KENNSLUMIÐSTÖÐ

Lokaskýrsla starfshóps um húsrýmisþörf vegna bókasafns, gagnasmiðju, kennslumiðstöðvar og fjarkennslu í KHÍ (& UHÍ).

Sigurjón Mýrdal
Karl Jeppesen
Kolbrún Sigurðardóttir
Kristín Indriðadóttir
Torfi Hjartarson

Kennaraháskóli Íslands

Júní 1995

INNGANGUR

Með bréfi dags. 16. mars sl. Skipaði  Þórir Ólafsson, rektor KHÍ, starfshóp til að gera frumáætlun um nýtt húsnæði fyrir bókasafn, gagnasmiðju, kennslumiðstöð og fjarkennslu við stofnunina. Hópurinn starfaði í umboði nefndar ráðherra sem skipuð var 23. febrúar, til að gera tillögur um skipulag og nýtingu lóða Kennaraháskólans og Sjómannaskólans.

Í starfshópnum sátu Karl Jeppesen stundakennari, Kolbrún Sigurðardóttir, forstöðumaður kennslumiðstöðvar, Kristín Indriðadóttir yfirbókavörður, Torfi Hjartarson forstöðumaður gagnasmiðju og Sigurjón Mýrdal forstöðumaður fjarnáms, sem jafnframt var formaður starfshópsins.

Starfshópurinn hélt 11 bókaða fundi.

Á fundum starfshópsins var talsvert rætt um núverandi aðstöðu og starfsemi í KHÍ, sérstaklega um bókasafn, gagnasmiðju, tölvustofur og kennslumiðstöð; en auk þess um tölvunet og fjarkennslu. Til grundvallar þeirri umræðu lágu gögn sem menn útbjuggu fyrir fundi hópsins, en einnig eldri skýrslur og skjöl um þessa starfsemi. Starfshópurinn kynnti sér sérstaklega gögn um húsrými fyrir slíka starfsemi hérlendis og erlendis. Leitað var upplýsinga hjá Dr. Robert Muffoletto, Fulbrightprófessor, sem dvaldi við KHÍ á vorönn 1995.

Skýrslan skiptist í eftirfarandi kafla:

1.      KENNSLUMIÐSTÖÐ

Hópurinn ákvað snemma að binda sig hvorki við núverandi skipan þessarar starfsemi í KHÍ né verkaskiptingu, en gera áætlanir opnum huga sem hugsanlega gætu stuðlað að betri þjónustu og hagræðingu starfseminnar í nýju húsnæði. Litið var til þeirrar ákvörðunar menntamálaráðuneytisins, haustið 1992, að færa starfsemi kennslumiðstöðvar Námsgagnastofnunar undir Kennaraháskóla Íslands. Þann gjörning má skoða sem viljayfirlýsingu stjórnvalda að byggja upp á einum stað öfluga miðstöð til að efla kennaramenntun og styðja við kennara í starfi. Í þessu sambandi er brýnt að nýta nýja upplýsingatækni til að efla framleiðslu, notkun og varðveislu náms- og kennslugagna af ýmsu tagi.

Í starfi sínu gekk hópurinn út frá hugtakinu kennslumiðstöð, þ.e. fjölnýtisvæði sem er e.k. samnefnari fyrir gagnasafn og gagnasmiðju í stofnuninni, og tengist einnig þróun upplýsingatækni, kennslutækni og fjarkennslu.

Í gagnasafni eru bæði prentuð rit af ýmsu tagi (s.s. fræðibækur, skáldverk, tímarit, smáprent o.fl.) og nýsigögn (s.s. myndbönd, hljóðsnældur, tölvudisklingar, líkön, spil, leikföng o.fl.). Þar þarf því rými þar sem gögnum er komið fyrir (í hillum, skápum, sýningarbásum o.þ.h.) ásamt þeim búnaði sem þarf til að skoða gögnin á staðnum. Fjölbreytt aðstaða þarf að vera til lestrar og verkefnavinnu bæði fyrir einstaklinga og hópa (hljóðlát lesrými, stök vinnuborð, herbergi fyrir hópvinnu o.s.frv.) þar sem tölvubúnaður veitir aðgang að gögnum á rafrænu formi. Eins þarf afgreiðslurými þar sem gögnin eru lánuð út og upplýsingaþjónusta og ráðgjöf fara fram.

Í gagnasmiðjum er veitt margháttuð ráðgjöf á sviði gagnagerðar, kennslutækni, tæknimiðlunar og hvers konar tölvunotkunar og þar fer fram margþætt framleiðsla og meðferð gagna til náms og kennslu. Þar þarf m.a. að gera ráð fyrir opnum og lokuðum vinnusvæðum fyrir einstaklinga og hópa, kennslurými, margvíslegum tækjabúnaði til gagnagerðar og miðlunar, efniviði til gagnagerðar, tækjageymslum og afgreiðslu.

Eðlilegt er að innan kennslumiðstöðvar verði rými, þar sem séð verður um rekstur og viðhald tölvuneta, ljósleiðara og annars tæknibúnaðar til fjarskipta. Þá þarf að vera hægt að tengja safn og smiðju við aðra kennsluaðstöðu innan stofnunar; og svo við útstöðvar og stofnanir víðsvegar um land.

Í tengslum við gagnasafnið og gagnasmiðjuna er nauðsynlegt að hafa sérbúnar kennslustofur fyrir almennra kennslufræði og fyrir fjarkennslu.  Í KHÍ hefur lengi skort sérbúna kennslustofu á sviði almennrar kennslufræði. Vegna þeirrar öru þróunar sem nú á sér stað í fjarkennslu, þarf einnig að gera ráð fyrir sérbúnu kennslurými til upptöku, sendinga og móttöku á myndefni og hljóðefni, auk aðstöðu til framleiðslu á fjarkennslugögnum og fjarnámsefni af ýmsu tagi.

Auk þess er hagkvæmt að tölvuver, bæði kennsluver og notendaver, séu innan eða í nágrenni við kennslumiðstöðina.

Viðfangsefni starfshópsins má setja fram í eftirfarandi mynd, sem sýnir innbyrðis tengsl þeirrar starfsemi sem fram þarf að fara í kennslumiðstöðinni:

VANTAR MYND

Auk þessa má hugsa sér að fjölföldunarþjónusta (ljósritunarmiðstöð, prentsmiðja, fjölföldun myndbanda, hljóðbanda o.fl. þ.h.) félli vel að starfsemi kennslumiðstöðvarinnar.

Í húsnæði kennslumiðstöðvarinnar þarf jöfnum höndum að huga að rými fyrir notendur og starfsfólk; tæki, gögn og búnað. Þar þurfa einnig að vera lokaðar geymslur. Æskilegt er að húsnæðið sé sveigjanlegt og að opna megi svæði og stúka af með lágmarkstilkostnaði. Gera þarf ráð fyrir lögnum sem tryggja skilvirka nýtingu upplýsingatækni í starfi stoðþjónustunnar.

