Konuhvarf í Hnefilsdal

Úr Þjóðsögum Jóns Árnasonar

að var trú manna fyrrum, að ekki mætti ein kona eiga allan Hnefilsdal, því hún yrði þá numin burt af álfum. Melhólar tveir eru í landinu, annar stærri, en hinn minni, sem standa saman, kallaðir Mælishólar. Á þeim var mikil trú, að þeir væri álfasetur. Þegar Brynjólfur biskup Sveinsson vísiteraði Austfjörðu, gerði hann sér ferð þangað með Sigfúsi prófasti Tómassyni til að skoða hólana, gekk umhverfis þá berhöfðaður og sagði síðan við prest: "Gott fólk í minna hólnum, en misjafnt í þeim meira". "Svo er sem þér segið, herra", sagði prestur.

Eitt sinn er þess getið, að bóndinn í Hnefilsdal ætti eina dóttur barna. Þegar hún var fullvaxta, sagði hún, að maður einn kæmi oftlega til sín og léti mjög blíðlega við sig; um þetta kvartaði hún oft með miklum áhuga. Þetta gekk nokkurn tíma, og sagði hún sig angraði þetta, því hann vildi ná sér til sín, og mundi hún ekki geta varizt þessu, því hann væri sér mjög blíður og elskulegur, og byggð hans væri í Mælishól, og bað menn gæta að sér vandlega; annars mundi verr fara. Þessu var enginn gaumur gefinn, þótt hún með trega bæði þessa.

Eftir þetta hvarf hún burtu. En tvo nýársdaga eftir þetta var hún við messu í Hofteigi, glöð og hress; sagði hún kunningjakonum sínum, að sér liði vel; maðurinn, sem hún væri hjá, breytti í öllu vel við sig og væri sér góður. Að því gáðu menn, að þegar hún gekk inn kirkjugólfið, var á henni festi. Skyggnir sáu einnig manninn. En þriðja nýársdag um messutímann var líkkista sett fyrir kirkjudyr í Hofteigi, og ofan á henni lá messuhökull vandaður mjög. Enginn sást maðurinn. Svo var líkið jarðað. En um kvöldið heyrðu menn í Hofteigi kveðið sorgarkvæði hástöfum með trega miklum og farið oftlega með það, svo menn námu það. Ég talaði við gamla menn, sem heyrðu með það farið. Það voru nokkur erindi. Seinasta erindið heyrði ég, og er það svona:

"Frelsarinn þinn sé huggarinn minn,
mín hýrust meyja,
Flytji hann mig í friðstaðinn,
þá fer ég að deyja.
Mína tungu geri´ég ei lengur móða,
Lukkuna fáðu laukaskorðan rjóða".

Þóttust menn vita. að það mundi vera konan, sem hvarf frá Hnefilsdal, er flutt var lík að Hofteigi og héldu, að hún hefði dáið af barnsnauð. Þóttust þeir skilja það af sorgarkvæðinu.