Um ævintýri
Úr þjóðsögum Jóns Árnasonar

... Af því ævintýrin segja nálega öll frá „kóngi og drottningu í ríki sínu og karli og kerlingu í koti sínu (garðshorni)“ eða þá frá börnum þeirra kynni í fljótu bragði að virðast sem þetta væru eintómar útlendar sögur því aldrei hefði verið kóngur og drottning í ríki sínu á Íslandi. En þess er þó að gæta að þessar sögur eru engu síður skáldskapur þjóðarinnar en allar hinar, og engan veginn er þeim snúið úr útlendum ævintýrum á íslenzka tungu. Mér liggur nærri við að segja að ævintýrin séu elzt allra munnmælasagna hér á landi, já, að þau séu jafngömul landnámi og byggð landsins. Ég ímynda mér sumsé að þeir sem fyrstir komu út hingað frá Noregi og námu hér land hafi verið því kunnugastir hvernig smákóngum, nesjakóngum og fylkiskóngum var þar varið af því landnámsmenn fóru einmitt úr Noregi um það bil sem Haraldur hárfagri var að brjóta slíka smáherra undir sig og að með þeim hafi þessar sagnir komið út hingað. Það er einkennilegt við þessar sagnir að þær eru svo auðveldar, barnalegar og óbrotnar þó að á hina hliðina komi fram í þeim nógur nornaskapur og álög, ýmiss konar illþýði og óþjóð, og svipar þeim í þessu mjög til eddusagnanna og annarra fornsagna. ...

| Ævintýri |

Gagnasmiðja Kennaraháskóla Íslands
1998