Það var Snjólaug Brjánsdóttir sem hafði samband við mig. Fyrir óralöngu síðan að mér finnst, og bað mig að flytja fyrirlestur á þessari ráðstefnu. Ég tók fálega í það og taldi mig, af alkunnu lítillæti fagstéttar minnar, ekkert erindi eiga á slíka samkomu nema þá aðeins sem áheyrandi. Um hvað á ég eiginlega að tala spurði ég. Nú um menntun leikskólabarna, eruð þið ekki að gera eitthvað spennandi þarna á Grenivík? Ég hélt nú ekk,i ja allavega ekkert það merkilegt að ég í fljótu bragði gæti tekið undir þessi orð hennar.
En þegar ég settist niður og fór að hugsa þessi orð sá ég að við erum vitanlega að vinna gott starf í leikskólanum Krummafæti.
Við reynum eftir fremsta megni að heyra og hlusta eftir rödd barnsins.
Við búum í litlu sjávarþorpi við Eyjafjörð sem heitir Grenivík. Þar er stutt til fjalls og fjöru og við höfum í túnfætinum allt sem þarf til að gera leikskólastarf
Hvað á ég við með því?
Þar eru engin söfn til að börn skynji og sjái liðna tíma, uppstoppaða fugla eða dauð sjávardýr. Engar rútuferðir í fjöruna eða í berjamó og engar gönguferðir í miðbæinn eða um steinsteyptar umferðargötur þéttbýlisins.
Jú, því það sem þarf til að gera leikskólastarf skemmtilegt, spennandi, fræðandi og gefandi er til staðar hjá okkur.
Við höfum meira að segja úr meiru að moða en þéttbýlið! Hver þarf að fara á safn þegar fjaran með öllu sínu lífríki, sandi og steinum er í 10 mínútna göngufæri frá leikskólanum? Þar sem hægt er að nálgast lifandi sýnishorn af merkilegum lífverum sem þessvegna líkjast Bulbasaur eða Mewtoo af Pokémonættum!
Þar sem við getum dreift fuglafræum fyrir utan glugga og komist að því með hjálp fuglavísis að þessir hundrað þúsund fuglar sem borða þau heita Snjótittlingar.
Þar sem við getum tölt í berjamó og tínt í misjafnlega stórar krukkur fullt af berjum og soðið okkur úr þeim sultu sem er alveg ómissandi með ristuðu brauði.
Komist að því að gönguferð á Grenivík er á við margar vettvangsferðir þéttbýlisbarna. Þar sem við getum rekist á hesta á beit, hund á vappi, ber á þúfu, læki, blóm, köngulær eða ánamaðka, ömmu á göngu, séð bátinn hans pabba landa eða sest á einmana snjósleða sem skilinn var eftir við fjallsræturnar.
En engin er skemmtunin án þess sem skemmtir sér, fræðslan án þess sem vill fræðast, áhuginn án þess sem hefur áhuga eða spennan án þess sem spennandi þykir.
Því það mikilvægasta í öllu skólastarfi er óumdeilanlega barnið.
Rödd barnsins.
Áhugi þess, vilji og geta.
Barnið hefur huga vísindamannsins, vilja til að nálgast viðfangsefnið, skoða það og snerta, setja fram tilgátur, gera tilraunir og draga eigin ályktanir. Það þarf rými og tíma til að rannsaka, upplifa, spyrja og mynda sér skoðanir á því sem fyrir augu og eyru ber í daglegu lífi og starfi.
Rödd barnsins verður að fá að hljóma. Í henni má ekki þagga niður vegna of háleitra og tímafrekra markmiða sem oftar en ekki eru miðuð að okkar þörfum og áhuga til að kenna eða troða upplýsingum og fróðleik í börnin.
Upplýsingum og fróðleik sem þau oftar en ekki hafa engan áhuga á.
Börn þurfa að fá tækifæri til að þroska og örva hæfileika sína á eigin forsendum, eigin hraða og í takt við umhverfið.
Mig langar að lesa fyrir ykkur ljóð sem hefur heillað mig og heitir:
- Cynthia R. Sanchez
Öll eigum við eitthvað fram að færa eitthvað merkilegt sem aðeins er til hjá okkur. Við erum öll sérstök á okkar hátt. Sérstaða míns sveitarfélags og menning kemur glögglega fram í áhuga og viðhorfi barna, starfsfólks og foreldra í leikskólanum og á því verðum við að byggja.
Það er ekki nauðsynlegt að gera frábæra, mikla og á endanum fræga hluti. Heldur að gera þessa hversdagslegu, daglegu hluti skemmtilega og áhugaverða og gera þá vel.
Verum óhrædd við að vera sérstök og prófa okkur áfram. Það er ekki hægt að taka annarra dagskipulög, námskrár og hugmyndir og notað þær ógagnrýndar og óaðlagaðar. Við getum vissulega nýtt okkur hugmundir annarra til að byggja á og styðjast við. En við megum ekki gleyma því að hver og einn staður hefur sína sérstöðu, sín einkenni sem ekki mega glatast í kapphlaupinu við að gera eitthvað betra en aðrir.
Nýtum okkur örnefni í umhverfinu, þjóðsögur úr nágrenninu. Kennum börnunum og kynnum fyrir þeim heimabyggðina og sérkenni hennar. Stuðlum að því að þau beri virðingu fyrir rótunum, upprunanum, að vera stolt af því að vera frá Grenivík, Djúpavogi, Eyrarbakka eða Þingeyri.
Hvert skólastig hefur einnig sitt sérkenni. Leikskólinn leikinn. Grunnskólinn bækur og heimalærdóm. Framhaldsskólinn meiri sérhæfni og meira val.
