EFNISYFIRLIT
1. Inngangur
2. Grundvöllur og hlutverk aðalnámskrár
3. Hlutverk og markmið framhaldsskóla
4. Uppbygging náms — námsleiðir
5. Um stofnun og rekstur námsbrautavið framhaldsskóla
6. Inntökuskilyrði
7. Skólanámskrá
8. Um réttindi og skyldur skóla og nemenda
9. Um námsmat og próf
10. Sveinspróf og námssamningar
11. Undanþágur
12. Um meðferð persónulegra upplýsinga
13. Meðferð mála
14. Fullorðinsfræðsla
15. Lýsing á brautum

INNGANGUR

Almennur hluti námskrár framhaldsskóla fjallar bæði um bóknám og starfsnám. Menntamálaráðuneytið hefur forgöngu um gerð námskrár fyrir bóknáms- og listnámsbrautir. Fjórtán starfsgreinaráð hafa frumkvæði að námskrám fyrir starfsnám og gera tillögur um efni þeirra til ráðuneytisins. Í ýmsum starfsnámsgreinum er stuðst við nýlegar námskrár, í öðrum eru námskrárnar að mótast í fyrsta sinn.

Aðalnámskrá er ætlað að styrkja og móta heilsteypt skólastarf bæði innan hvers skóla og almennt í landinu. Námskröfur eru skýrar og eiga að vera skiljanlegar öllum sem að skólastarfi koma. Við gerð námskrár framhaldsskóla hefur verið tekið mið af lögum um skólana og rétti nemenda til að ákveða sjálfir hvernig námsleiðir þeir velja sér innan hinna mörkuðu námsbrauta.

Ný aðalnámskrá gerir ráð fyrir sveigjanleika í starfi einstakra skóla. Á milli skóla og ráðuneytis gildir skólasamningur þar sem innra starf hvers skóla er skilgreint. Allar ákvarðanir um áfanga og námsbrautir eru að lokum staðfestar með skólasamningi. Skólanámskrár skipta einnig miklu um framkvæmd aðalnámskrárinnar en litið er á landið í heild sem skólasvæði á framhaldsskólastigi. Þá er fjarkennsla til þess fallin að auðvelda verkaskiptingu milli skóla.

Unnið hefur verið að endurskoðun aðalnámskráa leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla síðan haustið 1996. Meginatriðin voru kynnt almenningi undir kjörorði nýju skólastefnunnar, Enn betri skóli. Samráð hefur verið haft við stjórnmálaflokka og hagsmunasamtök. Meira en tvö hundruð kennarar hafa lagt hönd á plóginn. Við verklok eru öllum þátttakendum í verkinu færðar einlægar þakkir.

Við aldarlok hefst nýr kafli í íslenskri skólasögu. Skólarnir ganga inn í nýja öld á nýjum og traustum grunni. Nemendur geta treyst því að í skólagöngu þeirra verður samfella og stígandi.

Með því að halda í heiðri gildin, sem hafa reynst okkur Íslendingum farsælust, getum við nýtt okkur tækifæri breytinganna best. Skólarnir hafa vaxið úr jarðvegi kristins siðgæðis og sögu okkar, þær rætur mega aldrei slitna. Minnumst þess að menntun er auður sem aldrei verður frá neinum tekinn. Markmiðið er að sem flestir Íslendingar hljóti sem besta menntun.

GRUNDVÖLLUR OG HLUTVERK AÐALNÁMSKRÁR

Aðalnámskrá er meginviðmiðun skólastarfs á framhaldsskólastigi og er hún gefin út af menntamálaráðherra með sama hætti og reglugerðir. Í aðalnámskrá er að finna nánari útfærslu á þeirri mennta- og skólastefnu sem birtist í lögum nr. 80/1996 um framhaldsskóla og túlkun á einstökum ákvæðum þeirra. Í námskránni er lýst námsframboði og umgjörð skólastarfs á framhaldsskólastigi og þeim starfsramma sem skólastarfi er settur með lögum um framhaldsskóla og tilheyrandi reglugerðum svo og með vísun til sérstakra ákvæða sem er að finna í öðrum lögum og varða nám á framhaldsskólastigi.

Hlutverk aðalnámskrár er margþætt:

• Aðalnámskrá er helsta stjórntæki fræðsluyfirvalda til að tryggja ákveðna samræmingu og samhæfingu allra íslenskra framhaldsskóla við útfærslu sameiginlegrar menntastefnu. Námskráin er því ein meginforsenda þess að menntamálaráðuneytið geti gegnt lögboðnu hlutverki sínu við að annast yfirstjórn og eftirlit með gæðum skólastarfs.
• Aðalnámskrá afmarkar starfsramma stjórnenda og starfsmanna einstakra framhaldsskóla við skipulagningu, framkvæmd og mat á skólastarfi sem þeim er m.a. skylt að útfæra í skólanámskrá.
• Aðalnámskrá veitir upplýsingar um menntastefnu stjórnvalda, námsframboð og námskröfur. Hún er gagnleg áhugamönnum um menntamál og þeim sem starfa í stofnunum tengdum framhaldsskólum eða eru notendur þjónustu framhaldsskólans. Þar er fyrst að nefna starfsfólk grunnskóla, nemendur og forráðamenn þeirra, starfsfólk skóla á háskólastigi, svo og fyrirtæki og samtök á vinnumarkaði. Einnig ættu upplýsingar í aðalnámskrá að nýtast við skipulagningu á menntun kennara og annars starfsfólks framhaldsskóla, við gerð námsgagna og við rannsóknir og úttektir á skólastarfi.

Í námskránni kemur fram hvaða kröfur nemandi þarf að uppfylla til þess að hann teljist hafa lokið einstökum áföngum námsins með fullnægjandi árangri. Í almennum hluta aðalnámskrár eru birtar ýmsar reglur er varða réttindi og skyldur nemenda og má þar nefna ákvæði um hversu oft nemandi má endurtaka próf og reglur um rétt nemenda til að sjá prófúrlausnir sínar. Auk þess eru í námskránni ákvæði um mat á starfsþjálfun sé hún hluti námsins, mat á námi þegar nemendur flytjast á milli skóla og skilyrði þess að flytjast milli námsbrauta. Í aðalnámskrá eru einnig viðmiðunarreglur um gerð skólanámskrár og mat á skólastarfi. Þá eru settar fram almennar reglur um meðferð ágreiningsmála.
 

HLUTVERK OG MARKMIÐ FRAMHALDSSKÓLA

Þessum markmiðum verður því aðeins náð að skólinn bjóði fjölbreytt nám þannig að allir nemendur geti fundið þar eitthvað við sitt hæfi.

Í skólanámskrá skulu skólar gera grein fyrir því með hvaða hætti þeir hyggist ná þeim markmiðum sem að framan eru nefnd og hvernig þeir hyggist gegna hlutverki sínu sbr. 2. gr. laga um framhaldsskóla.

