|
|
þjálfun og aðbúnað starfsmanna á sviði upplýsingatækni |
|
|
Ásrún Tryggvadóttir Auður Torfadóttir Björn Haraldsson Sólveig Jakobsdóttir |
|
Í starfshópnum voru Salvör Gissurardóttir sem stýrði hópnun, Ásrún Tryggvadóttir, Björn Haraldsson, Sólveig Jakobsdóttir og Auður Torfadóttir. Upphaflega var Matthías Matthíasson í hópnum en hann hætti störfum við KHÍ á tímabilinu og kom Sólveig Jakobsdóttir þá inn í hópinn. Starfshópurinn hittist á nokkrum fundum á árinu 1997 og einum fundi í lok apríl 1998 en hafði auk þess samskipti gegnum tölvupóst. Starfshópurinn hefur lokið störfum. Starfshópurinn gekk í vinnu sinni út frá skýrslu upplýsingatæknihóps (Upplýsingatækni í Kennaraháskóla Íslands - Skýrsla og tillögur starfshóps - drög samþykkt í skólaráði 25.september 1996) og vísast til þeirrar skýrslu um öll meginatriði sem snerta aðbúnað og þjálfun starfsmanna en hér á eftir verður gerð grein fyrir umræðu sem fór fram í starfshópnum og helstu niðurstöðum í fjórum köflum: 1. Lágmarksbúnaður allra fastra starfsmanna KHÍ við vinnusvæði sitt 2. Námskeið fyrir kennara og annað starfsfólk í KHÍ 3. Aðstoð og þjónusta við kennara og annað starfsfólk í KHÍ 4. Stuðningur við frumkvöðla, nýbreytnistarf, upplýsingartækni þróunarverkefni
1. Æskilegur lágmarksbúnaður allra fastra starfsmanna KHÍ við vinnusvæði sitt Allir kennarar og starfsfólk þurfa að hafa þannig tölvu og forrit uppsett á sínu vinnusvæði (skrifstofu) að þeir geti nýtt upplýsingatækni við samskipti og framsetningu gagna . Hér fara á eftir tillögur um æskilegan lágmarksbúnað eins og tækniþróun er í byrjun ársins 1998. Hafa ber í huga að tækniþróun og verðlækkanir á fullkomnari búnaði auka þær lágmarkskröfur sem gera þarf til nýs búnaðar og á næstunni mun koma nýtt Windows stýrikerfi (Windows 98) sem getur haft mikil áhrif. Tölva þarf að vera nógu öflug til að geta birt myndir og texta á vefsíðum á sæmilegum hraða (t.d. Windows 95 - Pentium 90, 16 mb innra minni ), geti ráðið við ritvinnslu, glærugerð og gagnasafns- og töflureikni (t.d. Office pakkann) og vera beintengt við Internetið (a.m.k. 128 kb tenging). Auk þess þurfa allir að hafa beinan aðgang til að prenta út á svarthvítan geislaprentara/bleksprautuprentara. Einnig þurfa allar vinnutölvur að hafa geisladrif (og helst líka zip drif) en það auðveldar mjög vinnu við viðhald og uppsetningar á nýjum hugbúnaði. Forrit verða að vera uppsett til ritvinnslu (word 7 eða nýrra), töflureiknir, glærugerðarforrit, tölvupóstkerfi með síum til að flokka sjálfvirkt póst (t.d. Eudora 3), forrit til að senda og taka við faxsendingum, veflesari sem ræður við java og með forriti til að búa til vefsíður (t.d. Netscape 3 gold eða nýrra), einfalt forrit til að setja upp vefnámskeið (t.d. Luvit eða WCB), helst uppsett þannig að einungis þurfi að ýta á hnapp til að allt fari á vefinn. Einnig þurfa starsmenn að hafa aðgang að umræðukerfi og/eða hópvinnukerfi á vef og kennarar að geta búið til og fellt niður eigin umræðulista (t.d. Webboard eða Webcrossing kerfi). Kennarar verða að hafa verkfæri sem gera kleift að búa til og halda utan um eigin vefnámskeið á einfaldan hátt m.a. geta ákveðið aðgang að eigin námskeiðssíðum og sett inn texta, myndir og tengingar, umræður og æfingar/próf. Einnig þurfa að vera vírusvarnarforrit og önnur forrit og búnaður sem tryggir öryggi gagna. Einnig er nauðsynlegt að skólinn útvegi öllum kennurum og starfsfólki nauðsynlegar handbækur/kennsluefni við algengustu forrit, helst á íslensku. (t.d. íslenska Word handbók/kennslubók o.fl.) og að allir hafi aðgang að algengum verkfærum svo sem stafsetningarforritum og tölvuorðabókum á ensku og íslensku. 