Rökin fyrir því að efla búsetu á landsbyggðinni eru efnahagsleg, menningarleg og snúa að öryggishagsmunum. En ekki síst tengjast rökin fyrir styrkingu landsbyggðarinnar í þeirri ögrun sem felst í því að vera Íslendingur og búa og starfa í strjálbýlu og harðbýlu landi. Sú fjölbreytilega reynsla gerir Íslendingum kleift að leggja sitt af mörkum til annarra þjóða. Öflugt skólahald í dreifbýli er mikilvægasta tryggingin fyrir því að landsbyggðin haldi velli í þeim öru þjóðfélagsbreytingum sem nú ganga yfir.

Ef rétt er á málum haldið gætu hinir nýju möguleikar upplýsingatækninnar eflt byggð í landinu öllu. Það á einfaldlega miklu betur við í nútímaþjóðfélagi að flytja þekkinguna til fólksins heldur en að fólk þurfi að flytjast landshornanna á milli til þess að afla sér þekkingar og færni.

Ísland er harðbýl og strjálbýl eyja í Norðurhöfum en víðs vegar á norðurslóðum heimsins svipar aðstæðum til þess sem er hér á landi. Alls staðar á þessum svæðum er reynsla manna sú að öflug skólastarfsemi í dreifbýli sé grundvallar þáttur í viðhaldi og þróun byggðar. Það er mikilvægt að læra af reynslu nágrannaþjóðanna í þessum efnum.

Kennaradeild Háskólans á Akureyri hefur í sínu námsskipulagi lagt áherslu á þarfir dreifbýlisskóla. Miðað er við að nemendur deildarinnar verði búnir undir raunverulegt starf sitt við þær fjölbreytilegu aðstæður sem þar eru. Þannig er gert ráð fyrir að nemendur geti tekið að sér kennslu í flestum eða öllum námsgreinum grunnskólans og að nýta kosti upplýsingatækninnar til að styrkja nám í fámennum skólum og gera það fjölbreyttara. Í leikskólakennaranámi deildarinnar er m.a. gengið út frá þörfum minni leikskóla í dreifbýli og kennsluréttindanámið er í traustum tengslum við þann raunveruleika sem við er að fást í minni framhaldsskólum.

Á þennan hátt vill Háskólinn á Akureyri eins og fjöldi annarra háskóla á norðurslóðum leggja sitt af mörkum til að efla skólahald í fámennum skólum á öllum skólastigum.

Þorsteinn Gunnarsson