Mikilvægt er að samstarf sé milli skólastiga leik-, grunn- og framhaldsskóla. Þekking á því sem barn hefur áður gert, hvað það getur og hver helstu sérkenni þess eru skiptir miklu máli.
Börn og starfsmaður í leikskólanum hjá okkur fara í grunnskólann aðra hverja viku og sitja þar tíma með yngstu börnum grunnskólans. Ég tel mig vita þónokkuð hvað börnin mín fara að gera í haust.
En veit grunnskólakennarinn hvað þau hafa verið að gera síðastliðin ár?
Hvað mikið starf og mikil kennsla fer fram í leikskólanum
Já, eða þá framhaldskólakennarinn hvað er að gerast í grunnskólanum?
Börn koma mismunandi langt á veg komin upp í grunnskóla. Og án efa á það sama við er grunnskólabörn koma upp í framhaldsskóla.
Aukið samstarf skólastiga þar sem rödd barnsins fær að hljóma getur ekki annað en verið til bóta í öllu skólastarfi.
Gert það áhugavert, spennandi, fræðandi og gefandi.
Við erum að gera góða hluti
En við getum gert enn betur!
Takk fyrir.
Litli Drengurinn
Einu sinni var lítill drengur sem fór í skóla. Hann var frekar lítill drengur og skólinn frekar stór.
En þegar litli drengurinn uppgötvaði að hann gat gengið til stofunnar sinnar með því að fara beint inn um útidyrnar var hann ánægður og skólinn virtist ekki jafn stór og áður.
Dag einn þegar litli drengurinn hafði verið í skólanum um tíma, sagði kennarinn: „í dag ætlum við að teikna mynd". „Gott", hugsaði litli drengurinn. Hann hafði gaman af því að teikna myndir. Hann gat teiknað allskonar myndir. Ljón og tígrisdýr. Lestir og báta. Hann tók upp litakassann sinn og byrjaði að teikna.
En kennarinn sagði: „Bíðið, ekki byrja strax". Og hann beið þar til allir voru tilbúnir. „Nú", sagði kennarinn „ætlum við að teikna blóm". „Gott" hugsaði litli drengurinn. Hann hafði gaman af því að teikna blóm. Og hann byrjaði að teikna falleg blóm með bleikum og appelsínugulum og bláum litum.
En kennarinn sagði: „Bíðið, ég ætla að sýna ykkur hvernig á að gera það". Og það var rautt með grænum stöngli. „Nú megið þið byrja".
Litli drengurinn horfði á blóm kennarans. Síðan horfði hann á sín eigin. Honum fannst þau fallegri en kennarans en hann sagði ekki frá því. Hann snéri blaðinu sínu við og teiknaði blóm sem var eins og blóm kennarans. Það var rautt með grænum stöngli.
Dag nokkurn þegar litli drengurinn hafði opnað útidyrnar alveg hjálparlaust sagði kennarinn: „Í dag ætlum við að móta úr leir".
„Gott" hugsaði litli drengurinn. Hann hafði gaman af að móta úr leir. Hann gat mótað allskonar hluti úr leir. Slöngur og snjókarla. Fíla og mýs. Bíla og trukka. Og hann byrjaði að klípa og kreista leirinn sinn.
En kennarinn sagði: „Bíðið, ekki byrja strax". Og hann beið þar til allir voru tilbúnir. „Nú" sagði kennarinn „ætlum við að búa til disk". „Gott", hugsaði litli drengurinn. Hann hafði gaman af því að búa til diska og hann byrjaði að búa nokkra til sem voru af öllum stærðum og gerðum.
Þá sagði kennarinn: „Bíðið, ég ætla að sýna ykkur hvernig á að gera þá". Og hann sýndi öllum hvernig á að búa til djúpan disk. „Svona" sagði kennarinn „nú megið þið byrja".
Litli drengurinn leit á disk kennarans. Síðan leit hann á sína eigin. Honum fannst þeir fallegri en diskur kennarans en hann sagði ekki frá því. Hann hnoðaði leirinn sinn aftur í stóran bolta og bjó til disk sem var eins og diskur kennarans. Það var djúpur diskur.
Og fljótlega lærði litli drengurinn að bíða. Og horfa. Og gera hluti alveg eins og kennarinn. Og fljótlega hætti hann að gera hluti upp á eigin spýtur.
Þá gerðist það að litli drengurinn flutti í annað hús. Í annarri borg. Og litli drengurinn varð að fara í annan skóla. Þessi skóli var jafnvel stærri en sá fyrri. Og útidyrnar voru ekki beint á móti dyrunum á stofunni hans. Hann þurfti að ganga upp stór þrep og eftir löngum gangi til að komast í sína eigin stofu.
Strax fyrsta daginn sem hann var þar sagði kennarinn: „Í dag ætlum við að teikna mynd". „Gott" hugsaði litli drengurinn. Og hann beið eftir því að kennarinn segði honum hvað hann ætti að gera. En kennarinn sagði ekki neitt. Hann gekk bara um stofuna.
Þegar hann kom til litla drengsins spurði hann: „Langar þig ekki til að teikna mynd?" „Jú ", sagði litli drengurinn „hvað ætlum við að teikna?" „Það veit ég ekki fyrr en þú teiknar það" sagði kennarinn. „Hvernig á ég að teikna það?" spurði litli drengurinn. „Hvernig sem þú vilt" sagði kennarinn. „Og með hvaða lit sem er?" spurði litli drengurinn. „Með hvað lit sem er" sagði kennarinn. „Ef allir teiknuðu sömu myndina og notuðu sömu litina. Hvernig ætti ég þá að vita hver gerði hvað. Og hver er hvað?" „Ég veit það ekki" sagði litli drengurinn.
Og hann byrjaði að teikna rautt blóm með grænum stöngli.
Höf. Ók.