Ekki verður alveg skilið á milli umræðu um húsrými og umræðu um starfshætti, stjórnun og þróun starfseminnar. Á fundum starfshópsins tók slík umræða mikinn tíma. Í þessari skýrslu er þó einkum fjallað um húsnæðismál. Að stjórnun og starfsemi er einungis vikið til að skýra áætlanir um húsrými.

2.      NEMENDAFJÖLDI

Í skýrslunni er gengið út frá húsnæðisþörf fyrir núverandi starfsemi en gert ráð fyrir eðlilegri faglegri þróun hennar. Miðað er við stærri notendahóp í framtíðinni; einnig er miðað við sérstakar þarfir vegna fjarkennslu, sem ekki hefur sérstakt húsnæði í KHÍ núna. Að lokum er bent á æskilega þróun og samtengingu (eða sundurgreiningu) núverandi starfsþátta á þessu sviði.

Starfshópurinn gekk út frá áætlunum um fjölgun nemenda í KHÍ og lagði niður fyrir sér tvo meginvalkosti, sem nefndir eru í skipunarbréfi áðurnefndrar lóðanefndar. Þar er miðað við að nemendum KHÍ muni fjölga um allt að 200 frá því sem nú er og verði um 840. Búast má við að fjarnemar verði stór hluti þeirrar fjölgunar.

Auk þessa er um þessar mundir verið að kanna kosti þess að sameina, stofnanalega og jafnvel húsnæðislega, Kennaraháskólann og aðra uppeldisskóla, sérstaklega Fósturskólann, Íþróttakennaraskólann og Þroskaþjálfaskólann. Þessa hugsanlegu stofnun köllum við Uppeldisháskóla Íslands (UHÍ). Bókasafn KHÍ, gagnasmiðjan og kennslumiðstöðin hafa að vísu lengi þjónað nemendum og starfsliði þessara skóla, en einsýnt er að sameining hefur aukin fagleg áhrif á starfsemi og þróun þeirrar þjónustu sem hér um ræðir. Starfshópurinn tók einnig með í reikninginn fjölda nemenda þessara þriggja skóla.

Þær áætlanir sem hér eru settar fram eru miðaðar við eftirfarandi áætlun um nemendafjölda í grunnnámi og framhaldsnámi:

                        **Fjarnemar í KHÍ eru nú um 100 og í FÍ um 60

Í áætlunum starfshópsins er miðað við nemendafjöldann eingöngu. Auk þess eru við Kennaraháskólann um 80 fastráðnir kennarar og um 20 aðrir starfsmenn sem vegna starfa sinna nýta sér þá þjónustu sem hér um ræðir. Við aðra uppeldisskóla, Fósturskólann, Þroskaþjálfaskólann og Íþróttakennaraskólann, munu vera um 70 starfsmenn.

Veigamikill þáttur í starfi KHÍ er þjónusta við kennara í skólum víðsvegar um landið. Einnig munu nemendur annarra háskóla og sérskóla væntanlega hér eftir sem hingað til leita eftir margháttaðri þjónustu í söfn og smiðjur KHÍ/UHÍ.

Starfshópurinn skoðaði lauslega þriðja valkostinn í skipunarbréfi nefndarinnar, þ.e. samstarf uppeldisskólanna, Sjómannaskólans og Vélskólans. Ljóst er að ýmsir kostir eru á samnýtingu húsnæðis þessara skóla. Ekki getur þó talist raunhæft að ætla að þarfir þessara ólíku skóla fyrir faglega stoðþjónustu fari saman að svo miklu leyti að gera þyrfti ráð fyrir sérstakri þjónustu við sjómannaskólana í kennslumiðstöð KHÍ eða UHÍ.

3.      STAÐLAR

Ekki er auðvelt að setja algildar reglur um rýmisþörf, allra síst fyrir starfsemi sem er í hraðfara þróun eins og sú sem hér er fjallað um. Augljóst er t.d. að þörf fyrir vinnu-rými eða geymslurými fer mjög eftir eðli stofnana og starfsháttum. Starfshópurinn telur þó að rétt sé að grundvalla frumvinnu af þessu tagi á viðurkenndum viðmiðum og reynslu en varast jafnframt oftrú á formúlum eða stöðlum um þetta efni. Í tillögunum sem hér fara á eftir er því bæði stuðst við stöðluð viðmið og reynslu af starfsemi stofnunarinnar. Varðandi hlutfall sætaframboðs og nemendafjölda, stærð les/vinnurýma, hillu- og afgreiðslurými, starfsmannaþörf og vinnurými starfsmanna er einkum tekið mið af eftirtöldum ritum:

College libraries : Guidelines for Professional Service and Resource Provision. 3rd ed. London : The Library Association, 1982.

Engelstad, Kirsten o.fl.: Bibliotekets plass i lærerutdanningen. Oslo : Lærerutdanningsrådet og Riksbibliotektjenesten, 1986.

Metcalf, Keyes D.: Planning Academic and Research Library Buildings. 2nd ed. by Philip D. Leighton and David C. Weber. Chicago : American Library Association, 1986.

Um stærð á kennslustofum, fjölnýtisvæðum, geymslum og húsnæði fyrir afmarkaða starfsemi (hljóðver, myndver o.s.frv.) er aftur á móti einkum tekið mið af algengri hópastærð og aðstæðum í KHÍ.

4. LÝSING Á NÚVERANDI AÐSTÖÐU

4a. Bókasafn Kennaraháskóla Íslands

Húsnæði

Bókasafnið var flutt í nýtt húsnæði vorið 1984. Það húsnæði var upphaflega 405 m² á tveimur hæðum og rými í tveimur geymslum í risi 57  m². Á neðri hæðinni er aðalrými safnsins með hillum og lesborðum, afgreiðslurými, vinnuherbergi fyrir starfsfólk og  hópvinnuherbergi (tæpl. 340  m²); á þeirri efri lesrými (rúml. 60  m²) og geymslur (57  m²). Fyrirkomulagi innan þessa húsnæðis hefur verið breytt þannig að lesrými á efri hæð hefur algjörlega verið tekið undir tölvuver nemenda (frá vori 1994) og fjögur vinnuherbergi eru nú notuð fyrir starfsfólk í stað tveggja fyrst eftir að flutt var í safnið.