Samkvæmt þeirri grein laganna er hlutverk skólanna að

• stuðla að alhliða þroska nemenda svo að þeir verði sem best búnir undir að taka virkan þátt í lýðræðisþjóðfélagi
• búa nemendur undir störf í atvinnulífinu og frekara nám
• efla ábyrgðarkennd, víðsýni, frumkvæði, sjálfstraust og umburðarlyndi nemenda
• þjálfa nemendur í öguðum og sjálfstæðum vinnubrögðum og gagnrýninni hugsun
• kenna nemendum að njóta menningarlegra verðmæta
• hvetja nemendur til stöðugrar þekkingarleitar, m.a. með því að nýta möguleika upplýsinga- og tölvutækninnar

Til að styrkja einstaklinga eiga skólar að bjóða fram nám sem auðveldar þeim að átta sig á eigin stöðu í nútímasamfélagi. Þessar skyldur skólans falla undir hugtakið lífsleikni og miða að því að búa nemendur undir líf og starf í lýðræðisþjóðfélagi með því að dýpka skilning þeirra á samfélaginu, svo sem sögulegum forsendum, atvinnuháttum, menningu, náttúru, fjölskylduábyrgð, fjármálaskyldum, einstaklingsskyldum og rétti.

Skólar skulu leitast við að stuðla að sjálfstæði nemenda. Í þessu skyni þurfa skólar að leggja áherslu á þverfaglegt nám og ýmsa færniþætti. Hér er m.a. um að ræða frumkvæði, sjálfstæð vinnubrögð, greiningarhæfni, samstarfshæfni og hæfileika til tjáskipta í mæltu og rituðu máli.

Skólum ber að gæta jafnréttis nemenda til náms. Þetta felst m.a. í því að bjóða nemendum nám og kennslu við hæfi og gefa þeim tækifæri til að spreyta sig á viðfangsefnum að eigin vali eftir því sem við verður komið. Hér er ekki átt við sömu úrræði fyrir alla nemendur heldur sambærileg og jafngild tækifæri. Verkefnin skulu höfða jafnt til pilta og stúlkna, nemenda í dreifbýli og þéttbýli, fatlaðra sem ófatlaðra nemenda. Eitt mikilvægasta úrlausnarefnið í þessu sambandi er að finna leiðir til að koma til móts við ólíka getu og ólík áhugamál nemenda, þ.e. að veita nemendum menntun við hæfi hvers og eins.

Hvað varðar skólagöngu fatlaðra nemenda skulu skólar leitast við að gera þeim kleift að stunda nám með öðrum eftir því sem kostur er. Fatlaðir nemendur skulu því eiga þess kost að nýta sér það nám sem er í boði á almennum námsbrautum skólans með þeirri aðstoð sem þeir þurfa og skólar geta veitt en einnig skal boðið upp á nám á sérstökum námsbrautum þar sem kennsla og viðfangsefni miðast við fötlun þeirra.

Hinar öru breytingar, sem nú eiga sér stað á öllum sviðum samfélagsins, gera það að verkum að gildi símenntunar eykst stöðugt. Það er því mikilvægt að nemendum verði gert ljóst að menntun er æviverk. Með símenntun er vísað til þess að menntun og þjálfun séu órjúfanlegir þættir starfsferils hvers einstaklings og óhjákvæmileg forsenda fyrir virkri þátttöku hans í lýðræðislegu samfélagi mennta og menningar. Námshvatning, sjálfstæði í vinnubrögðum, gagnrýnin hugsun, frumkvæði og almennur áhugi á þróun þjóðfélagsins eflir skilning nemenda á því að þeir verða að laga sig að breyttum kröfum og nýjum aðstæðum með því að nýta sér fræðslu og þekkingu.

Við skipulagningu skólastarfs er aðlögun að náms- og kennslutækni meðal flóknustu og brýnustu verkefna. Upplýsingatækni hefur skapað nýjar og spennandi forsendur fyrir öflun og miðlun þekkingar. Mikilvægt er að finna skynsamlegar og árangursríkar leiðir til að nýta þessa tækni sem best í þágu nemenda. Skólar skulu stefna að því að gera upplýsingatækni að verkfæri í öllum námsgreinum. Jafnframt þarf að búa nemendur undir það að nýta sér tæknina og laga sig að breytingum á henni síðar á ævinni. Kennsluaðferðir þurfa að taka mið af breyttu umhverfi og breyttum áherslum á hverjum tíma. Góðir kennsluhættir vekja áhuga nemenda til náms en gera þá ekki að óvirkum þiggjendum. Kennsluhættir mega ekki vera einhæfir og samræmi verður að vera á milli þeirra og skólastefnunnar sem skólinn leitast við að framfylgja. Sjálfstraust nemenda verður ekki eflt nema með hæfilegri ögrun. Kynnist þeir ekki ögrun sem felst í samkeppni og námsaga býr skólinn þá ekki nægilega vel undir kröfur daglegs lífs og vinnumarkaðarins.

Miklu máli skiptir að allir nemendur fái tækifæri til að leggja stund á það nám sem hentar áhuga þeirra, getu og framtíðaráformum. Brottfall nemenda úr námi hefur verið tiltölulega mikið hér á landi miðað við það sem gerist og gengur í nágrannalöndum okkar. Skólar skulu því leitast við að draga úr brottfallinu m.a. með skýrari námskröfum til nemenda, aukinni upplýsingamiðlun um námskröfur og störf og fjölbreyttara námsframboði, ekki síst starfsnáms.

Sjálfræðisaldur nemenda er nú 18 ár. Í þessu sambandi er því mikilvægt að foreldrar eða forráðamenn nemenda, sem eru yngri en 18 ára, fái sem gleggstar upplýsingar um skólastarfið þannig að þeir eigi þess kost að fylgjast með námsgengi barna sinna og öðlist þannig tækifæri til að stuðla að farsælli skólagöngu þeirra.

Skil milli almennrar menntunar og starfsmenntunar verða stöðugt óljósari. Hefðbundin starfsmenntun verður fræðilegri og fræðileg menntun nýtist sífellt meira á hagnýtan hátt. Bóknám og verknám ber að þróa samhliða en ekki sem andstæður. Leiðum starfsnámsnemenda inn í skóla á háskólastigi mun fjölga jafnframt því sem kröfur til þeirra verða skilgreindar með skýrari hætti.

Skólar skulu stuðla að þessari þróun með uppbyggingu styttri námsbrauta í samráði við starfsgreinaráð. Fjölgun starfsnámsbrauta stuðlar að auknum samskiptum skóla og atvinnulífs og samstarf þessara aðila við mótun námskrafna bætir samskipti þeirra.

Á síðustu árum hefur verið unnið að því að auka og efla samvinnu skóla, einkum í dreifbýli. Markmið samstarfsins er að nýta það besta sem hver skóli hefur upp á að bjóða og stuðla að hagkvæmu framboði náms á viðkomandi svæði. Fjarkennsla skapar auknar forsendur fyrir slíku samstarfi skóla. Fjarkennsla rýfur ekki aðeins landfræðilega einangrun heldur gefur hún kost á sveigjanleika í menntun sem erfitt er að koma við í hefðbundnu skólastarfi. Fjarkennsla eykur möguleika dreifbýlisins til að bjóða upp á sérhæfða námsáfanga og gerir þeim jafnvel kleift að nýta sér aðgang að þekkingu í öðrum löndum á markvissan hátt. Samvinna skóla af þessu tagi gerir það mögulegt að nýta betur námsframboð í landinu. Þetta þýðir að litið er á námstilboð framhaldsskólans sem eina heild. Nemandi í einum skóla getur því lagt stund á nám í öðrum skóla ef námsáfangi, sem hann óskar að leggja stund á, er ekki í boði í viðkomandi skóla.

