Aðalnámskrá grunnskóla

Áfangamarkmið í hönnun og smíði við lok 10. Bekkjar

Nýsköpun og hönnun
• geta unnið eftir hönnunarferli þar sem gengið er út frá ákveðinni meginhugmynd
• geta skilgreint meginhugmynd
• geta unnið sjálfur eftir ferlinu þörf – lausn – afurð
• geta af sjálfsdáðum fundið þarfir og vandamál í umhverfi sínu
• hafa lært að teikna upp lausnir
Útfærsla hugmynda
• geta útfært hugmynd með hliðsjón af líkamsbyggingu og þörfum fólks og teiknað á lýsandi hátt
• geta útfært hugmyndir sínar í gegnum hönnunarferlið, s.s. val á lausn, rannsókn, þróun lausnar, framkvæmdaáætlun, prófun og mat
• geta metið, prófað og rannsakað eigin verk
• geta gert markaðskönnun á vöru
• geta beitt tví- og þrívíðri fríhendisteikningu við hönnun
• geta skilgreint hugmyndir sínar og lýst með myndum
• geta á meðvitaðan hátt gefið hlutum útlit í samræmi við eigin smekk þar sem hann hugar að þáttum, s.s. lögun og formi, litum, stærðum og hlutföllum, áferð og yfirborðsmeðferð og stíl
• geta sett fram hönnunarplögg ásamt lýsingu á eðli hönnunarinnar
Uppspretta hugmynda og skoðun þeirra
• geta nýtt sér strauma og stefnur í menningunni í hugmyndir og lausnir að eigin verkefnum
• geta leitað sér að hugmyndum úr náttúrunni, söfnum eða sýningum
• geta hagnýtt sér upplýsingatækni við hugmyndaleit

Orka
• hafa hugmynd um hvernig tæki geta numið orku í umhverfinu og gefið andsvar
Rafeindafræði
• þekkja helstu tákn rafeindafræðinnar og geta lesið einfaldar rafteikningar
Tölvustýringar
• kunna skil á tölvustuddri hönnunarframleiðslu og hvernig hún getur samþætt handverk og netheima
• kunna skil á hugtakinu sjálfvirkni
• þekkja grunnhugtök stýrifræðinnar eins og nemi, rofi, stýring, ílag, frálag og endurvarp
• kunna skil á forritanlegum stýringum
Vélræn högun
• geta nýtt sér forritanlegar stýringar í nytjahluti

Högun og mannvirki
• geta teiknað upp yfirlitsmynd af hverfaskipulagi
• hafa hugmynd um samspil náttúrulegs umhverfis og manngerðs í hönnun
Tæknivitund
• geta nýtt tæknilegt innsæi sitt í verkefnavinnu
• vera læs á leiðbeiningar sem fylgja helstu rafeindatækjum

Handverksþekking
• geta lagt mat á gæði og ástand þeirra verkfæra sem verið er að nota hverju sinni
Handverkstækni
• hafa frumkvæði og kunnáttu í að nota viðeigandi verkfæri í samræmi við verkefni
• sýna rétta beitingu algengra handverkfæra
Öryggisþættir
• gera sér grein fyrir samhengi á milli viðhalds og gæða verkfæra og öryggisþátta
• sýna ábyrga meðferð yfirborðsefna með tilliti til heilnæmis
• sýna rétta líkamsbeitingu við vinnu
Rafmagnshandverkfæri og vélar
• geta notað ýmsar smíðavélar, t.d. beygjuvél og sogformunarbúnað fyrir plast
• kunna skil á hvernig rennt er í trérennibekk á platta og/eða patrónu
• geta metið ástand þeirrar smíðavélar sem verið er að nota
Á verkstæðinu
• geta skipulagt verk með öðrum á sjálfstæðan hátt
• geta unnið eftir verk- og tímaáætlun
• geta starfað einn eða í smærri hóp
Efni
• geta valið viðeigandi efni í samræmi við notkunarsvið og eigin smekk
• geta valið viðeigandi yfirborðsefni í samræmi við eðli verkefna
• geta á sjálfstæðan og ábyrgan hátt hreinsað málningaráhöld og gengið frá eftir sig