2. Námskeið fyrir kennara og annað starfsfólk í KHÍ Þekkingu miðlað innan skólans Í boði þurfa að vera með reglulegu millibili námskeið sem henta kennurum og starfsfólki. Afar mikilvægt er að slík námskeið komi í kjölfar stefnu og framkvæmdaáætlunar frá stjórn skólans (dæmi um stefnu: öll námskeið verða að hafa heimasíður frá og með hausti 1999, slíku þyrfti að fylgja eftir með námskeiðum á einföld vefverkfæri og þjálfun í að uppfæra eigin síður). Reynslan hefur sýnt að kennarar og starfsfólk kjósa fremur stutt námskeið og þá helst kynningar á forritum og verkfærum. Æskilegt er að námskeið fyrir kennara og starfsmenn verði sem mest á vefnum og noti netkennslutækni. Einnig er nauðsynlegt að kennurum og starfsfólki bjóðist nánast einkatímar á eigin skrifstofu þegar þeir þurfa á að halda. Æskilegt er að í upphafi hvers misseris liggi frammi áætlun um námskeið á því misseri og að kennarar og annað starfsfólk geti einnig beðið með litlum fyrirvara um námskeið/kynningar. Æskilegt er að stjórn skólans eða einstakra deilda birti í upphafi hvers skólaárs hvers sé vænst af kennurum og starfsfólki í sambandi við upplýsingatækni (kröfur til kennara sem sinna fjarnámi, hvað þarf kennari að kunna...) og sjái um að í boði verði einhver staðlaður búnaður með tilheyrandi námsgögnum, námskeiðum og aðstoð (t.d. valið einn tiltekinn netnámskeiðapakki sem kennurum er bent á að nota á námskeiðum). Auk styttri námskeiða er æskilegt að í boði verði lengri námskeið með fræðilegra ívafi og að búinn verði til umræðuvettvangur eða samstarfsverkefni innan KHÍ fyrir kennara á sviði upplýsingatækni. Slíkur umræðuvettvangur sem þegar er kominn vísir að og reynsla á innan KHÍ getur verið árangursríkt hópnám. Þekking sótt út fyrir skólann Þekkingu og færni þarf stundum að sækja út fyrir stofnunina og er því æskilegt að kennarar séu styrktir til að sækja námskeið og þjálfun á þessu sviði utan KHÍ (t.d. í TVÍ eða HÍ) eða erlendis (t.d. í gegnum fjarnám) ef þeir þurfa vegna kennslu sinnar eða rannsóknarstarfa á færni að halda sem ekki er fyrir hendi í KHÍ. Ávinningur væri að því að koma upp samstarfi milli háskólastofnana á Íslandi um grunnþjálfun starfsmanna og aðstoð á vef á sviði upplýsingatækni en þar hefur KHÍ miklu að miðla hvað snertir kennslufræðilega reynslu og þekkingu á svipi upplýsingatækni og fjarkennslu . Einnig væri æskilegt að skólayfirvöld hefðu frumkvæði að því að skipuleggja og styrkja kynnisferðir minni hópa í háskólastofnanir eða fræðslustofnanir erlendis sem standa framarlega á sviði upplýsingatækni í kennaramenntun og styrki hugsanlega ferðir hópa frá KHÍ á árlegar stórar upplýsingatækniráðstefnur. Æskilegt væri einnig að styrkja kennara til lengri dvalar við erlendar stofnanir til að kynna sér notkun upplýsingatækni þar og að skólayfirvöld geri rammasamninga við skóla eða stofnanir erlendis eða hafi einhverja milligöngu (t.d. sjáium að sækja um starfsþjálfunarstyrki til Evrópusambandsins) og hugi að því að fá erlenda sérfræðinga til landsins í tengslum við sérstakt átak. Nú þegar er mikið erlent samstarf í gangi innan KHÍ á sviði upplýsingatækni bæði að frumkvæði einstakra kennara og starfsfólks í KHÍ og í gegnum norræn, evrópsk og alþjóðleg verkefni og er mikilvægt að tryggja þeim sem vinna að slíku samstarfi og þar með flutningi tækniþekkingu inn í landið skilyrði og aðstöðu til að halda slíku samstarfi áfram og efla það og kynna það innan KHÍ og/eða í íslensku skólasamfélagi. 3. Aðstoð og þjónusta við kennara og annað starfsfólk í KHÍ Það er gert ráð fyrir að kennarar þurfi aðallega aðstoð á eftirtöldum fjórum sviðum: a) Við rannsóknir/þróunarstarf (academic computing center) - Æskilegt er að bjóða með reglulegu millibili upp á námskeið í rannsóknartækjum (dæmi námskeið í SPSS, Atlas, gagnagrunnskerfum, námsmatsforrit, leit í erlendum gagnagrunnum..) en það hefur einmitt verið gert í fyrsta skipti í vetur. Einnig er nauðsynlegt að KHÍ eða bókasafnið þar sé áskrifandi að gagnagrunnum (á geisladiskum eða vef) sem starfsfólk telur sig þurfa að hafa aðgang að og að starfsfólk hafi aðgang að handbækum og kennslugögnum/námskeiðum um ýmis tölvurannsóknartæki og með reglulegu millibili verði kynnt hvaða verkfæri séu í boði í KHÍ eða mögulegt að kaupa