Ein mikilvæg forsenda þess að skólar geti unnið markvisst að settum markmiðum og í samræmi við gildandi skólastefnu er virk gæðastjórnun innan hvers skóla. Skýr markmið og mat á þeim leiðum, sem skólinn velur að fara í stjórnun og kennslu, eru mikilvægir þættir í gæðastjórnun hvers skóla. Það eru einkum fjögur tæki sem skólar hafa yfir að ráða í þessu tilliti: aðalnámskrá, skólanámskrá, námsmat og sjálfsmatskerfi.

Öllum skólum er skylt að taka upp formlegt sjálfsmat. Tilgangur sjálfsmatsins er að leggja grunn að sívirku umbótastarfi í hverjum skóla. Skólum er frjálst að innleiða þær sjálfsmatsaðferðir sem þeir telja henta starfseminni svo fremi sem um viðurkenndar sjálfsmatsaðferðir er að ræða. Gerð er sú krafa til sjálfsmats að það sé formlegt, að fyrir liggi lýsing á aðferðinni, að matið nái til allra þátta skólastarfsins og að það sé byggt á markvissri upplýsingaöflun um skólahaldið.
 
 

UPPBYGGING NÁMS – NÁMSLEIÐIR

Forsendur

Nemendur, sem eru að hefja framhaldsskólanám, eru ólíkir hvað varðar undirbúning, þroska, áhugamál og námsgetu. Námsskipulag framhaldsskólans miðast m.a. við þessar ólíku þarfir og leitast verður við að tryggja að hver einstaklingur finni nám við hæfi og að hann geti ráðið námshraða sínum að svo miklu leyti sem við verður komið.

Flestir framhaldsskólar starfa eftir svonefndu áfangakerfi sem leyfir tiltölulega mikinn sveigjanleika hvað varðar tilhögun náms en nokkrir skólanna starfa eftir bekkjarkerfi þar sem kennslutilhögun er í fastara formi og sveigjanleiki ekki eins mikill. Nemendur eiga því val milli þessara tveggja kerfa en mismunandi er hvað nemendum hentar í þessu efni. Í báðum tilvikum er lögð er áhersla á að námið verði samfellt, markvisst og hæfilega sérhæft.

Með því að auka hlut sérgreina og kjörsviðs verður sérnám hærra hlutfall af námi til lokaprófs. Nemendur hljóta haldgóða almenna menntun í íslensku, erlendum tungumálum og hagnýtingu upplýsingatækni í öllum greinum. Með þessum áherslubreytingum er stefnt að því að gera undirbúning nemenda til áframhaldandi náms betri og markvissari.

Þekking, sem aflað hefur verið utan hins hefðbundna menntakerfis, verður í auknum mæli metin jafngild námi á framhaldsskólastigi. Þetta verður t.d. gert með fjölgun stöðuprófa og víðtækum rétti nemenda til að þreyta þau. Þannig gefst nemendum kostur á að sanna hæfni sína í einstökum greinum eða á tilteknum starfssviðum og flýta fyrir sér í námi ef þeir standast settar kröfur.

Námsefni framhaldsskóla er skipt í áfanga og er hver áfangi hæfilegur til kennslu í eina önn. Markmið og innihald hvers áfanga er skilgreint í aðalnámskrá. Hver áfangi gefur tiltekinn fjölda eininga miðað við að honum hafi verið lokið með fullnægjandi árangri. Einingafjöldi áfanga er skilgreindur í aðalnámskrá. Miðað er við að nemandi í fullu námi ljúki 18 einingum á önn eða því sem næst.
 

Námsskipan

Í námskránni er námsefni skipt upp í áfanga þannig að hver áfangi henti til kennslu í eina önn og fá nemendur tiltekinn fjölda eininga fyrir hvern áfanga sem þeir ljúka með fullnægjandi árangri. Áfangar eru merktir eftir ákveðnu kerfi með þremur bókstöfum og þriggja stafa tölu. Fyrsta talan segir til um hvar í röðinni áfangi er innan námsgreinar, önnur talan greinir að áfanga með sama undanfara og þriðja talan tilgreinir einingafjölda áfangans.

Í skólum, sem starfa eftir áfangakerfi, mynda þeir nemendur sem leggja stund á sama áfanga, námshóp eða hópa en í skólum sem starfa eftir bekkjarkerfi er hverjum árgangi skipt í bekki og leggja allir nemendur sama bekkjar stund á sama nám í öllum greinum að valgreinum undanskildum.

Skólaárinu er skipt í tvær annir, haustönn og vorönn, og eru þær um það bil jafnlangar. Í skólum, sem starfa eftir áfangakerfi, er hægt að hefja nám og ljúka námi á hvorri önninni sem er.

Skólar, sem starfa eftir áfangakerfi, skipuleggja starfið til einnar annar í senn en bekkjarskólar til eins árs í senn. Í skólum, sem starfa eftir bekkjarkerfi, er fyrsta námsárið yfirleitt sameiginlegt fyrir alla og í flestum tilvikum er aðeins val milli frönsku og þýsku sem þriðja tungumáls.

Í greinanámskrám eru flestir áfangar skilgreindir sem þriggja eininga áfangar. Skólum er þó heimilt að fengnu samþykki menntamálaráðuneytisins að skipuleggja námið með öðrum hætti ef þess er gætt að markmið námsins breytist ekki.
 

Námsbrautir

Bóknám til stúdentsprófs

Skipulag kjarna á bóknámsbrautum er sem hér greinir:
 

Námsgrein	Málabraut	Náttúrufræðibraut	Félagsfræðabraut
Íslenska	15	15	15
Stærðfræði	6	15	6
Danska/norska/sænska	9	6	6
Enska	15	9	12
Þriðja mál	15	12	12
Fjórða mál	9
Félagsfræði	3	3	6
Landafræði			3
Saga	6	6	9
Samfélagsgreinar skv. ákvörðun skóla			9
Náttúruvísindi	9	9	9
Eðlisfræði		3
Efnafræði		3
Jarðfræði		3
Líffræði		3
Íþróttir	8	8	8
Lífsleikni	3	3	3
Samtals	98	98	98

 
Nám á kjörsviði nemur samtals 30 einingum. Kjörsviðið felur í sér sérhæfingu á viðkomandi námssviði í samræmi við lokamarkmið brautarinnar. Fyrir hverja braut eru skilgreindar nokkrar námsgreinar sem nemandinn getur valið. Nemandinn velur a.m.k. þrjár greinar á viðkomandi kjörsviði og teljast þær vera kjörsviðsgreinar hans. Hann getur þannig bætt við sig námi í grein/greinum sem hann hefur tekið í kjarna eða tekið nýja grein eða greinar. Samanlagt nám í kjörsviðsgrein í brautarkjarna og á kjörsviði má þó aldrei vera minna en 9 ein. í hverri grein.

