

Nemendur með frávik og/eða sértæka námsörðugleika (og með greiningu) skulu setja sig í samband við kennara varðandi form verkefnaskila. Að öðru leyti gilda um þá sömu reglur.
 

| Fél 103 | Fél 203 | Fél 323 |

Aðalsíða

Félagsfræði 323 - Mannfræði

Kennari: Sigrún Lilja Einarsdóttir

Áfangalýsing

Fjallað er í grundvallaratriðum um tvískiptingu mannfræðinnar í líkamsmannfræði og félags- eða menningarmannfræði. Nemendur læra að skoða fjölþætt einkenni mannsins sem lífveru og félagsveru. Áhersla er lögð á að nemendur kynni sér þróunarhugtakið á gagnrýninn hátt í tengslum við hugmyndir um líffræðilega og menningarlega þróun. Þá er menningarhugtakinu gerð ítarleg skil ásamt samanburðaraðferð og vettvangsathugun mannfræðinnar. Nemendur kynnast því hvernig mannfræðingar hafa beitt þessum aðferðum við gerð þjóðlýsinga á einföldum óiðnvæddum samfélögum þar sem fjallað er um mannlífsþætti og menningu, svo sem heimsmynd, lífsviðurværi og sifjar. Einnig eru rædd þau vandamál sem fylgja því að rannsaka og rita þjóðlýsingu og hvernig það tengist hugmyndum um framandleika og kunnugleika. Með markvissri notkun afstæðishyggju eru nemendur hvattir til að skoða menningarlegan margbreytileika mannlífsins nær og fjær.

Þá kynnast nemendur þeim rannsóknarsviðum sem erlendir og íslenskir mannfræðingar hafa beint sjónum að á Íslandi, svo sem Íslendingasögum, þjóðsögum, sjávarþorpum, þjóðernishyggju, ímynd Íslands og ferðaþjónustu. Með þessu móti er áhersla lögð á að nemendur átti sig á hnattrænu sjónarhorni mannfræðinnar.

Meginmarkmið áfangans er að nemendur geri sér grein fyrir fjölbreytileika menningarsamfélaga sem byggja þessa jörð og hvernig mannfræðin nálgast þennan margbreytileika með aðferðum sínum og sjónarhorni. Þá er ætlast til að nemendur geti lagt gagnrýnið mat á afstæðishyggju og þróunarhyggju. Einnig er ætlast til að nemendur átti sig á gagnkvæmum tengslum framandleika og kunnugleika.

Kennari kynnir efnið með fyrirlestrum og myndböndum eftir þörfum. Nemendur eru hvattir til sjálfstæðra vinnubragða með umræðum og verkefnavinnu. Nemendur vinna að rannsóknarverkefni um menningareinkenni tiltekins samfélags eða tengsl milli menningarsamfélaga. Í þeirri rannsóknarvinnu ber nemendum að beita margvíslegum aðferðum félagsvísinda til heimildaöflunar. Fyrir utan hefðbundin kennslugögn er ætlast til að nemendur geti nýtt sér Netið við upplýsingaöflun: þeir eiga að geta fundið gögn, unnið með þau og haft samskipti við aðra um efni áfangans (Aðalnámskrá framhaldsskóla - Samfélagsgreinar (1999), bls. 16-17).

_________________

Námsefni fél 323

  • Fjölrit frá kennara (dreift í tímum)

_________________

Námsáætlun Fél 323

Haust

1. lota (2 vikur)
 Námskynning - Mannfræði og undirgreinar

 

Lesefni (allt úr leshefti):


We, the Alien
 - 1. kafli bls. 3-9

Understanding Physical Anthropology and Archaeology
 - 1. kafli, bls. 3-7

Kennsluskrá Háskóla Íslands: Nám í mannfræði- og þjóðfræðiskor

Valdir kaflar úr Indiana Jones

Verkefni lotunnar:

 - Umræður í tímum

 

 

_________________

2. lota (10 vikur)
Líffræðileg mannfræði, Fornleifafræði og líkamsmannfræði

Lesefni (allt í leshefti):
Understanding Physical Antrhopology and Archaeology
– 1. kafli, bls. 7-18

Biblían
 - 1. mósebók - Sköpun mannkyns og jarðar


Sögu-Atlas
 – Árdagar mannkyns bls. 12-13
 - Frá forsögu til 10000 f. kr. bls 14-15

Understanding Physical Antrhopology and Archaeology
 – 2. kafli bls. 23-35
 – 4. kafli bls. 61-73

Heimsins mestu furðufuglar:
 - Undarlegar systur bls. 39-42
 - Síamstvíburar bls. 76-85
 - Furðulegt fólk af náttúrunnar völdum bls. 62-73
 - Góðir hálsar, bls. 27
 - Hárprýði bls. 88-91,

Islenzkt þjóðerni
 - 1. og 2. kafli bls. 3-56

Um líffræðilegan uppruna Íslendinga - Af Vísindavef HÍ

Upplýsingar um Íslenska erfðagreiningu

Verkefni lotunnar:

 - Umræður í tímum
 - Vettvangsferð til Rvíkur (Íslensk erfðagreining, Mannfræðistofnun Íslands) eða gestafyrirlesari kemur á Laugarvatn
 - Horft á myndina Þjóð bjarnarins mikla

Fyrirlestrarglærur haustannar

Kynning á mannfræði

Mannfræði og undirgreinar

Nám í mannfræði

Líffræðileg mannfræði

Sköpun mannsins

Þróun mannsins

Þróun mannsins - sögulegt yfirlit

Gregor Mendel og Erfðafræði

Uppruni Íslendinga - Jón Aðils

Furðufuglar (ppt)

Freaks (Word)

Furður veraldar

 

Verkefni haustannar:

Skrifleg verkefni úr 1. lotu

Skrifleg verkefni úr 2. lotu

_________________

Námsáætlun Fél 323

Vor

 

_________________

3. lota (10 vikur)
Félags- og menningarmannfræði

Grunnhugtök í félags- og menningarmannfræði

 

 

Sifjar

 

 

Menningarbreytingar

 

 

Táknfræði, trúarbrögð og annar átrúnaður

 

 

Cargo cult, tabú, vúdúu og önnur fyrirbæri

  • Um gosöguleg fyrirbrigði

·        Ágúst Flygenring: ,, Bandaríski herinn grunnur að trúarbrögðum.”

o       http://www.semsagt.net/s/2003/02/17/14.38.23.html

 

·        Encyclopedia of Religion and Society – Taboo

 

 

Seiður, særingar og sefjun

·        Guðmundur Sigurfreyr Jónasson: ,,Íslensk seiðmenning”

o       http://www.sigurfreyr.com/islensk_seidmenning.html

·        Guðmundur Sigurfreyr Jónasson: ,,Don Juan – Leið særingamannsins”

o       http://www.sigurfreyr.com/donjuan.html

·        Guðmundur Sigurfreyr Jónasson: ,,Gyðjan Maríúana – Kannabis fyrr á öldum”

o       http://www.sigurfreyr.com/mariuana.html

 

·        Guðmundur Sigurfreyr Jónasson: ,,Lífssýn og helgisiðir seiðmanna”

o       http://www.sigurfreyr.com/lifssyn.html

·        Guðmundur Sigurfreyr Jónasson: ,,Framtíðarsýnir Indjána”

o       http://www.sigurfreyr.com/spadomar_indiana.html

 

·        Guðmundur Sigurfreyr Jónasson: ,,Svartar messur og djöfladýrkun

o       http://www.sigurfreyr.com/svartar_messur.html

 

Nornafræði

 

Dulspeki

 

Yfirskilvitleg reynsla

 

Íslensk þjóðtrú

 

Vald og valdbeiting – Adolf Hitler

 

 

Heilsa og sjúkdómar

  

 

_________________

4. lota (2 vikur)
Íslenskir mannfræðingar og rannsóknir: Dr. Gísli Pálsson ofl.

 

_________________

5. lota (4 vikur)
Lokaverkefni og námsferð til london (birt með fyrirvara)

 

Í vinnslu!!!

_________________

Námsmat í Fél 323

Til þess að ljúka áfanganum og að verkefnaeinkunn öðlist gildi verður nemandi að standast lokapróf með lágmarkseinkunn 4,0. Verkefnaeinkunn er einnig í gildi í endurtektarprófi!

  • Mæting og virkni 40%

  • Kaflaverkefni 30 %

  • Lokaverkefni að vori (Námsferð til London) 30%

Ath. dregið er niður um 1% fyrir hverja ólögmæta fjarvist. Nemandi skal skila verkefnum sem svarar 1 bls. fyrir hverja fjarvist uppúr því efni sem tekið var í þeirri kennslustund / kennslustundum. Virkni nemenda í tímum er metin allan veturinn (símat).

_________________

skilareglur

Ef nemandi skilar ekki verkefni á réttum degi, hefur sá hinn sami eina viku frá skiladegi til þess að skila verkefni, án þess að lækka í einkunn.

Eftir þann tíma tekur kennari ekki við verkefninu (nemandi fær einkunnina 0,0 fyrir verkefnið) nema ef um alvarleg veikindi er að ræða, slys eða fráfall í fjölskyldu og skal framvísa sjúkravottorði eða umsögn frá foreldri/forsjáraðila eftir því sem við á.

Ef nemandi mætir ekki í próf á settum prófdegi og hefur ekki lögmæta fjarvist (þ.e. veikindi og annað) fær einkunnina 0,0 fyrir prófið. Ef um veikindi er að ræða, skal nemandi í stað prófs gera útdrátt úr námsefni til prófs.

Nemendur með frávik og/eða sértæka námsörðugleika (og með greiningu) skulu setja sig í samband við kennara varðandi form verkefnaskila. Að öðru leyti gilda um þá sömu reglur.