Hreyfingarskortur er talinn einn helsti áhættuþáttur sjúkdóma í nútímasamfélagi, einkum hjarta- og æðasjúkdóma. Reynslan hefur sýnt að þeir sem stunda íþróttir eða líkams- og heilsurækt í æsku eru líklegri en aðrir til að gera slíkt hið sama á fullorðinsárum. Það er því mikilvægt, með jákvæðri kennslufræðilegri nálgun, að vekja áhuga hjá nemendum á reglubundinni hreyfingu. Þessu samfara er einnig nauðsynlegt að auka þekkingu þeirra á starfsemi líkamans. Að vinna markvisst að eflingu þrekþátta, efla hreyfanleika og styrkja líkamsreisn eru markmið sem stefna skal að.
Mikilvægt er fyrir hvern nemanda að læra að þekkja eigin líkama og skynja möguleika hans til tjáningar og sköpunar. Nauðsynlegt er að fjölbreytt hreyfinám þar sem er samþætting námsgreina og vinna með tónlist og tjáningu fái ákveðið vægi í kennslunni. Þessir þættir efla sjálfstraust og styrkja sjálfsmynd hvers einstaklings. Börnum er eðlilegt að tjá sig með líkamanum. Leikur með söng og dansi, leikræn tjáning og sköpun þarf að vera hluti af kennslu skólanna, hvort sem þessi atriði eru tekin fyrir í kennslustundum skólaíþrótta, öðrum námsgreinum eða skipulögð sem samþætting tveggja eða fleiri námsgreina. Nánari umfjöllun um dans og danskennslu er að finna í námskrá um listir.
Íþróttir eru vel til þess fallnar að efla félags-, tilfinninga- og siðgæðisþroska nemenda. Leikir og samvinnuverkefni gera þær kröfur til nemenda að þeir temji sér aga og tillitssemi. Þeir læra einnig að vinna með öðrum og hvetja félaga sína til dáða. Þá verða mörg verkefni eða leikir ekki leystir af hendi nema með sameiginlegu og samstilltu átaki.
Mikilvægt er að tengja fræðilega
innlögn um íþróttir – líkams- og heilsurækt
við útfærslu verklegra æfinga og leikja. Íþróttakennslan
er vel til þess fallin að efla þessa samþættingu.
Þessi aðferðafræði hefur einnig þann kost
að hún vekur nemendur oft til umhugsunar um gildi íþrótta
og vekur áhuga á reglubundinni heilsurækt og íþróttaiðkun.
Kennarar við sama skóla þurfa að hafa með sér gott samstarf og skipuleggja kennsluna sameiginlega. Einnig er mikilvægt að hafa samstarf við aðra kennara vegna þverfaglegra verkefna sem tekin eru fyrir. Þá getur verið mikilvægt að hafa samvinnu við aðra skóla um einstök verkefni. Á þennan hátt má tryggja góða nýtingu á þeim tíma sem til ráðstöfunar er og þeim tækjum og þeirri aðstöðu sem stendur til boða.
Þjóðaríþrótt Íslendinga, glíman, þarf að fá ákveðið rými í íþróttakennslu grunnskóla. Fangbrögð hafa verið iðkuð á Íslandi allt frá því að sögur hófust og því mikilvægt að halda þessum menningararfi við.
Útivist í tengslum við íþróttakennslu og almennt skólastarf er mikilvægur þáttur sem sinna þarf af kostgæfni. Nauðsynlegt er að opna augu nemenda fyrir næsta umhverfi og þeim möguleikum sem náttúran og umhverfið hefur upp á að bjóða. Gefa þarf nemendum tækifæri til að læra þá lífsleikni að geta stundað líkams- og heilsurækt óháð íþróttaaðstöðu innanhúss.
Dans og líkamstjáning hefur fylgt mannkyni frá örófi alda. Börnum er eðlilegt að tjá sig með líkamanum þar sem þau hafa ekki öðlast þroska þeirra fullorðnu. Slík tjáning tengist oft notkun orða og hugtaka, auk þess sem auðveldara getur reynst að túlka tilfinningar í hreyfingu en með orðum. Þrátt fyrir að dans og líkamstjáning sé nú sett fram sem sérstök námsgrein, sjá nánar námskrá um listir, eru kennarar hvattir til að nýta sér atriði innan þessarar greinar sem námsþætti innan skólaíþrótta. Einnig eru íþróttakennarar hvattir til að taka þátt í frekari uppbyggingu á sviði dans og líkamstjáningar innan grunnskóla.
Sérþarfir geta verið af ýmsum
toga og stafað af fötlun eða frávikum nemenda. Því
þarf sérstök aðstoð eða úrræði
að koma til fyrir þá nemendur sem ekki geta nýtt
sér hefðbundna kennslu vegna þroska- og geðröskunar.
Til að mögulegt sé að sinna hverjum nemanda er nauðsynlegt
á vissum aldursskeiðum að kanna skyn- og hreyfiþroska
ásamt líkamsþroska nemenda, s.s. þol, kraft og
liðleika. Þannig er unnt að greina ólíkar þarfir
og skapa verkefni við hæfi. Ýmis próf eða kannanir
á líkamshreysti, getu eða færni er hægt að
leggja fyrir nemendur. Kennarar eru hvattir til að leggja fyrir staðlað
hreyfiþroskapróf í 1. bekk þar sem hæfni
skynstöðva og hreyfifærni er könnuð. Þá
eru þeir einnig hvattir til að fylgjast með þreki nemenda
en slíkt er hægt að gera með stöðluðum
þrekprófum, s.s. þol-, kraft- eða hraðaprófum.
Innan markmiða skynþroska og hreyfiþroska skal stuðla að örvun grunnhreyfinga nemenda og þroskun taugakerfis. Þannig er lagður grunnur að flóknara hreyfinámi á síðari stigum. Nálgast má þessi atriði m.a. með fjölbreyttum leikjum og æfingum.
Innan markmiða líkamsþroska og fagurþroska skal stefnt að því að bæta líkamshreysti og líkamsreisn barna og unglinga. Þessum atriðum er m.a. hægt að ná með markvissri þjálfun þrekþátta, þols, krafts og hraða, og æfingum sem bæta líkamsstöðu og líkamsreisn. Innan þessa flokks skal einnig koma til móts við sköpunarþörf barna og leikræna tjáningu. Þannig er stuðlað að bættri sjálfsmynd og þjálfun í að tjá tilfinningar sínar fyrir öðrum.
Innan markmiða félagsþroska, tilfinningaþroska og siðgæðisþroska skal stefnt að því að efla nemandann sem félagsveru, kenna honum að taka tillit til annarra og beita sveigjanleika í samskiptum. Einnig skal stefnt að því að auka skilning og hæfni nemenda til þess að fara eftir reglum og fyrirmælum og auka innsæi nemenda í tilfinningar sínar og tilfinningar annarra. Eitt grundvallaratriði skólaíþrótta er að hver nemandi fái ánægjulega upplifun af hreyfingu og íþróttum þar sem slík reynsla mótar viðhorf nemenda.
Innan markmiða vitsmunaþroska skal stefnt
að því að auka þekkingu og skilning nemenda
á starfsemi líkamans og áhrifum skipulagðrar þjálfunar
á líkama og heilsu. Þá skal einnig stefnt að
því að aðstoða nemendur við að finna sér
leiðir til líkams- og heilsuræktar og að nemendur
þjálfist í að tjá sig með orðum
og tileinki sér orðaforða, málfar og hugtök
sem tengjast íþróttum, líkams- og heilsurækt.
Stuðla skal að samþættingu námsgreina innan
þessa efnisflokks.