og hvernig þau geti auðveldað vinnu við rannsóknir og þróunarstarf. b)Við undirbúning kennslu - Kennarar þurfa að fá aðstöðu/þjálfun/kennslu í að nota kennsluforrit og tölvuverkfæri í sínum fræðigreinum og kenna kennaranemum að nota slík verkfæri með nemendum og skipuleggja slík námsferli. Einnig er æskilegt er að kennurum bjóðist veruleg aðstoð við að umbreyta námskeiðum eða námslotum innan stærri námskeiða úr hefðbundum fyrirlestra og dæmatímanámskeiðum í vefnámskeið í opnu og sveigjanlegu skólastarfi og geti í byrjun treyst á að aðrir umbreyti ritvinnslugögnum þeirra í vefnámskeið og sjái um að vefnámskeiðið virki. Hugsanlega má leysa slíkt með aðstoðarmönnum (sjá hugmynd um lærlinga í upplýsingatækni). Kennarar þurfa einnig að hafa greiðan aðgang að tækjum sem auka framleiðni í gerð kennslugagna s.s. að geta prentað út litglærur, tekið og notað stafrænar myndir, hljóð og hreyfimyndir og geta látið brenna fyrir sig geisladiska til notkunar í kennslu. Í fjarkennslu bjóðast núna nýir miðlunarmöguleikar bæði til að setja upp vefnámskeið með námsefni, hópvinnu nemenda, æfingum og prófum og ýmsum fleiri gagnvirknimöguleikum. Einnig er orðið einfalt að brenna geisladiska og senda nemendum í fjarnámi efni á geisladiskum og er æskilegt að kennurum bjóðist veruleg aðstoð, þjónusta og ráðgjöf við að setja upp vefnámskeið á sínu sviði og að setja upp efni á geisladisk. c) Meðan á kennslustundum stendur (tölvur í kennslustofur) - Æskilegt er að kennarar eigi kost á tæknilegum aðstoðarmanni með sér í tölvuveri ef þeir hyggjast prófa einhver tölvuverkfæri með nemendum alla vega í fyrstu. Mikilvægt er að nettengdar tölvur með ýmsum sérhæfðum greinabundnum forritum/tölvuverkfærum séu í sem flestum kennslustofum kjörsviða og verði þannig hluti af eðlilegu vinnusvæði kennara og nemenda innan kjörsviðs. Það þarf að vera auðvelt, einfalt og fljótlegt fyrir kennara að leita eftir aðstoð um uppsetningu og prófun á nýjum búnaði til kennslunota og/eða fá upplýsingar um hvort viðfangsefni sem þeir hafa í huga séu tæknilega möguleg. d) Tækniaðstoð við forrit og búnað - Mikilvægt er að starfsfólk geti leitað eftir aðstoð á sínu vinnusvæði (í kennslustofu eða á skrifstofu sinni) þegar á þarf að halda þ.e. um leið og tæknileg vandamál sem þeir hafa ekki tök á að leysa koma upp og að slík þjónusta sé ekki eingöngu í boði á skrifstofutíma heldur nánast allan sólarhringinn, einnig um helgar. Æskilegt er að sem mest af tækniaðstoð sé sett á vef (t.d. FAQ algengar spurningar og dæmi um uppsetningar, vandamál og lausnir) og tækniaðstoð í boði sé á ýmsu formi s.s. símaþjónusta, tæknimaður mæti á vinnusvæði eða geti unnið í fjarvinnslu á vél viðkomandi, póstlistar/umræðulistar. Mikilvægt er að starfsfólk viti hvert það á að leita eftir aðstoð/þjónustu og að beiðni um aðstoð/þjónustu fari þekktar boðleiðir og sé afgreidd fljótt og vel(verkbeiðnakerfi). 4. Stuðningur við frumkvöðla, nýbreytnistarf, upplýsingartækni þróunarverkefni í KHÍ Þeir liðir sem hér hafa áður verið upp taldir lúta allir að því að byggja upp umhverfi þar sem aðbúnaður, eigin færni og möguleikar starfsfólks á aðstoð og þjónustu haldast í hendur þannig að þeir geti sinnt kennslu og fræðistörfum í skóla á upplýsingaöld miðað við verkfæri sem nú er þegar komin reynsla á. En það er ekki síður mikilvægt að opna glugga til framtíðar og styrkja þá sem þegar eru frumkvöðlar á þessu sviði í KHÍ og þá sem sýna í verki áhuga og vilja til að vera frumkvöðlar. Það er mikilvægt að koma upp samvinnu- , þróunar- og umræðuvettvangi meðal þessa hóps og stuðla að því að tilrauna- og þróunarstarf á upplýsingatæknisviði verði sýnilegt bæði innan KHÍ og í skólasamfélaginu. Það þarf að gefa frumkvöðlum á þessu sviði kost á að sækja um að fá sérstaklega fullkominn tölvubúnað, sérstaka þróunarstyrki/rannsóknarstyrki, styrki til að ráða aðstoðarfólk (lærlinga) og möguleika til náms- og þekkingaröflunar utan KHÍ.
Salvör Gissurardóttir
|