Salvör Gissurardóttir tók saman Subject: Hugleiðingar um kaup á hugbúnaði To: 98tolvupp Date: Wed, 17 Mar 1999 10:44:45 +0000 (GMT) Ég er búin að vera í tölvukennslu frá 1981, fyrst í framhaldsskólum en síðar í Kennaraháskólanum og svo hef ég líka kennt í Tækniskólanum og í öldungadeildum og á ýmsum endurmenntunarnámskeiðum fyrir kennara.Fyrstu árin í kennslunni voru ansi erfiðar aðstæður í sambandi við vélbúnað, tölvur voru óheyrilega dýrar og ég man að ég var fyrstu önnina með svona þrjá nemendur eða fleiri per tölvu. Það lagaðist svo og fleiri tölvur komu inn í skólanna og það varð (og er ennþá) mikið metnaðarmál skólastjórnenda að hafa sem flestar tölvur, það sýndi að skólastefnan var framsýn og hér væri fylgst með tímanum. Fyrstu árin var ekki svo mikið basl með hugbúnaðinn, það var hvort sem er eiginlega enginn hugbúnaður í boði hvorki erlendur eða innlendur sem hentaði við kennsluna. Inntak kennslunnar var að kenna forritunarmál eins og pascal (kenndi eina önn pascal í 40 tíma á viku!) og basic og comal og svo komu ritvinnslukerfi eins og word og applewriter og síðar töflureiknar. Einstaka notendaforrit vorum við með eins og bókhaldsforrit og minnir mig að skólanum hafi verið gefið það eða fylgt með tölvunum, já það var eiginlega algengt að forritin sem við notuðum fylgdu með tölvunum.Svo breyttist þetta, það fóru að koma ný og spennandi forrit og meira segja á íslensku. Ég man að forritapakki eins og dbase var svo dýr að það tók langan langan tíma að sannfæra yfirmenn mína í skólanum um að við þyrftum að eiga hann, ég var auðvitað byrjuð að kenna þetta kerfi mörgum misserum áður því ég hafði fengið forritið eftir óformlegum leiðum en mér leið ekki vel að geta ekki stillt pakkanum upp í stofunni og vita að ég var með ólöglega útgáfu og svo þurfti ég líka á handbókinni að halda! Ég man hve ég var ánægð þegar fyrstu íslensku forritin komu, það var ibm sem setti þau á markað og ég fékk strax skólann minn til að kaupa þau (ritstoð, skrástoð...) en notaði það ekki nema eina önn, fínt að hafa þetta á íslensku en aðalvandamálið minnir mig að hafi verið að á þeim tíma voru forritin svo læst að það var ekki hægt að afrita þau og þó við hefðum mörg eintök þá var alltaf eitthvað að skemmast í kennslunni. Ég held ég hafi fyrst og fremst hætt að nota þessi forrit út af læsingunum en þær voru á tímabili settar á forrit til að hindra ólöglega afritun en reynslan varð sú að þetta bitnaði fyrst og fremst á löglegum notendum, hinir fengju sér bara sjóræningjaforrit og gátu afritað öll forrit sem þeir vildu. Það hefur alltaf verið óheyrilega erfitt að fá skilning á því að það þurfi að kaupa forrit í þeim stofnunum sem ég hef unnið hjá. Þetta eru ósýnilegar vörur amk fyrir þá sem ekki nota þau. Reyndar hefur til skamms tíma líka verið erfitt að kaupa forrit bara að panta þau og fá þau send til íslands og standa í voða stappi með alls slags skýrslur. Þess vegna notaði ég oft tækifærið þegar ég var erlendis, sérstaklega í USA til að kaupa kennsluforrit. Vefurinn hefur gerbreytt þessu. Núna er einfalt að kaupa forrit gegnum vefinn og í sumum (reyndar flestum) tilvikum getur maður hlaðið niður forritinu bara beint og þarf ekki að bíða eftir að fá það sent á geisladiski. Svo finnst mér líka hafa skilað sér í verðlagningu forrita að vefurinn og þar með að framleiðslufyrirtækin geta selt sínar vörur sjálf (þarf ekkert að borga