Auk þess getur nemandi tekið allt að 12 ein. nám á kjörsviðum annarra brauta en þeirrar sem hann stundar nám á. Þannig getur t.d. nemandi á náttúrufræðibraut tekið allt að 12 ein. á kjörsviði málabrautar eða kjörsviði félagsfræðabrautar. Reglan um 9 ein. lágmark í grein gildir einnig í þessu tilviki.

Skólar geta skipulagt kjörsvið að eigin vild innan þess ramma sem hér er tilgreindur og þeim er ekki skylt að bjóða fram allar greinar sem taldar eru á hverju kjörsviði. Í þessu felst að skóli getur ákveðið kjörsviðsgreinar og fjölda áfanga í hverri grein.
 
Kjörsviðsgreinar námsbrauta eru þessar:
 

Málabraut	Náttúrufræðibraut	Félagsfræðabraut
Danska/norska/  sænska Enska Franska  Íslenska  Latína  Spænska  Stærðfræði  Þýska  Tungumál skv. vali skóla	Eðlisfræði  Efnafræði  Jarðfræði  Landafræði  Líffræði  Stærðfræði  Tölvufræði	Félagsfræði  Fjölmiðlafræði  Íslenska  Landafræði  Rekstrarhagfræði  Saga  Sálarfræði  Stærðfræði  Uppeldisfræði  Þjóðhagfræði

 
Starfsnám og viðurkennt listnám á framhaldsskólastigi má meta til kjörsviðs á bóknámsbrautum. Slíkt nám getur komið í stað allt að 12 eininga á kjörsviði auk þess sem nemandi getur nýtt frjálsa valnámið í sama tilgangi. Nemandi getur því fengið allt að 24 einingar metnar á þennan hátt sem hluta af námi til stúdentsprófs.

Starfsnám, sem kemur til álita í þessu skyni, er nám á framhaldsskólastigi sem nemandi hefur lokið með fullnægjandi árangri og á sér eðlilegt framhald í sérskólum eða í skólum á háskólastigi.

Listnám, sem meta má til kjörsviðs, er nám á framhaldsskólastigi skv. námskrá eða hliðstætt nám við sérskóla. Í báðum tilvikum er miðað við að nemandi hafi lokið náminu með fullnægjandi árangri.

Nám í frjálsu vali nemur alls 12 einingum. Frjálst val gefur nemanda möguleika á að kynna sér greinar sem ekki tilheyra því námssviði sem hann hefur valið sér. Einnig getur nemandi notað frjálsa valið til að bæta við kjörsvið sitt. Bjóði viðkomandi skóli ekki upp á þær greinar sem nemandi óskar sérstaklega að taka er sá möguleiki fyrir hendi að taka þær við annan skóla, t.d. í fjarnámi.
 

Listnám

Skipulag kjarna á listnámsbraut er sem hér greinir:
 

Námsgrein	Listnámsbraut
Íslenska	9
Stærðfræði	3
Danska/norska/sænska	6
Enska	6
Félagsfræði	3
Saga	3
Náttúruvísindi	3
Listgreinar	9
Íþróttir	6
Lífsleikni	3
Samtals	51

 
Nám á kjörsviði nemur 45 einingum og getur nemandi valið milli ólíkra listgreina, sbr. það sem áður er sagt. Námið fer annaðhvort fram í viðkomandi framhaldsskóla eða viðurkenndum listaskóla. Nemendur, sem þess óska, geta bætt við sig námi í bóklegum greinum og aflað sér almennra réttinda til náms á háskólastigi.

Nám í frjálsu vali er samtals 9 einingar. Um þetta nám gildir það sama og áður er sagt um frjálst val á bóknámsbrautum.

Nemendur, sem þess óska, geta bætt við sig námi í völdum greinum ef þeir óska að ljúka stúdentsprófi og öðlast rétt til náms á háskólastigi í tilteknum greinum eða á tilteknu sviði. Viðbótarnám til stúdentsprófs ræðst af inntökukröfum sem settar eru í því háskólanámi sem nemandinn stefnir að og öðrum markmiðum sem hann setur sér.
 

Starfsnám

Í grófum dráttum má skipta starfsnámi í tvo flokka. Í fyrsta lagi er nám sem leiðir til lögverndaðra starfsréttinda. Þetta gildir t.d. um nám á heilbrigðissviði og iðnnám. Í öðru lagi er um að ræða nám sem veitir undirbúning til skilgreindra starfa án þess að um sé að ræða lögvernduð starfsréttindi.

Um þessar mundir er unnið að endurskoðun á skipulagi og framboði starfsnáms, skv. ákvæðum laga nr. 80/1996, þannig að það sem sagt er hér á eftir miðast að mestu við núverandi skipan námsins. Nýjar og breyttar námskrár verða kynntar og gefnar úr jafnóðum og þær eru tilbúnar.

Nám í löggiltum iðngreinum

Þeir sem óska að leggja stund á nám í löggiltum iðngreinum hafa um þrjár leiðir að velja. Þeir geta

• gert námssamning við iðnmeistara og lokið almennu bóknámi og fagbóklegu námi frá iðnmenntaskóla skv. námskrá viðkomandi iðngreinar
• innritast í grunndeild í iðnmenntaskóla eða fjölbrautaskóla þar sem námið tekur eitt til tvö ár; þegar námi í grunndeild er lokið gerir nemandinn námssamning við iðnmeistara um starfsþjálfun í atvinnulífinu og lýkur námi að öðru leyti sbr. ofanritað
• innritast í grunndeild í iðnmenntaskóla eða fjölbrautaskóla; þegar námi í grunndeild er lokið getur nemandinn innritast í verknámsdeild iðnnáms í sama skóla eða öðrum; nemendur á verknámsbrautum gera einnig námssamning við iðnmeistara um starfsþjálfunarþátt námsins

Að loknu sveinsprófi eiga nemendur kost á að fara í meistaraskóla og ljúka þaðan prófi sem veitir þeim rétt til að taka að sér stærri verk, starfa sem verktakar og hafa nemendur á námssamningi.
 

Annað starfsnám

Í námskrám fyrir einstakar starfsnámsbrautir verður skilgreint viðbótarnám sem undirbýr nemendur undir framhaldsnám í sérskólum eða á háskólastigi á sama eða skyldu námssviði og þeir hafa stundað nám á.
 

Almenn námsbraut

Sem dæmi um mismunandi þarfir nemenda verða nefnd hér þrjú dæmi.

• Nemandi fullnægir ekki skilyrðum til að innritast á náttúrufræðibraut en vantar tiltölulega lítið á. Þessi nemandi þarf að fá tækifæri til að bæta kunnáttu sína í bóklegum greinum og takist það að mati viðkomandi skóla getur hann innritast á náttúrufræðibraut og hafið þar nám.
• Nemandi hefur náð mjög slökum árangri á grunnskólaprófi og hefur fremur neikvæða sjálfsmynd. Þessi nemandi hefur sennilega mesta þörf fyrir öfluga ráðgjöf auk þess sem hann þyrfti að fá tækfæri til að spreyta sig á nýjum viðfangsefnum á sviði list- eða verknáms auk nokkurs bóknáms í samræmi við undirstöðu hans.
• Nemandi hefur náð þokkalegum árangri á grunnskólaprófi. Hann fullnægir ekki inntökuskilyrðum á allar námsbrautir framhaldsskóla og veit ekki hvert skal stefna. Þessi nemandi þarf á náms- og starfsráðgjöf að halda, auk þess sem hann þarf e.t.v. að kynnast frekar ýmsum námssviðum og vinnubrögðum, svo sem innan list- og verknáms eða upplýsingatækni, ásamt því að bæta við sig námi í tilteknum bóklegum greinum.

