kosti og galla teiknihugbúnaðar
við vinnu í leikskólum
|
Sú hugmynd mælist misjafnlega fyrir hjá fólki um það hvort koma eigi tölvu inn í leik,- eða föndurstofu leikskólanna. Þó líklegt þykji að börnin muni fagna því og sennilega finnast það spennandi kostur eru ekki allir á sama máli. Hér á landi telja sumir það vera af hinu góða, vegna þess að kostirnir eru greinilega margir. Það gæti verið verðugt rannsókarefni hér á landi að kanna kosti og galla tölvunotkunar í leikskólum vegna væntanlegra nýrra grunnskólalaga. Þessi lög gera ráð fyrir því í námsáætlun sinni að börn frá 1. bekk eigi rétt á að njóta tölvuleiðbeininga. Því þyrftu leikskólakennarar að vera búnir að kynna leikskólabörnunum ýmislegt um tölvunotkun. Þó að kannanir víða erlendis um tölvunotkun á leikskólum hafi birt niðurstöður, er tölvunotkun í leikskólum hérlendis svo til ný af nálinni að varla er að vænta niðurstaða héðan alveg í bráð. Síðar í þessari greinargerð verður greint frá göllum og kostum þess að nota tölvu í myndsköpun barna á leikskólum. Sagt verður frá rannsókn sem framkvæmd var í U.S.A.um kosti og galla tölvunotkunar við myndsköpun barna í leikskóla, danska Pepino þróunarverkefnið verður kynnt lauslega svo í lokin verður greint frá tilraun þar sem íslensk börn vinna með myndsköpunar hugbúnað þ.e. kidpix.
Gallar Freedman, K. (1991) skýrir frá þeirri gagnrýni sem fram hefur komið um tölvunotkun á leikskólum. Gagnrýnt hefur verið að tölvur komi í stað þeirrar gömlu og góðu reynslu sem börn öðlist í leikskóla svo sem eins og þroskandi efnivið t.d. kubba, leikbrúður, fingraliti o.s.frv. Þá hafi þeir áhyggjur af því að börn einangrast við tölvuna og öðlist þannig ekki þá félagslegu færni sem hverju barni sé nauðsynlegt á þessum árum. Gagnrýnendur telja að tölvunotkun ýti ekki undir þá skapandi hugsun sem hverju barni sé svo mikilvæg og tölvan komi reyndar í veg fyrir hana. Einnig að í hugbúnaðinum sé mikil áhersla lögð á að barnið tileinki sér þá færni sem það hafi í raun ekki þroska til. Hugbúnaður sem sé í boði fyrir ung börn byggju á gamaldags uppeldisfræði og sé því of einföld. Að lokum telja gagnrýnendur að það séu dulin boðskipti í hugbúnuðunum. ( Freedman, Kerry. 1991).
Kostir Freedman, K. (1991) telur að það sé af hinu góða að börn fái að tileinka sér teiknihugbúnað sem allra fyrst á lífsleiðinni. Hún vitnar í aðferðir til að láta tölvuna virka rétt fyrir börn. Þá bendir hún á mikilvægi þess að skoða hvernig nota eigi hugbúnað. Það sé eins mikilvægt eins og að nota hugbúnaðinn sjálfan. Það að barn noti tölvuna t.d. á skapandi hátt, og verði þar af leiðandi framleiðandi að verkefnum og myndsköpun, frekar en vera að meðtaka myndsköpun sem neytandi. Þá er einnig talið að það styðji við uppeldi þar sem samskipti og samstarf séu talin mikilvæg. Þá bjóði tölvur upp á margbreytilega eiginleika ásamt mörgum ólíkum notkunar möguleikum. Barnið á auðvelt með að gera tilraunir, breyta myndum, lagfæra þ.e. þurrka út, skipta um liti, prófa sig áfram, gera aftur og aftur án þess að myndin skemmist. Ef mislukkuð mynd er teiknuð á blað, er það oftast lausn barnsins að henda blaðinu og reyna upp á nýtt. Í tölvu má barnið gera mistök og mistökin geta orðið óvænt og skemmtileg.
Þegar börnin vinna á tölvum, prófa þau sig áfram svipað og þau gera þegar þau vinna með annan efnivið innan leikskólans. Um tölvur og teiknihugbúnað á leikskólum segir Freedman, (1991) að stuðli að jafnrétti kynja því bæði stelpur og strákar hafi greiðan aðgang að tölvunni og teikniforritum þar, rannsókn sýndi hins vegar að ung börn bæði strákar og stelpur hafi nær sama áhuga á tölvum en þegar þau yrðu eldri þá væru það meira strákar sem héldu áfram. Þegar 5. bekkjar börn voru spurð að því hvernig þau notuðu tölvu heima, kom í ljós að strákar voru oftast í leikjum en stelpurnar í að skrifa t.d. afmæliskort eða skrifa eitthvað. Þá minnir hún á, að með notkun á myndsköpunarhugbúnaði þá sé barnið á leið til framtíðar. (Freedman, Kerry.1991). Nilsen,L. og Nilsen, K.F.(1992). hafa unnið að þróunarverkefni um myndsköpun og sögugerð í tölvuvinnu með börnum. Börnin voru í fyrsta bekk í grunnskóla í Kaupmannahöfn. Þau voru á aldrinum 5-6 ára. Þau notuðu hugbúnaðarpakkana Kidpix og Superpaint sem nýtast bæði börnum sem fullorðnum. Þá voru ásamt tölvunum einnig notaðar trommur og myndbandstæki sem hjálpargögn. Verkefnið sjálft kallast "Pepino,, Markmið Pepino verkefnisins var að :
Tilraunir með
myndsköpun í tölvu Það væri sú sem héldi um músina nú þegar, en á næstu mynd myndu þær skipta um hlutverk og það varð. Þá sá ég með eigin augum hversu fljót börn eru að ná valdi á hugbúnaðinum og einnig hve mikill þáttur samskipta fer fram milli barna sem eru að vinna í tölvu. Árangurinn frá þessari athugun þ.e. myndirnar ásamt sögu sem samin var af stelpunum sameiginlega er á Kidpix síðunni.
Niðurstöður Það er greinilegt að það er komin tími til að horfa til framtíðar og koma nýjungum inn í föndurstofur leikskólanna. Það þýðir samt ekki það, að losa eigi föndurstofurnar við málningu, málningapensla, liti, penna, skæri og allan þann búnað sem þegar er til staðar til að örva sköpunargleði barna. Tölvan og teiknihugbúnaður yrði eingöngu viðbót við það sem fyrir er. Það er mín skoðun að tölva þurfi að koma sem allra fyrst í nálægð barna til að þau aðlagist sem fyrst því sem framtíðin ber í skauti. Jákvæðar raddir um gildi tölva í leikskóla eru hærri en þær neikvæðu svo að nú er bara að bíða og sjá hvað verður.
Heimildir Freedman,K. (maí,1991). Possibilities of Interactive Computer Graphiecs for Art Instructuon: A Summary of Research. Nelson, L. og Nelson, K.F. ( ágúst, 1992). Pepino. Fantasiens pædagogik & edb- integration. Skolestart. 6.tbl. 22. árg. Bornehaveklasseforeningen. |
Unnið
var með námsefni eins og myndlist, stærðfræði,
tónlist og hreyfingu. Börnin sjálf komu með hugmyndir
og unnu í sameiningu og sem mest sjálfstætt út
frá þeim í sjálfsprottnu hugmyndum sem upp
komu hverju sinni sem allt tengdist í eina heild í lokin.
( Nilsen, L. og Nilsen, K.F. 1992).