Það
er verkefninu brýn nauðsyn að kennarar þess
og leiðbeinendur(trainers) noti eftirfarandi
lögmál við nálgun á
kennslunni og skipulagi hennar.
1.
Sjálfstæði í vinnubrögðum (þróun
sjálfstæðis)
Hvað
er sjálfstæði?
Í Ceewit verkefninu lítum við á sjálfstæði sem sjálfsvald
kvennanna yfir eigin námi. Það þýðir að þær muni
verða færar um að nýta grunnþekkingu sína
sem stökkpall yfir í ný verkefni. Að vera sjálfstæð þýðir að þora að færa sig
yfir á ókunn svið án aðstoðar kennara.
"
On peut définir ce comportement, pour une
personne donnée, comme une tendance à réduire
son système de dépendance, à produire
elle-même son système de vie ".
(VASSILEFF, J. 1992. Histoires de vie et
pédagogie du projet. Lyon, Chronique Sociale).
" La première définition que nous
proposons place l'individu dans une société où
il peut se
gouverner et d'administrer librement ".
(PREVOST, H. 1994. L'individualisation de la
formation. Lyon, Chronique Sociale.)
Af
hverju að ýta undir stjálfstæði?
Þetta tengist náið næsta atriði sem er sú
áskorun sem ræðst af takmörkuðum úrræðum en einnig
okkar hugmyndum um lýðræði og jafnrétti.
Símenntun fylgir mikill kostnaður. Hann er
sérstaklega hár fyrir okkar markhóp vegna
fjarlægða og lítilla fjárráða.
Með
því að ýta undir sjálfstæði gerum við
konurnar færar um að nota þau víðfeðmu
tækifæri til endur- og símenntunar sem nú
þegar bjóðast á Netinu. Auk þess mun þetta
aukna sjálfstæði stuðla að auknu
sjálfsöryggi kvennanna.
Hvernig
ýtum við undir sjálfstæði?
Það er áríðandi að kennararnir hafi getu kvennanna í huga. Þær þurfa stöðuga
endurgjöf, sérstaklega þegar þeim tekst vel
upp. Það ber að gera lítið úr mistökum og nýta þau
með jákvæðum hætti til að stuðla að betra
námi. Í kennslustundum og á milli þeirra ber að
hvetja konurnar til að afla sér reynslu á
eigin spýtur. Mikilvægi æfinganna sem gerðar
eru hver í sínu lagi eða í pörum mun ýta
undir sjálfstæði. Það er mikilvægt að
kennarinn sýni með framkomu sinni að konurnar
muni geta gert margt á eigin spýtur.
("Mundu
eftir að hafa hendur fyrir aftan bak þegar þú
ert að hjálpa einhverjum við tölvuvinnu.").
Til baka
2.
Áhrif takmarkaðra möguleika
Hvaða
áhrif skapast af takmörkuðum möguleikum?
Við vitum að við munum finna að fólk er ólíkt vegna félagslegrar stöðu, búsetu,
menntunar o.fl. Við vitum að þessi mismunur
mun ekki hverfa í nánustu framtíð. Í
fullkomnum heimi eiga að bjóðast sömu
tækifæri til menntunar óháð því hvort þú
býrð í dreifbýli eða þéttbýli. Aðgengi
að tölvum ætti að vera jafnt í þéttbýli
og dreifbýli. Konur ættu að hafa sömu
möguleika og karlar til endur- og símenntunar
o.s.frv. Eins og er þá virðast möguleikarnir
á endur- og símenntun vera meiri í
þéttbýli og þannig útilokar það fólk í
dreifbýli. CEEWIT- verkefnið tekur þessa
staðreynd alvarlega og vill grípa til aðgerða
sem leiða til þess að möguleikarnir sem fyrir
eru verði aðgengilegir öllum og þá
sérstaklega konum.
Af
hverju þessi áhersla á áhrifin af
takmörkuðum möguleikum?
Ástæða þessa skorts á möguleikum er að
finna í pólitískum ákvörðunum, í
hefðbundinni hugsun, efnahagslegum ástæðum o.s.frv.