Nám fyrir fatlaða nemendur

Fatlaðir nemendur skulu stunda nám með öðrum nemendum skóla eftir því sem tök eru á.

Heimilt er að setja á fót sérdeildir (námsbrautir) fyrir þroskahefta nemendur. Þess skal þó gætt að þeir einangrist ekki heldur skal leitast við að tryggja eðlilegan samgang milli allra nemenda. Miðað er við að nemendum í sérdeildum standi til boða eins til fjögurra ára nám.
 

Nám fyrir nemendur með takmarkaða kunnáttu í íslensku

Hafi viðkomandi nemandi dvalið utan Norðurlanda þá getur hann sótt um að taka annað tungumál í staðinn fyrir Norðurlandamál.

UM STOFNUN OG REKSTUR NÁMSBRAUTA VIÐ FRAMHALDSSKÓLA

Óski skóli að bjóða fram nám sem skilgreint er í aðalnámskrá framhaldsskóla og hann hefur ekki starfrækt áður skal hann senda menntamálaráðuneytinu umsókn þar sem farið er fram á heimild til að starfrækja námið. Í umsókninni skal gerð grein fyrir því hvers vegna óskað er eftir því að hefja starfrækslu viðkomandi námsbrautar, hver þörfin er fyrir námið í þeim landshluta þar sem skólinn starfar, hver eftirspurnin er eftir náminu og hvaða aðstöðu skólinn hefur til að bjóða námið fram. Sé um starfsnám að ræða skal haft samráð við aðila atvinnulífs í viðkomandi landshluta.

Tillaga að stofnun nýrrar námsbrautar skal send menntamálaráðuneytinu. Í umsókn skal gerð grein fyrir tilgangi og meginmarkmiðum brautarinnar, helstu hugmyndum um inntak námsins, tengslum við aðrar brautir, námsskipan, lengd námsins og stöðu nemanda að loknu námi hvað varðar réttindi til starfa eða möguleika til áframhaldandi náms. Náminu skal skipt í brautarkjarna, kjörsvið og frjálst val, eftir því sem við á. Þá skal gerð grein fyrir ástæðum þess að farið er fram á stofnun brautarinnar og hver sé væntanlegur starfs- og rekstrargrundvöllur, þ.e. hver þörfin sé fyrir umrætt nám, áætluð eftirspurn eftir náminu, heppileg hópastærð í kennslu og hvaða aðstaða þurfi að vera fyrir hendi í viðkomandi skóla.

Æskilegt er að fram komi upplýsingar um samráðs- og samstarfsaðila á undirbúningsstigi málsins, hverjir þeir voru, hvernig samstarfinu var háttað og niðurstöður þess.

Með umsókn um stofnun og rekstur námsbrauta skal leggja fram sundurliðaða áætlun um stofn- og rekstrarkostnað.
 
 

INNTÖKUSKILYRÐI

Á þessum forsendum eru sett eftirfarandi inntökuskilyrði:

• Allir þeir sem lokið hafa námi grunnskóla eiga rétt á að hefja nám í framhaldsskóla.
• Allir þeir sem lokið hafa námi í grunnskóla en hafa ekki þreytt samræmd grunnskólapróf eða uppfylla ekki inntökuskilyrði annarra brauta eiga kost á að hefja nám í sérdeild eða á almennri braut. Á almennri námsbraut geta nemendur m.a. valið stutt, hagnýtt nám sem veitir undirbúning til skilgreindra starfa, nám sem gefur þeim kost á að bæta fyrri námsárangur í bóklegum greinum þannig að þeir geti hafið nám á námsbrautum sem gera kröfur um góðan undirbúning í einstökum námsgreinum, svo og nám sem nemendur skilgreina sjálfir í samræmi við áhugamál sín í samstarfi við námsráðgjafa.
• Nemandi, sem lokið hefur skyldunámi í samræmi við ákvæði aðalnámskrár grunnskóla, þ.m.t. samræmdum prófum a.m.k. í íslensku og stærðfræði og fengið tilskilda lágmarkseinkunn eða hærri viðmiðunareinkunn í þessum greinum, getur innritast á skilgreindar brautir framhaldsskólans svo fremi að ekki séu gerðar viðbótarkröfur um árangur í öðrum greinum. Stefnt er að því að eftir eins til tveggja ára grunnnám á skilgreindu sviði starfsnáms verði haldin próf til þess að ákvarða um frekara nám nemanda.
• Til að hefja nám á bóknámsbraut framhaldsskóla þarf nemandinn að uppfylla kröfur um viðmiðunareinkunn í ákveðnum lykilgreinum sem tilgreindar eru fyrir hverja braut. Til að hefja nám á málabraut þarf nemandinn að hafa hlotið tiltekna viðmiðunareinkunn eða hærri einkunn í íslensku, ensku og dönsku og tiltekna viðmiðunareinkunn eða hærri einkunn í stærðfræði. Á félagsfræðabraut þarf nemandinn að hafa hlotið tiltekna viðmiðunareinkunn eða hærri einkunn í íslensku, ensku og samfélagsgreinum og tiltekna viðmiðunareinkunn eða hærri einkunn í stærðfræði. Á náttúrufræðibraut þarf nemandinn að hafa hlotið tiltekna viðmiðunareinkunn eða hærri einkunn í íslensku, stærðfræði og náttúrufræði og tiltekna viðmiðunareinkunn eða hærri einkunn í ensku.
• Til að hefja nám á listnámsbraut þarf nemandinn að hafa fengið ákveðna viðmiðunareinkunn í íslensku og stærðfræði ásamt því að hafa lagt stund á listnám í grunnskóla eða sérskóla með fullnægjandi árangri að mati viðtökuskóla eða sýnt með öðrum hætti að námið henti honum.
• Skólameistari getur heimilað nemanda, sem uppfyllir ekki inntökuskilyrði brautar, að hefja nám á viðkomandi námsbraut ef hann telur líkur á því að nemandinn standist þær kröfur sem gerðar eru um námsárangur á brautinni enda hafi nemendum, sem uppfylla inntökuskilyrðin, ekki verið hafnað. Auk þess er skólameistara heimilt skv. 15. gr. laga um framhaldsskóla að veita nemanda, sem orðinn er 18 ára gamall, inngöngu á einstakar brautir framhaldsskóla þótt hann uppfylli ekki lágmarkskröfur um námsárangur við lok grunnskóla.
• Vilji nemandi tryggja sér rétt til náms á öllum námsbrautum þarf hann að ná viðmiðunareinkunn í öllum námsgreinum sem prófað er í samræmt við lok grunnskóla.
• Inntökuskilyrði skv. framanrituðu taka gildi frá og með skólaárinu 2001-2002.