Sæti fyrir gesti voru upphaflega rúmlega 100 en nú eru lesbásar aðeins 40, önnur sæti (við fjögurra manna borð)  í aðalrými safnsins eru 18 og til viðbótar 4-6 í litlu, gluggalausu herbergi. 14 sæti við tölvur eru á efri hæð. Samtals eru þetta 76-78 sæti. Gengið hefur verið á lessæti vegna skorts á hillurými fyrir ný gögn en mjög erfitt er að koma ritakostinum fyrir við núverandi aðstæður. Húsnæði safnsins hefur alltaf verið hljóðbært og því ekki hentað vel til lestrar í næði. Það ásamt aukinni þörf fyrir sæti við tölvur kallaði á breytingar á hvernig efri hæðin var nýtt. Sókn í aðstöðu til hópvinnu er stöðug og býr safnið nú mun verr en áður að nemendum hvað það varðar.

Þess má geta að töluvert af bókum og tímaritum er að staðaldri til húsa annars staðar en í aðalbyggingu KHÍ við Stakkahlíð. Hér er um að ræða safnkost í list- og verkgreinum sem skráður er í tölvuskrá safnsins en hýstur í kennsluhúsnæði hlutaðeigandi greina í Háuhlíð 9 og Skipholti 37. Í kjallara íþróttahúss KHÍ eru fjölmargir kassar fullir af gömlum, óskráðum bókum úr einkasöfnum og geymslur í risi eru yfirfullar.

Nokkrar tölur um gagnaeign og þjónustu bókasafns KHÍ

* ekki nákvæm tala

Hlutverk safnsins er einkum að styðja við nám, kennslu og rannsóknir í skólanum og veita þjónustu á sviði uppeldis- og skólamála bæði í fræðilegum og hagnýtum tilgangi. Safnið er einkum ætlað nemendum og starfsliði Kennaraháskólans en er jafnframt opið almenningi sem sérfræðisafn. Kennarar úr grunn- og framhaldsskólum og svo nemendur annarra uppeldisskóla nota safnið talsvert. Megináhersla er lögð á úrval efnis í sem fjölbreyttustu formi á ofangreindum efnissviðum en einnig hefur verið byggður upp ritakostur á þeim kjörsviðum sem í boði eru við skólann. Í safninu er veitt öll almenn bókasafnsþjónusta, s.s. útlán, millisafnalán frá innlendum og erlendum bókasöfnum, aðstoð við heimildaleit hvort heldur er í safninu eða í erlendum upplýsingaveitum með aðstoð tæknimiðla. Boðið er upp á aðstöðu fyrir safngesti til lestrar, hópvinnu og heimildaleitar og ætíð er einhver við afgreiðslu sem svarar fyrirspurnum og veitir aðstoð. Gögn eru send fjarnemum og stofnunum með pósti út á land. Allir nemendur skólans fá kennslu og þjálfun í því að nota safnið og reynt er að kynna efni þess og þjónustu fyrir öðrum notendum eftir föngum. Náið samstarf er við kennara skólans um val efnis og þjónustu við nemendur. Auk þess er safnið tæknilega háð þjónustu gagnasmiðju.

Starfsmenn

Um þessar mundir starfa í safninu 5 bókasafnsfræðingar, 3 í fullu starfi og 2 í hlutastarfi (50% og 75%). Þess utan skipta 3 kennaranemar  með sér hlutastarfi á veturna (33%). Á allra síðustu árum hafa starfsmenn stundum verið nokkru fleiri, einkum að vetrarlagi.

4b. Gagnasmiðja Kennaraháskóla Íslands

Gagnsmiðja er á annarri hæð í Suðurhúsi aðalbyggingar Kennaraháskóla Íslands. Húsnæðið er tæpir 200 fermetrar ef allt er talið auk tölvustofu sem eru um 70 m².

Vinnusvæði starfsmanna er umkringt tækjum og gögnum á innan við 30 fermetrum, þar af starfa tveir starfsmenn á opnu svæði. Ritföng til dreifingar og tæki til útlána eru á um 10 fermetrum, mest í lokuðum skápum.

Prentarar, ýmis áhöld og ritföng til notkunar í smiðjunni sjálfri eru á veggborðum og hillum ásamt þremur hringborðum og um 16 sætum í opnu vinnurými í stofu og á gangi, samtals um 70 fermetrum. Ekkert afdrep er til að búa nýjan og endurnýttan búnað til notkunar eða taka við vörusendingum svo að smiðjan er löngum undirlögð af tölvubúnaði og öðru dóti.

Tölvustofan er um 70 fermetrar. Þar eru 18 tölvur og sæti fyrir 20 til 40 nemendur. Stofan er notuð til verkefnavinnu og gagnagerðar utan kennslustunda.

Á lofti eru geymsla, um 30 fermetrar, loftkældur tölvuklefi um 20 fermetrar og lítill krókur um 10 fermetrar með 10 sætum, auk tveggja gluggalausra herbergja, um 20 fermetrar. Gagnasmiðja leggur herbergin til ásamt stærstum hluta af tölvuklefa undir starfsemi Íslenska menntanetsins sem nú annast þjónustu við fjarnema skólans.

Nokkur svæði á dreif um skólann eru undir ljósritunarvélar, tölvur eða annan búnað í umsjá gagnasmiðju en verða ekki talin hér.

Gagnasmiðja styður við nám, kennslu og rannsóknir í Kennaraháskóla Íslands með þjónustu, ráðgjöf og þróunarstarfi. Gagnasmiðja annast:

• Tækjakaup og úthlutun tækja.
• Umsjón og eftirlit með öllum tækjabúnaði skólans.
• Rekstur og viðhald tölvukerfa.

• Umsjón með vinnurýmum til tæknimiðlunar og gagnagerðar.
• Útlán á margvíslegum tækjum og búnaði.
• Innkaup og dreifingu á efniviði og ritföngum.

• Ráðgjöf og leiðsögn við gagnagerð.
• Ráðgjöf og leiðsögn við kennslutækni og tæknimiðlun.
• Ráðgjöf og leiðsögn við  hvers konar tölvunotkun.

• Þróunarstarf á sviði gagnagerðar og tæknimiðlunar.
• Þróunarstarf á sviði samskipta og tæknimiðlunar.
• Þróun tölvukerfa og tölvuumhverfis.

Við smiðjuna starfa sem stendur 4 starfsmenn í 3,3 stöðugildum. Auk forstöðumanns (100%) starfa í smiðjunni verkefnastjóri í gagnagerð (100%), verkefnastjóri í kerfisstjórn (80%) og verkefnastjóri í tölvuþjónustu (50%). Er þá ótalið vinnuframlag lektors í tölvutækni, sem sinnir tölvuþjónustu sem svarar um 20% úr stöðu og fatlaðs starfsmanns sem sinnir ýmsum léttum verkum þrjá tíma á dag. Þá hefur Íslenska menntanetið annast tæknilega þjónustu við fjarnema og haft til þess húsnæði við skólann. Líklegt er að sú vinna svari að minnsta kosti einu stöðugildi en álag er nokkuð breytilegt.

