Apple tölvur á Íslandi gegnum tíðina

Þessi grein var á www.makki.is undir pistlar

Eftir Þóri Jónsson

Ég minnist þess fyrir margt löngu, um 1984-1986, að völ var á fleiri tegundum tölva hérlendis en nú er. Nefna má Sinclair, Amiga, Atari, Amstrad, Commodore, Acorn BBC og fleiri, auk IBM, sem var "drottningin" í verði - og hægvirkni í vinnslu. Stýrikerfi hennar var DOS og hin frægu 640 kb í minni, sem Bill Gates ákvað í eitt skipti fyrir öll að myndi verða hámark RAM í tölvum um alla framtíð. Síðan hafa þessi 640 kb verið Akkillesarhæll PC véla - og mér finnst heldur hlálegt að sjá á Makkanum mínum nú með 160 Mb RAM og sem keyrir Virtual PC, að 640 kb koma á skjáinn við ræsingu! Á þessum tíma voru Apple tölvur dýrar miðað við aðrar vélar, svo ég afskrifaði þær sem raunhæfan möguleika en sneri mér alfarið að Acorn BBC og síðar Acorn Archimedes og Acorn A5000, hreint grimmgóðum vélum, breskum, sem eltust afar vel miðað við PC, sem höfðu tæpast lengri líftíma en þrjú ár hið mesta. Acorn gengu með miklum sóma í 8 ár í Gagnfræðaskólanum Ólafsfirði.

Á tölvunámskeiðum í Kennaraháskólanum voru Acorn BBC vélar rykfallnar og ónothæfar og óstilltar, en IBM vélunum, miklu hægvirkari og í alla staði leiðinlegri að vinna við, var sá sómi sýndur að hafa þær í því lagi sem þær gátu verið.Þeir sem voru á námskeiðum fengu því þá hugmynd að Acorn BBC tölvur væru drasl, en IBM það sem nota og koma skyldi. Apple IIe, sem hið opinbera ákvað eitt sinn sællar minningar að skyldu verða skólavélar, voru þar ekki, utan á einu námskeiði sem ég sótti. Ragnheiður Benediktsson kennari sýndi okkur hvað hún var að gera í Hagaskóla: A ð kenna forritunarmálið LOGO á Apple IIe. Þar hefur Ragnheiður sannarleg unnið stórvirki. - Hún kennir nú að því er ég best veit LOGO á PC vélar!

Björn Bjarnason, menntamálaráðherra, lætur í það skína að hann sé mjög kunnugur tölvum og tölvuvinnslu. Af bréfaskriftum mínum við hann efast ég þó um þekkingu hans á þeim málum, og sýnist hann einungis vera að reyna að reisa sér minnisvarða sem frumkvöðull í tölvumvæðingu skóla. Þannig fetar hann í fótspor forvera sinna sem reyndu hliðstætt. Ég hirði ekki um það hér að rökstyðja þá fullyrðingu, en mun gera það ef eftir verður leitað.

Ég er enn að fá fyrirspurnir um Acorn BBC tölvur og viðeigandi forrit frá fyrstu árum þeirra hér, einkum frá kennurum í sérkennslu - en 'IBM drottningarnar' eru löngu gleymdar, rykfallnar eða ónýtar og komnar á haugana. Mér virðist þetta vera hreinn peningasparnaður, Síðan 1984 eru margir vatnsdropar til sjávar runnir og margt hefur breyst í tölvumálum. Acorn vélar eru ekki lengur raunhæfur valkostur í íslenskum skólum vegna þess að fyrirtækið lognaðist út af, og þótt einhverjir í Bretlandi taki upp þráðinn á ný held ég að Íslendingar ættu ekki að veðja á þær sem skólavélar.