SKÓLANÁMSKRÁ

Hlutverk skólanámskrár

Í skólanámskrá útfærir skólinn nánar ýmis almenn og fagbundin markmið aðalnámskrár og birtir verklagsreglur skólans. Í skólanámskrá skulu einnig birtar samskipta- og siðareglur skólans; þar á meðal annars að birta reglur um samskipti starfsmanna við aðila utan hans. Einnig skal kveðið á um hvernig tekið skuli á einstökum málum sem upp koma.

Skólanámskrá er í senn stefnuskrá skólans og starfsáætlun. Hún er unnin af starfsmönnum skólans undir stjórn skólameistara og er því bindandi fyrir starfsmenn skólans.
 

Inntak skólanámskrár

Í skólanámskrá skulu settar fram meginhugmyndir og viðmið við val kennslu- og námsmatsaðferða og skipulagshátta, val námsefnis o.fl.

Við gerð skólanámskrár skal einnig tekið mið af lögum, reglugerðum og reglum eftir því sem efni standa til og nauðsyn krefur, meðal annars um jafnan rétt allra til náms.

Í skólanámskrá skal einnig fjallað um stuðning við fatlaða nemendur og þroskahefta.

Í skólanámskrá skal m.a. fjallað um eftirtalin atriði:

• Nánari útfærslu á markmiðum og inntaksþáttum aðalnámskrár, svo og aðlögun þeirra að aðstæðum í viðkomandi skóla, og hins vegar staðbundin markmið og útfærslu þeirra með hliðsjón af ákvæðum aðalnámskrár.
• Sérstök viðfangsefni skólans, svo sem áfengis- og vímuvarnir, umhverfismennt, jafnréttisfræðslu o.fl.
• Skipulag, það er lýsingar námsbrauta, tengsl áfanga og námsgreina, samstarf kennara, sérstakar áherslur í starfi skóla, starfsáætlanir og skipan í námshópa eða bekki.
• Skipulag kennslunnar og kennsluaðferðir.
• Tilhögun námsmats, reglur sem um það kunna að gilda, hvers konar vitnisburður er gefinn og á hvaða grunni hann byggist.
• Kennslu og nauðsynlega þjónustu við langveika nemendur.
• Almennar skólareglur, byggðar á aðalnámskrá framhaldsskóla. Þar skal einnig fjalla um réttindi og skyldur skóla og nemenda, svo og reglur um skólasókn. Í skólareglum skal kveðið á um umgengni og hegðun nemenda í skóla, á samkomum á vegum skóla og á heimavist. Þar ber einnig að veita upplýsingar um viðurlög við brotum á skólareglum.
• Starfslið skólans, menntun þess og starfsreynslu.

UM RÉTTINDI OG SKYLDUR SKÓLA OG NEMENDA

Innritun nemenda og þjónusta

Þjónusta, sem nemendum stendur til boða, auk kennslu, án sérstaks endurgjalds, er eftirfarandi: a) aðgangur að bókasafni og þjónustu bókasafns- og upplýsingafræðinga, b) þjónusta námsráðgjafa, c) aðstoð og þjónusta umsjónarkennara, d) skólanámskrá og kennsluáætlanir, stundatafla, fjarvistayfirlit og námsferill, e) aðgangur að lesstofu og tölvuveri.
 

Skólasókn

Fjarvera vegna staðfestra veikinda og/eða læknismeðferðar nemanda útilokar hann ekki frá því að ganga undir próf í lok námsannar eða skólaárs. Leitast skal við að finna viðunandi leið að námslokum fyrir langveika nemendur.

Nemendum skal gefin einkunn fyrir skólasókn. Skólasókn skal ekki metin til eininga.
 

Skráning nemenda í próf og brottfall frá námi

Kennsluáætlanir

Reglur um námsframvindu

Gert er ráð fyrir því að aðstæður nemanda séu þannig að hann geti lokið námi á námsbraut á eðlilegum námshraða og innan þeirra tímamarka sem skilgreind eru fyrir hverja námsbraut.
 

Áfangaskólar

• Nemandi skal ljúka 9 einingum á önn hið minnsta eða ná fullnægjandi námsárangri í námi sem svarar til 18 kennslustunda á viku og telst hann annars fallinn á viðkomandi önn. Skólum er heimilt að víkja frá þessu lágmarki á fyrstu önn. Skólum er einnig heimilt að miða við að nemendur ljúki 18 einingum á tveimur önnum. Skóla er ekki skylt að endurinnrita nemanda hafi hann fallið á tveimur önnum í röð.
• Falli nemandi á önn á hann rétt á að láta þá áfanga standa þar sem hann hefur fengið einkunnina 7 eða hærra.
• Nemanda er heimilt að þreyta próf þrívegis í sama áfanga.
• Reglulegt nám til stúdentsprófs skal taka 11 annir mest og reglulegt tveggja ára nám 7 annir mest.
• Ef fall í einum áfanga í áfangaskóla kemur í veg fyrir að nemandi geti útskrifast með lokapróf skal leyfa honum að taka upp próf í þeim áfanga í lok sömu annar.
• Nemandi, sem fær einkunnina 8 eða meira í námsáfanga, getur sótt um til skólameistara að stunda nám í næsta áfanga í greininni án þess að sækja kennslustundir (P-áfangi).
• Til að standast próf í áfanga og fá leyfi til að hefja nám í eftirfarandi áfanga þarf lágmarkseinkunn 5. Þó er nemanda heimilt að útskrifast með einkunnina 4 ef um lokaáfanga eða stakan áfanga er að ræða. Þessir áfangar gefa ekki einingar.

Bekkjarskólar

• Vorannareinkunn a.m.k. 4,0.
• Lokaeinkunn, þ.e. meðaltal haustannar- og vorannareinkunnar, að lágmarki 4,0.

Nemandi í bekkjarskóla, sem hefur aðaleinkunn 5,0 eða hærri í lok skólaárs en hefur hlotið lokaeinkunn undir lágmarki í tveimur greinum, þ.e. undir 4,0, hefur heimild til þess að þreyta endurtökupróf í námsefni vetrarins við lok skólaárs. Nemandi telst hafa staðist endurtökupróf ef lokaeinkunn hans í námsgreininni er að lágmarki 4,0 og hefur þá öðlast rétt til þess að flytjast milli námsára. Ef nemandi er með þrjár lokaeinkunnir eða fleiri undir 4,0 telst hann fallinn á skólaárinu.

Nú fellur nemandi á öðru endurtökuprófinu, þá er heimilt að flytja hann milli bekkja einu sinni á námsferlinum ef einkunn hans er ekki lægri er 2 og námsgreinin ekki aðalgrein á námsbraut hans samkvæmt skilgreiningu viðkomandi skóla.

Ef skólar kjósa að halda yfirlitspróf/stúdentspróf þá gildir eftirfarandi:

Nemandi telst hafa lokið stúdentsprófi þegar hann hefur gengist undir lokapróf í öllum námsgreinum sínum og fullnægt eftirfarandi lágmarkskröfum um einkunnir:

• Aðaleinkunn að lágmarki 5,0.
• Prófseinkunn í hverri grein ekki lægri en 4.