4c. Kennslumiðstöð Kennaraháskóla Íslands

Húsnæði

Kennslumiðstöðin var flutt vorið 1993 frá Námsgagnastofnun til Kennaraháskólans. Kennslumiðstöð Kennaraháskóla Íslands er í leiguhúsnæði að Laugavegi 166 í Reykjavík. Húsnæðið er alls u.þ.b. 316 m² og er þá talið með samnotasvæði hússins.

Vinnusvæði kennslumiðstöðvarinnar er nálægt 260 m² sem skiptist þannig gróflega: Afgreiðslan er u.þ.b. 52 m². Þar er afgreiðsluborð, fatahengi, sýningarhillur fyrir nýjar bækur, smá setpláss, ljósritunarvél og bókarekki þar sem öll gögn Námsgagnastofnunar sem notuð eru í grunnskólum landsins eru til sýnis.

Kaffikrókur og pappírshirslur eru á því sem næst 15 m². Vinnuaðstaða þriggja starfs-manna er á 17 m². Á þessu svæði hefur bókasafnsfræðingur aðstöðu til skráningar, tölvu og nokkrar hillur og þar eru einnig tvö skrifborð ásamt bókahillu og læsanlegum skáp.

Kennslugagnasafnið er á svæði sem er rétt undir 70 m² að stærð. Í safninu eru u.þ.b. 8000 bækur, þó nokkurt safn tímarita og annarra kennslugagna sem raðast ekki auðveldlega í hillur. Á þessu svæði eru 254 hillumetrar fyrir gögnin, 2–4 hópvinnuborð og stólar fyrir 14 manns.

Fundaraðstaða eða opið vinnusvæði er einnig u.þ.b. 70 m². Þar eru haldnir fræðslufundir eða svæðið notað sem vinnusvæði fyrir þá sem leita aðstoðar í daglegri önn, einnig til skipulagðrar hópavinnu nema/kennara og til námskeiðahalds. Í þessum sal eru öll algeng tæki til fundahalda, 60 staflastólar og 4 borðgeirar sem eru samstæðir öðrum borðum í miðstöðinni.

Tölvu- og gagnagerðarsvæðið er u.þ.b. 32 m². Þar eru 6 tölvur og borð, myndskanni, 2 prentarar, pappírsskeri, vinnuborð 1 starfsmanns, skyggnutökuaðstaða, hópvinnuborð og stólar fyrir 6 manns ásamt margskonar tækjum til frágangs á kennslugögnum.

Hlutverk

Í minnispunktum um framtíðaráform kennslumiðstöðvar (frá 25.3. 1993) eru tilgreind eftirfarandi fjögur meginviðfangsefni hennar:

1. Símenntunar- og fræðslumiðstöð fyrir kennara.
2. Gagnasmiðja fyrir námsefnisgerð og kennsluverkefni.
3. Handbóka- og námsgagnasafn.
4. Ráðgjafar- og neytendaþjónusta um kennslufræði og kennslutæknileg efni.

Auk þess er miðstöðinni ætlað sérstakt hlutverk í tengslum við starfsmenntun kennara, sérstaklega undirbúning vettvangsnáms á öllum brautum kennaranáms við Kennaraháskóla Íslands.

Gestafjöldi er u.þ.b. 5000 manns á ári og fer heldur vaxandi. Við lauslega athugun virðist þessi fjöldi skiptast nokkuð að jöfnu milli fræðslufundagesta og þeirra sem koma til að leita ráða og upplýsinga um námsefni og önnur gögn sem nýst gætu í kennslu

Í miðstöðina leita ekki eingöngu starfandi kennarar úr grunn- og framhaldsskólum eða starfsmenn ýmissa stofnana sem fást við fræðslu heldur og nemar úr öllum þremur háskólunum, sem veita kennaramenntun, ásamt nemum úr öðrum uppeldis- og kennaramenntunarstofnunum landsins.

Starfslið

Fjórir starfsmenn starfa í kennslumiðstöðinni í 2,5 stöðugildum: Forstöðumaður í fullu starfi, verkefnastjóri tölvu/tæknimála í 50–75% starfi, bókasafnsfræðingur er í 50% starfi og aðstoðarmaður í u.þ.b. 50% starfi.

4d. Fjarkennsla í Kennaraháskóla Íslands

Fjarkennsla hefur aukist ár frá ári við Kennaraháskólann. Í janúar 1993 var gert nýtt átak þegar hafin var kennsla 66 nema í grunnnámi við skólann og fjarskóli KHÍ settur á laggirnar. Í ágúst 1995 hefja 33 nýnemar sams konar nám. Kennslan fer að nokkru fram í skólanum en að mestu fer hún fram í fjarkennslu þar sem tölvur, sem tengdar eru staðarneti skólans og Íslenska menntanetinu, eru notaðar til samskipta.

Einn til tveir kennarar skólans sjá nú um framkvæmd fjarkennslunnar. Starfslið gagnasmiðju og bókasafns hefur verið þeim innan handar um ýmis atriði. Um tæknilega þjónustu við fjarnema vítt og breitt um landið var leitað til Íslenska menntanetsins og hefur það samstarf gengið með miklum ágætum.

Einsýnt er að netkennsla muni aukast á næstu árum, ekki einasta í grunnámi, heldur ekki síður í framhaldsnámi og endurmenntun kennara. Í þessu sambandi þarf að gera ráð fyrir lögnum og tengingum innan húss (í eldri og yngri byggingum) og til útstöðva víðs vegar um land, svo að tryggja megi snurðulausar sendingar efnis um línur og ljósleiðara. Koma þarf upp sérhæfðri aðstöðu til fjarkennslu. Skortur á slíkri aðstöðu stendur þróun fjarkennslu í stofnuninni fyrir þrifum og er nauðsynlegt að leysa þau mál strax til bráðabirgða.

5. STAÐA TÆKNIMIÐLA OG KENNSLUTÆKNI Í KHÍ

Kennaraháskóli Íslands gegnir forystuhlutverki í kennaramenntun á Íslandi. Skólinn á m.a. að vera öðrum menntastofnunum til fyrirmyndar um kennslutækni og hagnýta notkun tækja í skólastarfi. Kappkostað hefur verið að búa skólann sem best tækjum og standa þannig að málum að nemendur og starfsmenn geti fylgst  með örri þróun kennslubúnaðar og færi sér óhikað í nyt tækni og búnað sem völ er á hverju sinni. Þessi áhersla birtist meðal annars í uppbyggingu gagnasmiðju sem ásamt öðru hefur það hlutverk að leiða þróun á þessu sviði og vera bæði starfsliði skólans og nemendum til ráðuneytis um það sem að tækjum, kennslutækni og tæknimiðlun lýtur.