• vera fær um að gera kostnaðar- og verkáætlun að framleiðslu eigin hugmynda
• vera fær um að skipuleggja litla framleiðslueiningu um framleiðslu á hlut
• geta spáð fyrir um lífssögu hlutar
• kunna skil á þróun vöru með tilliti til ólíkra viðmiðana, t.d. þarfa markaðar, tísku og strauma, notagildis og endingar vöru
• geta hagnýtt sér tölvustudda hönnunarframleiðslu við hönnun og smíði hluta
• geta framleitt nytjahluti með áherslu á listræna útfærslu

• geta tekið þátt í atvinnulífi sem byggist á verk- og tækniþekkingu og hæfni til samskipta
• geta fjallað um tækninotkun í nánasta umhverfi, samfélaginu og atvinnulífi
• geta tengt námið við framhaldsnám eða þátttöku í atvinnulífi
• geta rætt um áhrif tækni á náttúru, samfélag og menningu
• átta sig á gildi símenntunar fyrir lífið
• hafa þroskað með sér frumkvæði og áræði til að sjá möguleika á að skapa ný atvinnutækifæri eða bæta umhverfið

• hafa tileinkað sér jákvæða gagnrýna hugsun við ákvarðanatöku
• geta tekið ákvörðun byggða á siðviti, meginhugmynd, fagurfræðilegu mati og tæknilegu innsæi
• geta kynnt viðfangsefni sitt með ýmsu móti, s.s. framsögn, rituðu máli og tæknimiðlum
• geta rökrætt gildi námsins í daglegu lífi
• geta metið handverk út frá fagurfræðilegum gildum
• geta yfirfært og hagnýtt sér námið í öðrum greinum og öfugt

Upplýsingalæsi
• hafa lært að skoða og leita sér að upplýsingum og hugmyndum á listasöfnum, með því að skoða mannvirki og söfn
• hafa heimsótt fagfólk og fyrirtæki og sótt sér ráðgjöf og upplýsingar
• hafa þjálfast í því að rýna í eigin huga og nýta eigin upplýsingagrunn
• hafa leitað að uppsprettu hugmynda í náttúrunni og teiknað þær upp
Tæknilæsi
• átta sig á þætti þyngdarkrafta við hönnun burðarvirkja
• gera sér grein fyrir því hvernig hlutir í umhverfinu eru unnir, úr hvaða efnivið þeir eru og tæknilegri uppbyggingu þeirra
• hafa öðlast skilning á eðli og notkun sjálfvirks og tölvustýrðs vélbúnaðar og geta bent á notkunarsvið þeirra
• hafa hugmynd um grunnuppbyggingu algengra rafeindatækja
Söguvitund
• þekkja helstu strauma og stefnur í hönnun og tísku 20. aldar, t.d. Bauhaus
• þekkja til íslenskrar uppfinningasögu
Siðvitund
• ræða í hóp hvaðan frumlegar hugmyndir koma og hverra eign þær eru
• hafa þjálfast í að útlista og rökstyðja gildi hugmynda sinna fyrir manninn og umhverfi hans
• hafa lært að bera virðingu fyrir skoðunum annarra og hugmyndum þeirra
• geta lagt eigið mat á nytjahluti í umhverfi sínu út frá útliti þeirra og notagildi
Heimavinna
• hafa lesið bækur sem fjalla um tækni og hönnun
• hafa gert einfalda markaðsathugun
• hafa gert rannsóknir á forsendum eigin hönnunar
• hafa þjálfast í hugmynda- og þarfaleit
Mat
• geta metið á sjálfstæðan hátt hvaða kröfur eru gerðar til vandvirkni og frágangs afurðar út frá hlutverki hennar
• geta metið vinnu sína og annarra í hóp