Ef fall í einni námsgrein í bekkjarskóla kemur í veg fyrir að nemandi geti útskrifast með lokapróf skal leyfa honum að taka upp próf í þeirri námsgrein í lok skólaársins.
 
 

Ársáfangakerfi (bundið áfangakerfi)

Skólar, sem skipuleggja starfsemi sína með þessum hætti, skulu leita staðfestingar ráðuneytisins á skipulaginu.
 

Metið nám úr öðrum skólum

Staða nemenda, sem hér eiga hlut að máli, breytist ekki við það að þeir flytjist á milli skóla hvað varðar fjölda staðinna áfanga og fjölda eininga sem þeir hafa áunnið sér. Viðtökuskóli skal því virða sérreglur þess skóla sem nemandinn kemur frá í atriðum sem kunna að hafa áhrif á einingastöðu nemandans. Nám úr öðrum skólum er metið með einkunn, þ.e.a.s. einkunn flyst með nemandanum.

Heimilt er að láta þess getið á prófskírteini ef nám er metið úr öðrum skóla.

Hafi nemandi stundað nám við skóla sem ekki starfar samkvæmt aðalnámskrá framhaldsskóla ber skólameistari ábyrgð á því að hve miklu leyti námið verður metið inn á nýja námsbraut. Við matið skal ekki leita eftir því að fyrra nám sé nákvæmlega það sama og skilgreint er í námskrá heldur skal leggja áherslu á að athuga hvort ekki sé hægt að meta námið sem jafngilt og hvort nemandinn hafi forsendur til að ljúka náminu. Leiki vafi á hvernig rétt sé að meta nám er rétt að láta nemandann njóta vafans eða vísa honum á að fara í stöðupróf. Þá er vakin athygli á að list- eða starfsnám má meta til kjörsviðs á bóknámsbrautum, sbr. bls. 24.

Nemandi, sem stundar umfangsmikla líkamsþjálfun á vegum sérsambands og/eða íþróttafélags, undir stjórn sérmenntaðs þjálfara, íþróttafræðings eða kennara samhliða námi í framhaldsskóla, getur óskað eftir því að vera undanþeginn vissum áföngum eða áfangahlutum í íþróttum, líkams- og heilsurækt.

Fyrir upphaf skólaárs eða námsannar þarf nemandi að skila til skólans þjálfunaráætlun sem þjálfari viðkomandi sérsambands eða íþróttafélags hefur staðfest. Skólameistari tekur ákvörðun um hvort tilefni sé til eða að hve miklu leyti beri að meta þjálfun íþróttamannsins í námi í viðkomandi áföngum eða áfangahlutum í íþróttakennslu viðkomandi skóla.

Að hámarki geta nemendur fengið eina námseiningu metna, vegna þjálfunar sinnar, fyrir hverja námsönn á meðan þeir eru í námi í framhaldsskóla.
 

Nám utan skóla

Reykingar og vímuefni

UM NÁMSMAT OG PRÓF

Próf

Vægi spurninga skal koma fram á prófverkefni. Kennari eða staðgengill hans í lögmætum forföllum kennara skal koma á prófstað í skriflegum prófum sem hann stendur fyrir en ef því verður ekki við komið skal vera unnt að ná í hann á meðan á prófi stendur. Ef kennari verður var við almenn vafaatriði hjá nemendum í prófi þá skal hann greiða úr þeim í heyranda hljóði ef aðstæður leyfa. Í skólanámskrám skulu prófreglur útfærðar sérstaklega.

Að loknu prófi skulu nemendur eiga þess kost að skoða prófúrlausnir sínar í viðurvist kennara í síðasta lagi innan þriggja daga frá afhendingu einkunna. Ef fram kemur skekkja í mati eða einkunnagjöf skal slíkt leiðrétt svo fljótt sem verða má og niðurstaðan birt viðkomandi nemanda án tafar.

Menntamálaráðuneytið gefur út staðal fyrir prófskírteini til notkunar í framhaldsskólum.
 

Veikindi í prófi

Nemandi, sem hefur orðið fyrir slysi eða veikist á próftímanum, hefur rétt til þess að taka sjúkrapróf enda skili hann læknisvottorði því til staðfestingar. Sækja skal skriflega um sjúkrapróf eftir þeim reglum sem hver skóli setur sér. Sjúkrapróf skulu haldin innan tveggja vikna frá því að próf var haldið. Ef nemandi kemst ekki í sjúkrapróf vegna veikinda eða slysfara hefur hann heimild til þess að þreyta sjúkraprófið síðar. Hafa skal samráð við nemanda um tímasetningu slíks sjúkraprófs.
 

Einkunnagjöf

Einkunn 10 vísar til þess að 95-100% markmiða var náð
   -     9         -         85-94% markmiða var náð
   -     8         -         75-84% markmiða var náð
   -     7         -         65-74% markmiða var náð
   -     6         -         55-64% markmiða var náð
   -     5         -         45-54% markmiða var náð
   -     4         -         35-44% markmiða var náð
   -     3         -         25-34% markmiða var náð
   -     2         -         15-24% markmiða var náð
   -     1         -          0-14% markmiða var náð
 

Frávik frá prófareglum

Fatlaðir og langveikir nemendur, nemendur með lesröskun (lestrar- og skriftarörðugleika) og/eða aðra staðfesta skynjunarörðugleika geta sótt um frávik frá hefðbundnu námsmati. Um er m.a. að ræða sérstaka samsetningu prófa, lengri próftíma, sérhönnuð próf, notkun hjálpargagna, aðstoð í prófum, munnleg próf o.fl. Þá ber einnig að hafa í huga aðrar aðferðir við að meta námsárangur þessara nemenda heldur en þær sem almennt eru notaðar í skólum.
 

Stöðupróf

Menntamálaráðuneytið felur framhaldsskólum framkvæmd stöðuprófa. Stöðupróf verða haldin a.m.k. einu sinni á ári í bóklegum og verklegum greinum eftir því sem tilefni er til.
 

Um birtingu einkunna

Varðveisla prófúrlausna

Þeir sem þess óska geta fengið afhent eintök af prófverkefnum skóla — eftir að próf í viðkomandi grein hefur verið þreytt, sbr. upplýsingalög nr. 50/1996.
 