Á undanförnum árum hefur skólinn endurnýjað og stóraukið hugbúnað og tölvukost. Ennfremur hefur verið komið upp staðarneti og skólinn tengdur umheiminum um Internet. Um hundrað tölvur af ýmsum gerðum ásamt nokkrum prenturum eru á neti skólans eða tengjast því um mótald. Bókasafn KHÍ á, ásamt nokkrum öðrum söfnum, fulla aðild að Gegni, tölvukerfi Þjóðarbókhlöðunnar. Bókasafnið notar kerfið til að halda utan um flesta þætti starfsemi sinnar, s.s. skráningu, útlán, aðföng og upplýsingaleit. Á safninu er einnig aðstaða til að leita upplýsinga á geisladiskum.

Fjarkennsla við skóann er þegar orðin umfangsmikil og á vafalítið eftir að vaxa til muna. Eins og fyrr sagði hefur verið hleypt af stokkunum fjarnámi við skólann þar sem samskipti nemenda og kennara fara að verulegum hluta fram um tölvunet. Þá má nefna að kennslustofa til tölvukennslu er vel búin tækjum, m.a. fullkomnum skjávarpa og greiðu sambandi við Internetið. Hún hefur meðal annars verið notuð til að kynna kennurum og öðru starfsfólki skólans ýmsa möguleika sem felast í nýrri tækni.

Í gagnasmiðju og kennslumiðstöð hafa nemendur og starfsmenn nú aðgang að tölvum til gagnagerðar, ýmiss konar hugbúnaði, geisladrifum, tækni til margmiðlunar, myndbandstækjasamstæðu og myndbandstökuvélum svo það helsta sé nefnt. Hins vegar skortir hentugt rými undir þennan búnað ásamt kennslurými til að taka við öllum þeim sem þurfa að fá leiðsögn í notkun hans. Sérbúin kennslustofa mun bæta þar nokkuð úr en auk hennar þarf að gera ráð fyrir sérhæfðum vinnusvæðum og opnum svæðum sem nýta mætti til kennslu og leiðsagnar. Þessu til viðbótar þarf skólinn að koma upp eins fljótt og unnt reynist kennslurými og búnaði til fjarkennslu um myndatökuvélar, símalínur og skjái. Rétt er að árétta að notkun og þróun kennslumiðla í KHÍ kemur ekki einasta fjarkennslu til góða heldur nýtist (vonandi) allri kennslu við stofnunina, þ.m.t. æfingakennslu kennaraefna.

Með þróun nýrra kennsluhátta við skólann, bæði í tæknilegu og kennslufræðilegu tilliti, má bæta kennslu og nýta kosti kennslutækninnar á mörgum sviðum skólastarfsins, í almennu og sérhæfðu kennaranámi, vettvangsnámi, hvers konar framhaldsnámi og endurmenntun. Þess háttar þróun eða samhæfing færi fram í samvinnu kennara og annarra starfsmanna stofnunarinnar og ætti sér vettvang í nýrri kennslumiðstöð, sem lögð eru drög að í þessari skýrslu.

6. SAMANTEKT

Að þessum forsendum öllum gefnum komst starfshópurinn að eftirfarandi niðurstöðu um rýmisþörf nýrrar kennslumiðstöðvar í KHÍ/UHÍ:

                                                            KHÍ (840 nem.)           UHÍ (1400 nem.)                     

 1.        Vinnu- og lessvæði                               420 m²                         700 m²

 2.        Fjölnýtisvæði                                        210 m²                         350 m²

 3.        Sérhæfð vinnusvæði                             100 m²                         100 m²

 4.        Hillur f. gögn                                         660 m²                         900 m²

 5.        Afgreiðslusvæði                                      60 m²                           80 m²

 6.        Vinnusv. starfsfólks                               225 m²                         345 m²

 7.        Geymslur                                              180 m²                         220 m²

 8.        Fjarkennslustofur                                    95 m²                         95 m²

 9.        Kennslufræðistofa                                   70 m²                         70 m²

10.       Tölvustofur                                           100 m²                         140 m²

                                      Samtals            2120 m²                       3000 m²

11. Fyrirlestrasalir.

12.  Bóksala.

13.   Fjölföldunarmiðstöð.

Skýringar:

Viðmiðin í þessum tillögum eru sótt í tvær áttir. Annars vegar er miðað við þá staðla sem við kynntum okkur um rými á söfnum og vinnusvæðum í starfsmenntaháskólum.

Um stærð á kennslustofum, fjölnýtisvæðum, geymslum og húsnæði fyrir afmarkaða starfsemi (fjarkennslustofu, hljóðver, myndver o.s.frv.) er aftur á móti einkum tekið mið af starfsháttum og algengri hópastærð nemenda eða gestahópa í KHÍ.

 

VANTAR MYND

1. VINNU- OG LESSVÆÐI

Miðað er við að 20% af nemendum stofnunarinnar hafi í einu vinnuaðstöðu á 2,5 m² hver. Ekki er greint nánar hvernig þessari vinnuaðstöðu er skipt niður í lokaðan lestrarsal, lesbása á opnum svæðum, borð fyrir 4–6, hópvinnuherbergi eða þægileg hvíldarsæti. Reiknað er með að tölvur verði á hluta borðanna. Hér er ekki reynt að meta beint notkun annarra notenda kennslumiðstöðvarinnar, þ.e. starfandi kennara í grunn- og framhaldsskólum og nemenda úr öðrum skólum. Gengið er út frá því að slík notkun dreifist og hún tengist einnig lið 2.

2. FJÖLNÝTISVÆÐI

Hér er miðað við á sama hátt að 10% nemenda stofnunarinnar til viðbótar hafi hverju sinni vinnuaðstöðu á 2,5 m² hver. Meðal annars er gert ráð fyrir allstóru svæði (90 til 130 m²) sem á yrðu ýmis áhöld til gagnagerðar og hentug fjölnotaborð fyrir hópa. Einnig er gert ráð fyrir vinnusvæði fyrir tölvubúnað til skönnunar, prentara og fleira þess háttar, um 30 m². Ennfremur yrði á þessu svæði sveigjanlegt kennslurými til að taka við stórum og smáum hóum sem í miðstöðina leita eftir leiðsögn vegna gagna eða gagnagerðar. Mikilvægt er að hluti svæðisins liggi að kennslugagnasafninu. Talsvert hillurými og veggpláss þarf fyrir áhöld og þó einkum sýningar- og bókahillur undir valin gögn úr kennslugagnasafni.