fyrir verslanir) hefur orðið til að verð á forritum hefur lækkað. Einnig finnst mér vefurinn hefa hjálpað verulega til að koma í veg fyrir að maður kaupi köttinn í sekkjum. Þessi máti að maður geti hlaðið niður forriti og notað það án nokkurra skuldbindinga í einhvern tíma hefur virkilega hjálpað við val á forritum og svo það að það er auðvelt að fá alls lags mat og dóma á hugbúnaði á vefnum. Ég ætla bara ekki að segja ykkur frá hve oft það kom fyrir að ég lét kaupa rándýra forritapakka sem síðan voru ekkert notaðir! Nefni sem dæmi að eitt árið 1992 þá fóru allir rannsóknarpeningarnir mínir hjá khí í það að kaupa einn forritapakka sem ég gat aldrei notað vegna þess að hann tók ekki íslensku stafina. En vefurinn og þessar nýju miðlunarleiðir hafa líka að sumu leyti gert þeim sem leita að ólöglegum hugbúnaði auðveldara fyrir. Þessi tegund af miðlun gengur undir nafninu WAREZ og má finna þannig vefi með að slá því leitarorði inn í leitarvélar. Á irkinu eru líka sérstakar rásir sem heita WAREZ og þar fer fram upplýsingamiðlun og skipti á illa fengnu efni. Þeir sem hlusta í smátíma á fjölmennustu íslensku irkrásina Iceland sjá líka að þar er veruleg dreifing á svoleiðis efni, alltaf einhverjir að auglýsa slíkt efni. Sérstaklega er áberandi núna ólögleg dreifing á tónlistarefni því bara núna nýverið hefur veftæknin og MP3 staðallinn orðið til þess að tónlist tapar ekki gæðum þó hún sé á svona mp3 formi. Það er mjög viðbúið að framleiðendur efnis láti til skarar skríða á móti slíkri dreifingu og ég held reyndar að það sé í bígerð. En hvað um það þá er óeðlilegt að skólafólk sé neytt til að taka þátt í slíku vegna þess að það er ekki skilningur fyrir því að það þurfi að borga fyrir hugbúnað. Þeir sem eru í forsvari og fararbroddi fyrir upplýsingatækni í sínum skólum verða að koma því til skila til yfirboðara að það verðiað gera ráð fyrir verulegri fjárveitingu í hugbúnaðarkaup og aðgang að gagnasöfnum sem þarf að borga fyrir. Reyndar finnst mér núna vera þannig tímapunktur að sjálf útstöðin er minnsti kostnaðurinn, ég veit t.d. að ég borga bara á mínu heimili meira í símakostnað á ári en sem svarar öflugri pc tölvu. Vöntun á vélbúnaði er ekki stórt vandamál í íslenskum skólum eða heimilum í dag, það eru frekar annars konar verkfæri og möguleikar sem eru málið og á ég þar við forrit og svo hægvirkar tengingar við umheiminn og takmarkaðan aðgang að upplýsingabönkum. Kennarar sem eru í fararbroddi nota allar þær leiðir sem þeim eru færar til að afla sér þekkingar og kynnast nýjungum. Ein af þeim leiðum er auðvitað að fá lánað efni hjá öðrum og nota sér reynslu annarra. Ég vara samt við því að við sem kennarar lítum á að sem hlutverk okkar að skaffa skólunum verkfæri sem getur orðið til þess að við séum að brjóta höfundarréttarlög. Það er líka mjög mikilvægt að við sýnum nemendum okkar að við virðum hugverk eins og efnislega hluti og við hlýtum þeim lögum sem sett eru um þau. Sem sagt, gerum kröfu um að við höfum þau verkfæri sem við þurfum við skólastarfið og að þau komi eftir þeim leiðum semeðlilegt er! Kær kveðja, Salvör Gissurardóttir p.s. ef einhver finnur hjá sér köllun í framtíðinni að miðla upplýsingum um warez og þess háttar hér á þessum póstlista eru þeir sömu þá ekki til í að gera það með miklum hneykslunartón yfir að svona svínarí skuli viðgangast...alls ekki eins og þetta séu einhverjir jólapakkar..:) |