 

SVEINSPRÓF OG NÁMSSAMNINGAR

Um námsmat í sveinsprófum

Reglur um styttingu námssamninga

• Verknám og starfsþjálfun á vinnustað byggist á ákvæðum aðalnámskrár og reglum um vinnustaðanám í viðkomandi starfsgrein. Námið, skipulag þess og lengd starfsþjálfunar er ákveðin í námskrá hverrar iðngreinar um sig, sbr 31. gr. laga um framhaldsskóla nr. 80/1996.
• Heimilt er að meta starfsreynslu sem iðnnemi hefur sannanlega aflað sér í iðngrein þeirri sem hann hyggst leggja stund á ef meistari hans telur kunnáttu og hæfni gefa tilefni til þess. Gengið skal frá slíkri styttingu við gerð námssamnings. Við mat á vinnu nema fyrir gerð námssamnings skal haft í huga ákvæði 25. gr. framhaldsskólalaga um að starfsnám skuli mynda sem samfelldasta heild svo að nemendur fái betur skilið tengsl fræðilegra og hagnýtra þátta. Í samningsbundnu iðnnámi getur slíkt mat því aldrei leitt til þess að nemi teljist hafa lokið verklegri þjálfun sinni áður en skólanám hefst. Sé nám stundað á verknámsbraut skóla verður að taka mið af gildandi námsskipulagi þegar vinna fyrir gerð námssamnings er metin.
• Heimilt er að gera opinn samning sem lýkur þegar nemi hefur brautskráðst frá iðnmenntaskóla og lokið tilskilinni starfsþjálfun í atvinnulífinu. Við útreikninga eru taldar 173 dagvinnustundir á mánuði, 4,33 vikur í mánuðinum og 40 tímar á viku.
• Sannanleg vinna með skóla styttir námstíma skv. eftirfarandi reglu: Miðað er við að fullt nám í skóla sé 20 einingar á önn; nemi í 10 eininga námi á önn fær metna 22 klst. vinnu á viku til styttingar á námstíma, nemi í 15 eininga námi á önn fær metna 11 klst. vinnu á viku o.s.frv. Miðað er við að samanlögð vinna (skóli+starf) fari ekki yfir 44 klst. á viku.

UNDANÞÁGUR

Undanþágur frá einstökum námsgreinum eða námsáföngum

Undanþágur fyrir afreksfólk í íþróttum

Þegar staðfesting á fyrirhugaðri þátttöku nemandans í íþróttaverkefnum liggur fyrir er mælt með því að skólastjórnendur geri sérstakan samning við hann um þær undanþágur sem á þarf að halda, s.s. um skólasókn nemandans, verkefnaskil og próftöku. Viðkomandi sérsamband/landsliðsþjálfari/landsliðsnefnd skal leggja fram staðfesta áætlun um þátttöku íþróttamannsins í íþróttaverkefnum fyrir upphaf skólaárs eða námsannar.

Komið skal til móts við afreksíþróttafólk á þann hátt að fjarvera þess á námstíma, vegna keppnis- og/eða æfingaferða landsliðs í viðkomandi íþróttagrein, reiknast ekki inn í skólasóknareinkunn nemandans. Komið skal til móts við afreksíþróttafólk á þann hátt að fjarvera þess á prófatíma, vegna keppnis- og/eða æfingaferða á vegum landsliðs í viðkomandi íþróttagrein, útiloki ekki nemanda frá því að gangast undir námsmat í lok skólaárs eða námsannar. Leitast skal við að gefa nemandanum tækifæri til að ljúka prófum eða lokaverkefnum eftir því sem við verður komið.
 
 

UM MEÐFERÐ PERSÓNULEGRA UPPLÝSINGA

Meðferð gagna

Upplýsingaskylda gagnvart foreldrum/forráðamönnum

Þegar nemandi hefur náð sjálfræðisaldri er einungis heimilt að veita honum sjálfum, eða þeim sem nemandinn veitir skriflegt umboð, upplýsingar um eigin hagi úr gagnasafni skólans.
 
 

MEÐFERÐ MÁLA

• tilefni áminningar og þau viðurlög sem fylgja í kjölfarið brjóti nemandi aftur af sér
• að nemanda sé gefinn kostur á að andmæla áminningu og skal tímafrestur hans til þess tilgreindur

Leitast skal við að afgreiða brot á skólareglum með skjótum hætti.
 

Samskipti nemenda og starfsfólks framhaldsskóla

Komi fram kvartanir eða kærur vegna samskipta nemanda/nemenda og skólameistara og takist ekki að leysa málið innan skólans skal því vísað til úrlausnar menntamálaráðuneytisins.

Telji nemandi, eða forráðamenn hans sé nemandinn yngri en 18 ára, að brotið hafi verið á rétti nemandans, sbr. skólareglur, þannig að ástæða sé til að bera fram kvörtun skulu þeir snúa sér til viðkomandi kennara, umsjónarkennara eða skólameistara. Takist ekki að leysa málið tekur skólameistari það til umfjöllunar og ákvarðar um viðbrögð.

Með sama hætti skal kennari eða annar starfsmaður skóla, sem telur að brotið hafi verið á rétti sínum með einum eða öðrum hætti, koma kvörtun sinni til skólameistara.
 

Misferli í prófum, ágreiningur um námsmat

Komi upp ágreiningur milli nemanda og kennara um mat úrlausnar skal skólameistari kveðja til prófdómara til þess að fara yfir úrlausnina að höfðu samráði við deildarstjóra. Úrskurður prófdómara skal gilda.
 

Brot á reglum um skólasókn

Ágreiningur um námsframvindu

Málsmeðferð sveinsprófa

FULLORÐINSFRÆÐSLA

Nemandi í öldungadeildarnámi ræður námshraða sínum, þ.e.a.s. hann getur tekið eina grein eða fleiri eða skráð sig til náms á tiltekna námsbraut sem starfrækt er við viðkomandi framhaldsskóla, allt eftir þeim markmiðum sem hann stefnir að. Nemendur í öldungadeild greiða því sem næst þriðjung kennslulauna vegna kennslunnar.

Þeir sem hafa í hyggju að stunda nám í öldungadeild geta fengið upplýsingar um framboð náms og skilyrði til að innritast í námið í viðkomandi skóla.

Nokkrir framhaldsskólar starfrækja endurmenntunarnámskeið eða annars konar nám í samvinnu við faggreinafélög, stéttarfélög, atvinnurekendur eða aðra hagsmuna- eða áhugahópa í viðkomandi landshluta. Hér getur verið um áhugavert og fjölbreytt námstilboð að ræða sem einkum er ætlað þeim sem eru í starfi. Viðkomandi skólar veita nánari upplýsingar um þetta nám.
 
 

LÝSING Á BRAUTUM

Bóknámsbrautir, sem lýkur með stúdentsprófi, eru skilgreindar skv. ákvæðum laga um framhaldsskóla nr. 80/1996 og eru þær nokkuð frábrugðnar bóknámsbrautum sem starfræktar hafa verið til þessa.

Skipulag og inntak starfsnáms hefur verið til endurskoðunar á undanförnum árum og hefur í sumum tilvikum tekið umtalsverðum breytingum frá því að námskrá framhaldsskóla kom út 1990. Þessar brautir eru hér birtar í því formi sem þær eru nú í en vænta má einhverra breytinga á þeim þegar starfsgreinaráð, sem starfa skv. 29. gr. laga um framhaldsskóla, hafa lokið umfjöllun um nám á viðkomandi sviði og lagt fram tillögur sínar.

Að öðru leyti vísast til brautalýsinganna og skýringa og skilgreininga sem þar birtast.
 

Brautaheiti

Brýnt er að allir skólar noti þessar skammstafanir, m.a. í skýrslum til nemendaskrár Hagstofu Íslands.

Námsbrautirnar eru flokkaðar eftir skyldu námi og/eða starfsgreinum.