3. SÉRHÆFÐ VINNUSVÆÐI

Hér er átt við lokuð vinnusvæði fyrir starfsmenn, nemendur og aðra notendur kennslumiðstöðvarinnar. Þau þurfa að tengjast sem best opnum vinnusvæðum og fjölnýtisvæði. Hér er reiknað með hljóðveri allt að 20 m², myndveri allt að 20 m²,  ljósmyndaveri allt að 20 m², margmiðlunarveri allt að 20 m², og loftkældri netmiðstöð allt að 20 m².

4. HILLURÝMI

Hér er miðað við staðla og áætlaða stækkun núverandi safnkosts næstu 10 ár. Þótt ekki sé gert ráð fyrir því að safnið vaxi óendanlega er venjan að gera ráð fyrir að nýtt húsnæði taki 10 ára viðbætur við safnkost. Meðalritauki síðustu 8 ára hefur verið um 3.000 gögn þó árin 1984 og 1994 hafi ekki bæst svo mikið við. Sumt af því efni sem til er óskráð í geymslum þarf að skrá og veita góðan aðbúnað, einkum gömlum, íslenskum kennslubókum og öðru efni er varðar skólasögu.

Hillurými er varlega áætlað bæði fyrir KHÍ og UHÍ. Ástæða þess er fyrst og fremst sú að óljóst er hvað framtíðin ber í skauti sér varðandi gagnasöfnun í einstökum stofnunum. Vægi rafmiðla vex með hverju árinu sem líður og af því leiðir að auðveldara verður að nálgast gögn með fjarskiptatækni án þess að eiga þau í hillum í eigin safni. Ljóst er þó að áætlun fyrir UHÍ verður varla byggð á  núverandi safnkosti í Fósturskóla Íslands, Þroskaþjálfaskólanum og Íþróttakennaraskólanum en hann er til samans u.þ.b. 12–13.000 bindi auk um 130 tímaritaáskrifta. Flytjist skólarnir á háskólastig breytist hlutverk þeirra og eðli starfseminnar mun væntanlega krefjast aukinna aðfanga hvað varðar öll gögn.

Í gagnasafninu verða öll gögn skráð í tölvukerfi sem heldur utan um aðföng, útlán og aðra þætti þeirrar starfsemi. Slík skráning er þegar langt komin í bókasafni KHÍ. Safnkostinum verður væntanlega skipt upp á svæði eftir því hvort gögnin eru fræðileg eða hagnýt kennslugögn fyrir lægri skólastig, hvort þau eru ætluð börnum/unglingum eða fullorðnum. Í kennslugagnasafni verður m.a. safn innlendra og erlendra kennslugagna, gamalla og nýrra, safn kennsluhugmyndabóka, íslensk og erlend alfræði- og uppflettirit fyrir kennara og nemendur, aðstaða til að skoða forrit og önnur rafgögn, myndbönd, skyggnur, hljóðbækur og annað sem tæknin býður upp á í framtíð. Á því rými þarf að gera safnkostinn vel sýnilegan og stilla upp bæði reglulega og tímabundið efni sem tengt er ákveðnum viðfangsefnum eða þemum. Á sama rými þarf einnig að vera hægt að koma við hópleiðsögn (sjá einnig fjölnýtisvæði). Verði uppeldisskólarnir sameinaðir þarf einnig að vera hægt að koma upp sérhæfðu leikfangasafni á svipuðum slóðum.

5.    AFGREIÐSLUSVÆÐI

Hér er gert ráð fyrir tveimur afgreiðslusvæðum, öru í bóka- og kennslugagnasafni en hinu í gagnasmiðju. Hvor afgreiðsla fyrir sig yrði 30 til 40 m² eftir stærð stofnunarinnar. Í erlendum stöðlum fyrir háskóla- og rannsóknarsöfn segir m.a. að lágmarksrými undir slíkt svæði sé 30 m². Er þá gert ráð fyrir að á afgreiðslusvæði verði ýmiss konar tækjakostur, rými fyrir gögn og vinnuaðstaða fyrir afgreiðslufólk.

Það gefur auga leið að huga verður vel að staðsetningu þessara afgreiðslusvæða því þar kemur notandinn fyrst að og fer um síðast á leið út. Einnig verður að hafa í huga að samgangur sé auðveldur milli svæða, jafnframt því sem eftirlit með safnkosti og útlánum sé tryggt.

6.   VINNURÝMI STARFSMANNA

Í tillögunum er gert ráð fyrir 17 starfsmönnum í kennslumiðstöð KHÍ og 27 í UHÍ. Starfsmenn þessir spanna ýmis svið, t.d. bókasafnsfræðingar og aðrir sérfræðingar í meðferð bóka og annarra gagna, uppeldismenntaðir starfsmenn til ráðgjafar um kennslugögn, námsefni og kennslugagnagerð og sérfræðingar um tæknimiðla, tölvunet og fjarkennslu. Samkvæmt þeim stöðlum sem nefndarmenn hafa notað eru heildartölur fyrir vinnurými nýrrar kennslumiðstöðvar þannig: KHÍ alls 225 m² og UHÍ alls 345 m² og er þá reiknað með 15 m² á hvern starfsmann að meðaltali og tekið tillit til þess að 2–4 starfsmenn hafa vinnusvæði í afgreiðslurými.

Skipting starfsmanna á viðfangsefni verður framtíðarverkefni þegar nýir starfshættir taka að mótast. Reikna verður með starfsaðstöðu fyrir fagráðgjafa sem sinna tímabundnum verkefnum í kennslumiðstöð. Um staðsetningu vinnuaðstöðu þarf vart að fjölyrða, hún hlýtur að lúta lögmálum um hagkvæmni og besta nýtingu á starfskröftum.

7.    GEYMSLUR

Í tillögunum er gert ráð fyrir 180 m² undir geymslur fyrir KHÍ og 220 m² fyrir UHÍ. Gert er ráð fyrir minnst 30 m² bráðageymslu, 30 m² lager í gagnasmiðjum, 20 m² geymslu tækja til útlána, 70 m² bókageymslu og 30 m² geymslu fyrir stóla og önnur húsgögn. Rýmisþörfin er fengin út að mestu leyti með því að miða við þá reynslu sem fyrir hendi er innan KHÍ af svipaðri starfsemi. Einnig var stuðst við erlenda staðla, a.m.k. fyrir þann hluta er tengist bókasafni.

Gert er ráð fyrir minnst 30 m² undir svokallaða bráðageymslu. En þar er gert ráð fyrir að hægt sé að sinna minni háttar viðgerðum og stillingum á tækjum, aðstöðu til að setja t.d upp forrit á tölvur og annað því um líkt. Einnig er nauðsynlegt að hafa aðstöðu til að geyma vörusendingar, ný tæki og tól þar til þeim er komið fyrir á sínum rétta stað.