Okkar markmið er að ýta undir þróun til
aukins jafnréttis í þjóðfélaginu. Við vitum
að þetta er erfitt en við trúum því að
við munum geta lagt okkar af mörkum til að
svo geti orðið.
Hvernig
er best að vinna í ljósi takmarkaðra
möguleika?
Okkar markhópur hefur takmarkaða möguleika af
ýmsum ástæðum. Aðferðafræði okkar leitast
við að komast yfir áhrif fjarlægðarinnar
með því að bjóða upp á námskeið í
upplýsingatækni eins nálægt heimili þátttakendanna eins og mögulegt er. Áherslan
sem við leggjum á sjálfstæði mun stuðla að
auknu sjálfsöryggi kvennanna. Þessi mikla
áhersla á aðferðafræði felur í sér að
líta ekki á námið sem einstakan viðburð
heldur upphaf og að aðferðafræðin geti nýst
öðrum við svipaðar aðstæður.
Til baka
3. Upplýsingatæknin
er tæki
Hvað
er tæki?
Tækið er hér til að aðstoða okkur við að
ná markmiði. Tækið er ekki markmið í
sjálfu sér.
Af
hverju leggjum við áherslu á tækið?
Fjöldi rannsókna hefur leitt í ljós að það
geti verið munur á því hvernig konur og
karlar nálgast upplýsinga- og
samskiptatæknina. Meðan karlar vilja leika sér
og prófa sig áfram í notkuninni, hafa konurnar tilhneigingu til að beina sjónum að því
hvaða gagn þær geti haft af tækninni.
Með
hvaða hætti ættum við að líta á tækið?
Þegar konurnar eru í náminu á að sýna þeim
hvaða gagn þær geti haft af
upplýsingatækninni. Kennsluefnið í einstaka
þáttum námsins er valið af kostgæfni. T.d.
í námsþættinum um ritvinnsluna er ekkert um
fjölva (macros). Frá fyrsta degi er áherslan
lögð á þá þætti sem munu verða
þátttakendunum til gagns. Með því að ýta
undir sjálfstæði og hvetja konurnar til að
prófa sig áfram sjálfar í notkun foritanna
sjáum við það fyrir að þær muni uppgötva
þætti sem ekki verða kynntir í
kennslustundum.
Til baka
4. Samvinna
Hvernig
vinnum við saman?
Bandaríkjamennirnir Johnson og Johnson hafa
rannsakað samvinnunám og gefið út nokkrar
bækur um virkni þess. Í einni þeirra The
New Circles of Learning (1994) er gefin
þessi skilgreining: "Samvinna er að vinna
saman til að ná sameiginlegum markmiðum sem
koma einstaklingnum til góða jafnt sem öllum
öðrum í hópnum. Í samvinnuumhverfi tekur
kennarinn sér önnur hlutverk en spekingsins,
lögreglunnar og dómarans. Tengsl kennara og
nemanda byggjast á samvinnu. Þessi ólíka
afstaða ýtir undir ábyrgðartilfinningu
nemandans. Hlutverk kennarans og leiðbeinandans
mun þess vegna frekar einkennast af hlutverki
þess sem styður og undirbýr".
Hvers
vegna samvinna?
Þessi vinnuaðferð mun beina sjónum að virkni
kvennanna og ábyrgð á eigin námi. Þessi
vinnuaðferð tngist náið öðrum þáttum í aðferðafræði okkar. Konurnar
munu komast að því að hægt er að finna
lausnir á mörgum vandanum með því að ræða
hann sín í milli.
Hvernig
vinnum við saman?
Ýmsar leiðir eru færar í samvinnunámi.