Gott Apple-Mac fólk! Um Acorn tölvur myndaðist grasrótarfélagsskapur, Tölvuvinafélagið, sjálfboðaliðar, sem höfðu það að markmiði að stuðla að notkun tölva í skólum. Við komum saman eina helgi einusinni á sumri og unnum nánast nótt og dag að því að þýða og staðfæra forrit, skrifa ný og semja leiðbeiningar. Hópurinn var mjög sundurleitur: Umboðsmenn Acorn á Íslandi og forritarar á þeirra vegum, kennarar og áhugafólk um tölvunotkun í skólum og íslensku. Þetta voru afar skilvirkar samkomur. Tvisvar buðum við Acorn forritara frá Bretlandi á fundi til okkar. Hann hvatti okkur til að láta í okkur heyra - og það hátt! Ég held að við höfum ekki haft nógu hátt!

Nú langar mig að varpa því fram, hvort möguleiki væri, að mynda slíkan hóp um Mac til að freista þess að sýna skólamönnum, að það sé ekki síðri fjárfesting að kaupa Mac í skóla en PC. Benda má að auki á það að Mac getur keyrt PC forrit með viðeigandi búnaði, ekki dýrum, en PC tölvan er njörvuð niður í eigin heimi. Mac getur þannig boðið skólum að velja um forrit úr PC og Mac umhverfi, en PC vélin er pikkföst í Windows/D0S umhverfinu. Hér er að vísu við ramman reip að draga og synt móti straumnum, því hið opinbera hefur tilkynnt með bréfi til skóla að engu fé verði varið til samningar og útgáfu kennsluforrita annarra en fyrir PC. Ég hygg þó að grasrótin geti ýmsu breytt. Hún ræður einatt uppskerunni, ekki síst ef hún nýtur stuðnings kunnáttumanna. Ég held að félagsskap á borð við þennan sé útilokað að stofna um PC tölvur. Notendur þeirra hafa flestir lítið sameiginlegt og eru auk þess í 'fjármálageiranum þar sem litlu máli skiptir hvað það kostar að halda tölvukerfi gangandi. Samsetning hópsins ætti að vera:

Innflytjendur Mac
Forritarar fyrir Mac
Kennarar, sem í samráði við forritara myndu hanna notendaviðmót forrita og leiðbeiningar um notkun
Aðrir áhugamenn
Unnið yrði bæði við staðfærslu erlendra forrita og gerðar nýrraíslenskra forrita. Í Acorn hópnum nutum við mjög góðs af áhugamönnum sem áttu Acorn tölvur en störfuðu ekki við skóla. Þeir komu með afbragð hugmyndr og nutu líka góðs af samstarfinu. Mér finnst hið sama gæti átt við Mac notendur.

Töluverð viðbrögð hafa verið við grein Þórs Jónssonar hér á síðunni í gær og eru skiptar skoðanir. Þannig segir Friðgeir Pétursson, "Ég er sammála Þóri Jónssyni. Þetta er góð hugmynd hjá honum og auðframkvæmanleg í rauninni." Hins vegar er Hans J. Gunnarsson ekki að öllu leiti sammmála:

Um PC elskendur Hans J. Gunnarsson skrifar:
Ég er sammála Þóri um margt í grein hans um Makka í skólum en það er margt sem mælir á móti slíkri "vitleysu" Við megum ekki gleyma allri þeirri þekkingu sem til er í landinu á Wintel búnaði. Ef við förum skyndilega að skipta yfir í Makka og það gengur eftir að hann þurfi mun minna viðhald en frændur hans frá Wintel gætum við valdið glundroða og atvinnuleysi meðal tölvufyrirtækja.