Undir birgðageymslu fyrir gagnasmiðju eða gagnagerðina þarf minnst 30 m². Þar verður t.d. geymdur margs konar pappír fyrir stofnunina, ritföng, glærur, skjalamöppur og ótal aðrir hlutir sem kennarar og nemendur þurfa að fá í hendur til að sinna sínum verkum við undirbúning kennslu og verkefnagerð.

Gert er ráð fyrir minnst 20 m² undir tæki til útlána vegna náms og kennslu við skólann. Samnýting tækja er mikilvæg sparnaðarráðstöfun hjá stórum stofnunum en til þess að hún gangi er nauðsynlegt að hafa aðstöðu til að geyma tækin á meðan þau eru ekki í notkun.

Öll þrjú áðurnefnd svæði eru á fyrirhuguðu verksviði gagnasmiðju og þarf því að taka tillit til þess við staðsetningu í byggingu eða aðgengi.

Vegna bóka- og safnkosts er í tillögunum gert ráð fyrir hið minnsta 70 m² og er hér stuðst við erlenda staðla um geymslurými fyrir bókasöfn af þeirri stærðargráðu sem hér um ræðir.

Auk þess verði gert ráð fyrir 30 m² geymslu, hið minnsta, undir stóla og önnur húsgögn. Margvísleg og fjölbreytt starfsemi fer fram innan starfsmenntunarháskóla og er því nauðsynlegt að geta breytt t.d. opnu vinnurými í sýningarsal eða t.d. fjölgað eða fækkað borðum og stólum án óskaplegrar fyrirhafnar.

8.    FJARKENNSLUSTOFUR

Hér er miðað við tvær sérútbúnar kennslustofur til upptöku og miðlunar. Önnur (70 m²) er til hópkennslu, hin (25 m²) til kennslu án nemenda á staðnum.

Vegna aukinnar áherslu á kennslu með fjarkennslusniði í KHÍ er nauðsynlegt að skólinn sé í stakk búinn til að nýta þá tækni sem hentug þykir til slíkra hluta. Í því sambandi er lögð áhersla á að í skólanum verði sérhæfð fjarkennslustofa (ca 70 m²). Stofan tæki um 15–20 nemendur. Í slíkri stofu yrði komið fyrir þremur myndavélum. Einni myndavél er beint að  kennaranum, annarri að nemendahópnum og þeirri þriðju á það sem kennari þarf að sýna nemendum. Kennarinn hefur myndskipti þar sem hann getur stjórnað hvaða myndavél er virk hverju sinni. Unnt er að bæta tölvu við í búnaðinn þannig að kennari getur fellt tölvugögn inn í frásögnina. Það mætti einnig hugsa sér ýmis önnur afspilunartæki sem tengd yrðu búnaðinum, t.d. myndbandstæki., CD-ROM o.fl. Með þessu móti gætu allir nemendur sem stunda nám við skólann notið fjarkennslu.

Til þess að fjarstaddur nemandi geti notfært sér þessa kennslu verður hann að hafa aðgang að myndsíma eða margmiðlunartölvu með viðeigandi hugbúnaði til að taka við sendingum. Myndsími er skjár (sjónvarp) með laustengdri eða innbyggðri myndavél sem beinist að þeim sem sitja fyrir framan skjáinn. Sama er um hljóðnemann að segja, hann er annað hvort laustengdur eða innbyggður í skjáinn. Þess konar búnaður nýtist vel þegar  mjög litlir hópar, 1–3 í hópi, þurfa að eiga samskipti. Úti á landi yrði því að koma upp myndsímabúnaði á ákveðnum stöðum, t.d. Varmalandi, Ísafirði, Akureyri, Egilsstöðum og Höfn. Þessi búnaður getur verið færanlegur en verður þó ávallt að geta tengst stafræna símakerfinu (ljósleiðara). Fjarkennslustofuna mætti einnig nýta til samskipta við erlendar skólastofnanir þannig að íslenskir nemendur gætu tekið þátt í námi þar (og öfugt).

Þá mætti nota stofuna til að taka upp kennsluþætti eins og fyrirlestra á myndband sem síðan yrði dreift á myndbandsspólum til nemenda í fjarkennslu til stuðnings við námið. Ennfremur gæti stofan nýst sem almenn kennslustofa.

Að fenginni reynslu (t.d. frá Iowa í Bandaríkjunum) þykir rétt að auk fjarkennslustofunnar yrði minni stofa, ca 25 m², þaðan sem unnt væri að fjarkenna með sambærilegum búnaði og mælt er með úti á landi, þ.e.a.s. myndsíma. Þaðan gæti kennari talað við nemendur í fjarnámi, einstaklinga eða hópa.

Æskilegt er að vinnuaðstaða starfsmanna sem sinna fjarkennslu liggi vel við fjarkennslustofunum. Reyndar mætti hugsa sér e.k. fjarkennslumiðstöð innan kennslumiðstöðvarinnar.

9. ALMENN KENNSLUFRÆÐISTOFA

Í þessari 70 m² stofu er ætlunin að kennsla í almennri kennslufræði fari fram. Því er nauðsynlegt að hún verið til fyrirmyndar hvað varðar útlit og búnað. Þessi stofa þarf að liggja vel við kennslugagnasafni og gagnasmiðju, svo að auðvelt sé að flytja gögn og tæki á milli. Stærð stofunnar miðast við staðla fyrir almennar kennslustofur.

10. TÖLVUSTOFUR

Hér er átt við tvær sérbúnar kennslustofur þar sem kennslutölvum verður komið fyrir. Reynslan sýnir að nauðsynlegt er að geta kennt tveimur hópum samtímis með tölvubúnaði í aðskildum stofum. Stofurnar verða að vera um 50 m² og í nánd við útprentunar- og ljósritunaraðstöðu skólans. Rétt er að minna á að gert er ráð fyrir vinnuaðstöðu við tölvur víðar í kennslumiðstöðinni og í stofnuninni.

11. FYRIRLESTRASALIR

Gert er ráð fyrir tveimur fyrirlestrasölum í tengslum við kennslumiðstöðina. Annar verði fyrir um 300 áheyrendur en hinn fyrir 150 áheyrendur. Sá stærri þarf að hafa hallandi gólfflöt. Ekki er gert ráð fyrir að setið sé við borð, þótt verður að vera hægt að skrifa niður með þægilegum hætti.

Annað hvort verður fjarlægð frá fremstu brún sviðs að vera það mikil að mynd frá venjulegum myndvarpa verði nægilega stór þannig að allir sjái vel hvað stendur á góðri glæru eða að sviðið verði mun grynnra en gert verði ráð fyrir myndvarpa sem festur yrði í loft salarins (u.þ.b. fyrir miðjum sal) þannig að myndin frá honum verði hæfilega stór.