Fyrsta skrefið er að konurnar verða að
öðlast eigin reynslu af möguleikum og kostum
sammvinnunáms. Því náum við með því að
vinna frá upphafi verkefni sem krefjast
samvinnu. Í kennsluefninu eru ýmsar uppástungur
um þess háttar vinnu í hinum ýmsu þáttum
þess. Kennararnir ættu sérstaklega að hafa í
huga möguleika samvinnunáms sem hægt er að
koma á með Net-fundum. Það felur einnig í
sér að um leið kynnast konurnar mikilvægum
eiginleikum Netsins eins og spjalli (chat), skráaflutningi, (file-transfer), (sharing)
o.s.frv. Í fyrstu tveimur kennslustundunum
verður þessi hugbúnaður kynntur.
Samvinnan tengist einnig þeim verkefnum sem nemendurnir
munu fást við á milli kennslustundanna. Í verkefninu er
jafnmikil áhersla lögð á það sem unnið er í
sammvinnu og á einstaklingsvinnu heima eða þar sem þær nota tölvuna. Vinna í minni hópum á milli
kennslustundanna hefur líka mikilvæg áhrif til hvatningar.
Með því að leggja svona mikla áherslu á þetta teljum
við að konunum reynist auðveldara að þrauka ef fram
koma vandamál og vonbrigði á meðan á náminu
stendur.
Til baka
Hver er munurinn
á námi og kennslu?
Við lítum á nám sem starfsemi þar sem þátttakandinn er
virkur meðan kennsla leggur í meira mæli áherslu á
þátttakandann sem óvirkan viðtakanda kennsluefnis. Hin
jákvæða skíring á orðinu kennsla ætti að vera sú að
kennarinn auðveldar þátttakandanum námið. Fagmennska
kennarans á að birtast í valdi hans á námsefninu,
árvekni hans yfir hinum ýmsu þörfum þátttakandans og í
hæfileika hans til að skapa andrúmsloft - umhverfi sem
hvetur til náms.
Af hverju þessi áhersla á námsferlið?
Markmið verkefnisins okkar er að opna markhópnum okkar
nýja möguleika til þátttöku. Með því að leggja
áherslu á nám einstaklingsins munum við einnig ýta undir
sjálfstæði hans. Konurnar munu verða færar um að sjá
um nám sitt í framtíðinni í krafti þess að þær hafa
lært sitthvað um sínar eigin aðferðir til náms.
Hvernig
leggjum við áherslu á námsferlið
Kennarinn sem styður við námsferlið á að taka tillit til
þeirrar þekkingar sem þátttakendurnir taka með sér inn
á námskeiðið. Það felur einnig í sér að
kennarinn-leiðbeinandinn verður að undirbúa námsefnið
þannig að þátttakendunum finnist það gagnlegt og þeim
mikilvægt. Áherslan á námsferlið felur einnig í sér að
nemandinn verður að vera virkur í tímum. Hugmyndafræðin
gengur út á að nemandinn fylgi leiðbeiningum hverrar
kennslustundar og kennarinn er þar til að leiðbeina og
hjálpa.
Til baka
6. Námsumhverfið
Hvað er
námsumhverfi?
Námsumhvefið felur í sér í hvaða samhengi kennslan og
námið á sér stað. Með samhengi er bæði átt við það
sem lýtur að húsnæði og þess háttar og að
andrúmslofti.
Hvers vegna er mikilvægt að huga að námsumhverfi?
Ef þátttakendurnrir eiga að ná árangri í námi sínu verða
kennararnir að mæta þeim með opnum hug. Þeir munu
kynnast nemendum sem eru mjög ólíkir þeim sem þeir eru
vanir að kenna í sínu daglega lífi sem kennarar. Nokkrir
þátttakandenna hafa ekki langa skólagöngu að baki og hafa
átt í töluverði batáttu við sjálfa sig bara við að
sækja um þátttöku í náminu. Aðrar hafa slæmar
minningar úr skóla og hafa upplifað marga ósigra. Oftast
hefur skuldinni þá verið skellt á konurnar sjálfar. Enn
aðrar hafa þá slæmu reynslu úr sinni skólagöngu að
þeim finnst þær geti
ekkert lært.
Hvernig
hugum við að námsumhverfinu?