Í þessu tölvuumhverfi sem við búum við telst ekkert að því að láta tölvunotendur borga fyrir alls kyns vinnu sem þarf að framkvæma til koma búnaði í gang þó svo að hann sé nýr og eigi að vera í fullkomnu lagi. Diskar sem hrynja innan viku frá kaupum og notandi með lítið vit á tölvum ber fulla ábyrgð á gögnum sínum. Tölvur sem hætta að virka þegar netspjald eða aðrar viðbætur eru settar í þær. Internetshugbúnaður sem þarf að setja inn að nýju vegna þess að fruminnsetning mistókst. Tölvur sem virka ekki fullkomnlega og þjónustuaðilinn segir að þetta eigi að vera svona og ég veit ekki hvað annað mætti telja upp en listinn er langur.Þannig gæti orsakast sparnaður hjá þeim aðilum sem keyptu Makkana og hvað ætti þá að gera við fjármagnið sem sparast? Þyrfti þá ekki að leggja á Makkanotendur tölvuskatt og nota féð sem innheimtist til að bjarga verkefnalitlum Wintel fyrirtækjum? Einnig er fáránlegt að kaupa búnað sem getur bæði keyrt Wintel og Makkahugbúnað þegar hægt er að kaupa búnað sem keyrir eingöngu Wintel hugbúnað og búa þannig eingöngu við vandamálin sem fylgja einu stýrikerfi í stað tveggja.

Nei, það er alveg ótækt og hrein firra að ætlast til þess af ráðamönnum að þeir leyfi slíka "vitleysu" hvað þá að þeir taki þátt í henni. Þetta mál snýst ekki um hagsmuni neytenda heldur er hér um miklu stærra mál að ræða þar sem eru öll störfin sem gætu hugsanlega glatast hjá fyrirtækjum sem þjónusta Wintel búnað. Neytendur eru aukaatriði. Þetta vita stjórnmálamenn og hegða sér samkvæmt því.

Baráttan fyrir Mac í skólum

"Ég ætlaði raunar að minnast á það að þegar við fengum Mac LC475 netið í GÓ eftir að hafa notað Acorn í ein 8 ár var mikil pressa á okkur í skólanum að kaupa PC. Bæjarapparatið pressaði. Þau kaup hefðu orðið 'over my dead body' bæði vegna þess að ég var ekki og er ekki tilbúinn til að samþykkja að ungir krakkar sjái einungis enskt viðmót á tölvuskjá og eins hins að ég þekkti talsvert til beggja "heima" og var í engum vafa um að Apple net yrði þægilegra í þjónustu og MacOS stöðugra en Windows. Það kom líka á daginn. Ég fékk 20 mín. kennslu í umsjón og uppsetningu véla sem dugði mér til að setja vélarnar upp frá grunni og miðlarann líka. Mér skilst það vera býsna langt nám að verða svo lærður í netstjórn að maður fái diplom frá Micro$oft!

Ég átti tvær býsna harðar rimmur við þáverandi bæjarstjóra. Hvort það var þess vegna eða ekki komu Makkarnir, því betur. Síðan þá hefur bæjarapparatið vitkast svolítið. iMac netið kom átakalaust í fyrrahaust og hefur gengið frábærlega vel með AppleShare IP 6.0 miðlarabúnaði, sem ég reyndar nýti einungis til að vista skjöl notenda, sem eru uppsettir í At Ease 3.0, íslensku. Ég hef einungis á einni vél fengið kerfisvillu svo slæma að ég þurfti að forsníða disk og setja hana upp frá grunni. Miðlarinn er reyndar eitthvað ruglaður í kollinum en hann vinnur áfallalaust og á meðan læt ég hann í friði og þakka almættinu fyrir að þurfa ekki að eiga við NT!

Kennari við Tónskólann fer með nemendur í tölvustofu í lagasmíði og þessháttar. Forritið sem hann notar er PC, keyrt í Virtual PC og þrælvirkar. Sjálfur er hann PC maður prívat en ekki haldinn neinum fordómum og þykir netið gott og vélarnar einnig. Hann kennir líka við Barnaskólann þar sem er PC net með NT miðlara, og segist ekki reyna að nota það. Það eru að vísu eldri vélar, en sama samt. Ég þekki vel til NT kerfa þar sem vélar eru nánast nýjar en fara æði oft í 'steik'".