Minni salurinn verður sennilega að vera á láréttu gólfi. Líklega er of  mikið að gera ráð fyrir að setið sé við borð, en sé þess nokkur kostur er það æskilegt. Lofthæð verður að miðast við að stærð myndflatar frá myndvarpa sé nægileg fyrir salinn. Fyrirlestrasalirnir séu í nánum tengslum við fjarkennsluverið, m.a. vegna upptöku og móttöku á fjarkennsluefni.

12/13. Um FJÖLFÖLDUNARMIÐSTÖÐ eða BÓKSÖLU er ekki fjallar sérstaklega í þessari skýrslu.

7. LOKAORÐ

Í þessari skýrslu er sett fram hugmynd að nýrri samvirkri kennslumiðstöð við KHÍ/UHÍ, sem þjónar nemendum og starfsmönnum stofnunarinnar og einnig starfandi kennurum, skólamönnum og fólki við uppeldisstörf. Kennslumiðstöðinni nýju er ætlað að styðja allt starf KHÍ/UHÍ; kennslu, rannsóknir, þróunarstarf, stjórnkerfi o.s.frv. Starfshópurinn leggur til að flétta þar saman og endurskipa starfsemi sem nú fer fram í bókasafni, gagnasmiðju, kennslumiðstöð og fjarkennslu í KHÍ. Orðið kennslumiðstöð nær vel að lýsa þeirri starfsemi sem hér um ræðir. Í skýrslunni er megináhersla lögð á húsrými kennslumiðstöðvarinnar, en síður starfshætti og stjórnun. Þetta tvennt verður þó ekki algjörlega aðskilið.

Starfshópurinn leggur til að við hönnun nýbyggingar við KHÍ verði athugað vel hvernig haganlegast verði fyrir komið rúmlega 2000 m² kennslumiðstöð, samvirkri þjónustustofnun fyrir starfsmenn og nemendur skólans og starfandi kennara á öllum skólastigum.

Ef hugmyndin um uppeldisháskóla verður að veruleika þarf við hönnun kennslumiðstöðvarinnar að taka mið af fjölgun nemenda og starfsmanna, ekki síður en fjölbreyttari verkefnum, sérhæfðri þjónustu og akademískum vinnubrögðum á nýjum sviðum starfsmenntunar. Auk þess þarf miðstöðin þá í auknum mæli að þjóna leikskólakennurum og þroskaþjálfum til viðbótar við starfandi kennara í grunn- og framhaldsskólum. Slík kennslumiðstöð þarf samkvæmt tillögum hópsins að vera um 3000 m².

Starfshópurinn leggur áherslu á að kennslumiðstöðin verði staðsett þannig að hún liggi vel við samgönguleiðum innan húss, en jafnframt verði auðvelt að leggja þangað leið sína án þess að eiga annað erindi í stofnunina. Nauðsynlegt er að beinn og greiður samgangur sé á milli starfseininga kennslumiðstöðvarinnar. Í tengslum við gagnasafnið og gagnasmiðjuna er eðlilegt að hafa sérbúnar kennslustofur fyrir almenna kennslufræði, fyrir tölvukennslu og fyrir fjarkennslu.

Við endurskipulagningu starfseminnar þarf að taka mið af því að bókasafn KHÍ er miðsafn á sviðið uppeldis- og kennslufræða í landinu. Það þarf því að vera til fyrirmyndar hvað varðar aðgengi og þjónustu. Með hugsanlegri sameiningu uppeldisskóla (UHÍ) aukast umsvif safnsins, bæði fjölgar nemendum og bókakostur eykst, og eins bætast við ný starfssvið og nýir notendahópar.

Ljóst er að margháttuð þróun upplýsingatækni mun á næstu misserum auka fjölbreytni hvers kyns námsgagna. Í nýrri kennslumiðstöð þarf að vera sveigjanlegt rými og tæki sem tryggja þróun og nýsköpun í námsefnis- og kennslugagnagerð. Starfsemi gagnasmiðjunnar tengist beinlínis starfsmenntun uppeldisstétta, ekki síst nýsköpun kennslufræða og vettvangsnáms.

Þegar kennslumiðstöðin sem nú er í útstöð (að Laugavegi 166) færist inn á lóð KHÍ er fyrirhugað að gagnagerðarþáttur hennar sameinist sams konar starfi gagnasmiðju, en kennslugögnin verði hluti af stærra gagnasafni KHÍ. Mikilvægt er í þessu sambandi að gera ráð fyrir athafnasvæði fyrir ráðgjafar- og neytendaþjónustu fyrir notendur víðsvegar úr menntakerfinu í kennslumiðstöðinni nýju.

Sá vísir að nettengdri fjarkennslu sem hafinn er í KHÍ mun örugglega vaxa á komandi árum. Bráðnauðsynlegt er að styðja vel við þá starfsemi og búa henni þá aðstöðu að  hún þróist og dafni í gagnvirku samspili við þróun upplýsingatækni og margmiðlunar. Gera þarf ráð fyrir útstöðvum tölvunets sem víðast um kennslumiðstöðina og reyndar um stofnunina alla. Í nýrri byggingu þarf að huga sérstaklega vel að lögnum og tengingum sem tryggja snurðulaus boðskipti innan húss og við umheiminn. Eðlilegt er að innan kennslumiðstöðvar verði aðstaða þeirra sem sjá um rekstur og viðhald tölvuneta, ljósleiðara og annars tæknibúnaðar til fjarskipta. Hér reynir verulega á hlutverk KHÍ/UHÍ sem miðstofnunar á sviði uppeldis- og kennslufræða.

Æskilegt er að fyrirlestrasalir séu í góðum tengslum við kennslumiðstöðina. Auk þessa er hagkvæmt að í nánd við kennslumiðstöðina séu fjölföldunarþjónusta (ljósritunarmiðstöð, prentsmiðja, fjölföldun myndbanda, hljóðbanda o.fl. þ.h.) og jafnvel bóka- og ritfangasala.

Bætt upplýsingatækni og sífellt fullkomnari upplýsingatæki og miðlar leiða líklegast til þess að mikill hluti texta, mynd- og hljóðefnis, sem notað er í skólastarfi verður færður í rafrænt form og geymdur og notaður þannig. Líklegt er því að á næstu árum aukist þörf fyrir starfslið við þjónustustofnun, eins og hér eru lögð drög að, meira en þörf fyrir rými til að geyma gögn. Því þarf að gera ráð fyrir góðu afgreiðslurými og auk þess rúmri starfsaðstöðu fyrir einstaka starfsmenn.

Leggja þarf ríka áherslu á að húsnæðið sé ekki einasta rúmgott, heldur sé einfalt án mikils tilkostnaðar að breyta uppsetningum. Við allt skipulag skal taka mið af síbreytilegri þróun upplýsingatækninnar.

Þessari skýrslu er ætlað að gefa tóninn, nú þarf að leika lagið!