Það er brýnt að við mætum þátttakendum
verkefnisins með öðrum hætti en þeir gert var meðan þeir voru í skóla. Árangursríkt nám felst ekki
endilega í því að láta konurnar fara að vinna við
tölvurnar strax. Kennarinn á að leitast við að skapa
umhverfi sem einkennist af trausti, opnum hug og vinsemd. Að
gefa sér tíma og skapa ró getur haft úrslitaþýðingu í
þróun námsferilsins. Konurnar eru áhugasamar þegar
þær hefja námið en áhugi sumra þeirra er líklega mjög
viðkvæmur. Ef þær finna fyrir spennu og þurfa að takast
á við ósigra í upphafi er hætta á að þær verði
fráhverfar námi lengi á eftir.
Kennarinn á að reyna að hafa tvö herbergi til afnota í
kennslustundunum. Eitt fyrir pásur, hvíld og samneyti. Hitt
herbergið á eingöngu að vera fyrir námið. Umræðunum í
pásunum ber að beina eins og mögulegt er að öðru efni en
því sem snertir námið. Því þarf kennarinn að að
hafa í huga að skipuleggja aðra þætti eins og að hafa
til kaffi og með því, koma því í kring að hópurinn
geri eitthvað saman o.s.frv.
Til baka
7. Auka
aðgengi að upplýsingatækninni
Hvað er
línulegt ferli?
Flest námskeið í upplýsinga- og samskiptatækni eru
byggð upp eftir ákveðinni röð. Þetta þýðir að
námskeiðið byrjar með kynningu á vélbúnaði, síðan er
stýrikerfið kynnt og þaðan farið í skráastjórnum og
síðast í ritvinnsluna. Verkefnið okkar byggir á 13
lotum þar sem eingöngu þær tvær fyrstu þarf að vinna
hverja á eftir annarri. Þær sem eftir standa má vinna í
hvaða röð sem er.
Hvers vegna að hafna línulegu ferli?
Eitt af aðalmarkmiðum okkar er að ýta undir sjálfstæði
kvennanna. Línulegt ferli undir leiðsögn kennarans gefur
til kynna að hann stjórni alfarið. Með óbeinum hætti er
konunum sagt að vera óvirkar. Ef þeim er gert að velja
sjálfar færist hluti ábyrgðarinnar yfir á þær og hefur
um leið góð áhrif á námsferli þeirra.
Hvernig
höfnum við línulega ferlinu?
Kennsluefnið er á vefsíðu sem í eðli sínu leiðir til
einstaklingsferlis í stað hefðbundins ferlis með upphaf
og endi. Í annarri kennslustundinni verður konunum boðið
að velja sér hvaða lotu þær vinna næst. Valið fer að
sjálfsögðu fram í samráði við a.m.k. eina konu svo að
mögulegt verði að a.m.k. tvær konur vinni saman. Þetta
hefur í för með sér að í 12 kvenna hópi geta verið
allt að 6 hópar sem vinna að mismunandi lotum.
Mikil ögrun fyrir kennarann er fólgin í þessu
skipulagi og þessu frelsi sem er óhugsandi án þjálfunar
og leiðsagnar fyrir hann. Einnig er þetta bundið við að
beina sjónum að því að konurnar hjálpist að í
kennslustundum.
Þar sem kennarinn er svona lítið sýnilegur í kennslunni
þá kynnu sumir að spyrja af hverju við gerum ekki
kennsluefnið svo úr garði að það byggi alveg á
sjálfsnámi. Okkar svar er að sjálfstæði og áhersla á
námsferli næst ekki fram með orðum heldur með athöfnum og
viðhorfum.
Kennarinn mun vera til taks allan tímann en verður að skiptast
á að vera virkur í tímunum og að sjá
fyrir hvað koma skal. Hann verður að geta séð fyrir þau vandamál sem
kunna að rísa og vera tilbúinn með aukaverkefni fyrir
sumar konurnar sem og að vera á verði gagnvart þeim
þáttum sem stuðla að eða draga úr samvinnu.
Til baka